İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/594 K.2024/297

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Bayilik ilişkisi kapsamında davacı şirket davalı şirkete 172.000,00 TL bedelli kesin teminat mektubu verdiğini, davacı şirket ... bayisi olarak davalı firmalar bünyesinde uzun yıllar hizmet verdikten sonra 2016 senesi sonunda bayilik sürecini sonlandırdığını, söz konusu bayi yaklaşık dört sene önce kapandığını, davalı firmalar ile bayilik ilişkisi de bu doğrultuda sonlandığını, davacı şirketin davalı firmalara hiçbir borcu bulunmadığını, davalı firmaların da davacıdan herhangi bir alacağınınım bulunmadığını,

bu doğrultuda davacı şirketçe bayilik ilişkisi kapsamında davalı firmalara verilmiş olan teminat mektubu da bayilik ilişkisi sonunda hiçbir borcu kalmaması sebebiyle davacı şirkete iade edildiğini, davacının hak kazandığı ve davacı şirkete ödenmesi gereken prim hakkedişlerine ilişkin meblağların davacıya ödenmediğini, davacıya böyle bir hakkın varlığından da haberdar edilmediğini, işbu sebeplerle böyle bir hak ve alacağın varlığından haberdar edilmeyen davacı şirket söz konusu meblağlara ilişkin davalı taraflara herhangi bir fatura da kesemediğini ve bu kapsamda bu alacaklarını tahsil edemediğini,

her ne kadar alacağın bayilik süresince doğduğu kanaatinde olsalar dahi davalı firmalar tarafından düzenlenen gider pusulaları 2020 tarihli olarak düzenlendiğini, 2016 yılı sonrası aktif olarak ticari faaliyette bulunmayan ve bu doğrultuda ticari defter ve kayıt tutmayan davacı şirket gider pusulalarının düzenlenme tarihi olan 2020 yılına ait ticari defter ve kaydı da bu kapsamda bulunmadığını belirterek, davanın belirsiz alacak davası olarak kabulüne, alacağın doğduğu tarihten itibaren işleyecek mevduata uygun en yüksek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin belirlenebilir olması nedeniyle davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının hatalı olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 21.1 maddesi uyarınca “cari hesap sözleşmesi” mevcut olduğunu, tüm borç ve alacaklar cari hesapta tutularak takas mahsup işlemine tabi olduğunu, yapılan takas mahsup işlemi sonucunda bayilik davacı şirketlerden alacağı olmadığı gibi davalı şirketlere borcu göründüğünü, davacı iade etmesi gereken konsinye cihaz ürünlerini iade etmediği için söz konusu gider pusulaları düzenlendiğini,

davacının iddia ettiği gibi hak ediş ve prim alacağı bulunmadığını, davacının iddialarının haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacı bayinin kapanmış olması nedeniyle davalı şirketler tarafından gider pusuları düzenlendiğini, davacı bayi tüm bu süreçler ve borçlarından haberdar olmasına rağmen kötü niyetli olarak bu davayı ikame ettiğini, söz konusu durum yapılacak bilirkişi incelemesinde de tespit edileceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davanın; Taraflar arasında 2003/2016 yılları arasında bayilik sözleşmesinin akdedildiği buna istinaden teminat mektuplarının verildiği 2016 yılında bayilik süresinin bitiği ve teminat mektuplarının iade edildiği herhangi bir alacak ve borçlarının bulunmadığını iddia edildiği 4 yıl sonra davalı tarafından 4 gider pusulasının düzenlendiği buna istinaden açılan prim alacağı ve hak ediş bedeli alacağı talebinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekili davada; ... A.Ş. Kesin teminat mektubu , müvekkil şirketçe davalı firmalara gönderilen dört adet ihtarname, Davalı firmalarca müvekkil şirkete gönderilen dört adet gider pusulası, tanık, keşif, yemin, bilirkişi incelemesi, ticari defter ve kayıtlar vs... her türlü yasal delile dayanmıştır.

Davacı şirketin ticari defter ve belgelerinin ...'da olması nedeni ile ...

Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazıldığı, SMM Bilirkişinin 09/02/2022 tarihli raporunda özetle;"... davacı şirketin 2013-2014 yılı yevmiye defterinin açılış ve kapanış tasdikleri yapıldığından sahibi lehine delil teşkil ettiği, 2015 ve 2017 yılı yevmiye defterlerinin kapanış tasdiklerinin bulunmaması ve 2016 yılı yevmiye defterinin de tarafıma ibraz edilmemesi nedeniyle sahibi lehine delil teşkil etmediğini, davacı şirketin 2013,204 ve 2015 yıllarında davalı şirketlerden ticari alım ve satım dayalı fatura kayıtları var olduğu,

ancak şirketin ilgili yıllara ait yasal defterlerinde açılış ve kapanış yevmiye maddelerinde borç ve alacak bakiyelerinin bulunmadığını,Davacı şirketin 2017 yılında davalı şirketlerden ticari alım ve satıma dayalı fatura kayıtlarının var olduğu, açılış maddesinde ... A.Ş.'den 146.171,07 TL ... A.Ş.'den 62.769,37 TL ve ... A.Ş.'den 1.123,74 TL alacak kaydının olduğu ve borç kaydının bulunmadığını, kapanış maddesinde ... A.Ş.'den 203.603,08 TL, ... A.Ş.'den 94.313,78 TL ve ...

A.Ş.'DEN 2.017,55 TL alacak bakiyesinin olduğu ve borç kaydının bulunmadığı, 2017 yılı yevmiye defterinin kapanış tasdiki yapılmadığından işbu kayıtların davacı lehine delil teşkil etmediği, Davacının davalı şirketlerden konsinye ürün kapsamında 2020 yılından toplam da 57.000,00 TL'nin dava dışı ... tarafından davalı ... A.Ş. hesabına davacı şirket ödemesi açıklaması ile ödeme yapıldığı Davalı ...

A.Ş. uhdesinde bulunan davacının 95.000,00 TL bedelli teminat mektubunun 20.708,21 TL'sinin davalı tarafından tanzim edilerek, teminat mektubunun kalan 74.291,79 TL'si hükümsüz iade edilmiş olduğu ancak bu kayıtların 2017 ve sonrası yasal defterleri sunulmadığından muhasebe kaydi tespiti yapılmadığı, tespitle değerlendirilmiş, kanaatine varılmıştır... "hususları tespit ve rapor edilmiştir.

Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi heyeti 11/05/2022 tarihli raporlarında özetle; davacının alacak iddiasının ispata muhtaç olduğu sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmişlerdir. Tarafların itirazları üzerine bilirkişi heyeti 12/08/2022 tarihli ek raporlarında; bilirkişi raporu ile ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda kök rapordaki görüşlerinin aynen geçerli olduğu bildirilmiştir.

Yeminli Mali Müşavir Bilirkişi ...02/03/2023 tarihli raporunda özetle. Davalı şirketlerce sunulan muavin defter dökümlerine göre davacı şirket adına yapılan toplam 57.000,- TL tutarındaki ödemenin ve teminat mektubunun kısmı tazmini nedeniyle tahsil edilen 20.708,21 TL'nin davacı şirkete alacak kaydedildiği, davacı şirketin dava tarihi itibariyle, ... A.Ş.'ye 48.617,90 TL, ... A.Ş.'ye ise 36.157,58 TL borcunun bulunduğu, ...

A.Ş.'ye olan borç bakiyesinin 28.02.2022 tarihinde 49.383,35 TL'ye ulaştığı, davalı şirketlerce düzenlenip, davacı şirkete gönderilen ve davacı şirketçe iade edilen 4 adet gider pusulasındaki tutarların davacı şirkete ait muavin defter dökümünde yer almadığı, dolayısıyla gider pusulalarının davacı şirket borç bakiyelerine olumlu ya da olumsuz etkisinin olmadığı, davacı şirket borç bakiyelerinin “cihaz mutabakatı” açıklaması ile davalı şirketlerce düzenlenmiş olan 4 adet fatura bakiyesinden kaynaklandığı, faturaların, sistem üzerinden davacı şirkete gönderildiği, davalı şirketlerce ilgili dönemlerde BS formları ile beyan edildiği,

davacı şirketçe faturaların iade edildiğini gösterir belgenin sunulmadığı, diğer yandan, davalı şirketlerce de fatura içeriği mal ve hizmetin teslimine dayanak olabilecek herhangi bir belge ve bilginin sunulmadığı, davalı şirketlerce sunulacak belge ve bilgiler doğrultusunda davacı şirketin dava tarihi itibariyle alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının tespit edilebileceği hususu tespit ve rapor edilmiştir.

Bilirkişi 01/10/2023 tarihli ek raporunda özetle.

Davacı şirket borç bakiyelerinin “cihaz mutabakatı” açıklaması ile davalı şirketlerce düzenlenmiş olan 4 adet fatura bakiyesinden kaynaklandığı, davalı şirketlerce gerek kök rapor öncesi, gerekse kök rapor sonrası fatura içeriği mal ve hizmetin teslimine dayanak olabilecek herhangi bir belge ve bilginin sunulmadığı, davalı şirketlere ait faturaların, gerçek bir ticari ilişkiye dayanmadığı, faturaların geçersiz olduğunun kabulü halinde. 21.09.2021 dava tarihi itibariyle; ...

A.Ş. nezdindeki davacı cari hesabına 94.991,90 TL alacak kaydedileceğinden, 48.617,90 TL olan davacı şirket borcunun 46.374,00 TL alacağa, ... A.Ş. nezdindeki davacı cari hesabına 59.082,89 TL alacak kaydedileceğinden, 36.157,90 TL olan davacı şirket borcunun 22.924,99 TL alacağa, dönüşeceği, Davacı şirketin “prim-hakediş" ile ilgili iddialarının kabulü halinde. Davacı şirket “prim-hakediş” alacağının; ... A.Ş.'den 80.501,60 TL, ...

A.Ş.'den 53.290,71 TL olmak üzere toplam 133.792,31 TL olacağı hususu tespit ve rapor edilmiştir.

Tarafların iddia ve savunmaları tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında bayiilik sözleşmesinin bulunduğu ve bu sözleşmenin sona erdiği, tarafların birbirinden hak ve alacaklarının kalmadığı gerekçesi ile davalıların davacıya teminat mektuplarını iade ettiği hususlarında bir ihtilafın bulunmadığı,

Davacının iddiası, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi uyarınca, ödenmeyen hak ediş ve prim alacaklarının bulunduğu yönünde olduğu,

... A.Ş. tarafından

“Cihaz Mutabakatı” açıklaması ile davacı şirket cari hesabına borç kaydedilen davalı

şirket faturalarının aşağıdaki şekilde olduğu,

Fatura Tarihi Fatura No Açıklama Tutar

19.02.2020 ... ..., ....... 62.901,46

12.10.2020 ... ..., ....... 32.090,44

Toplam 94.991,90

... A.Ş. tarafından “Cihaz Mutabakatı” açıklaması ile davacı şirket cari hesabına borç kaydedilen davalı şirket faturalarının aşağıda şekilde olduğu,

Fatura Tarihi Fatura No Açıklama Tutar 05.06.2020 ... ..., ....... 37.971,02 08.10.2020 ... ..., ....... 21.111,87 Toplam 59.082,89

tablolardaki 4 adet fatura “Sistem Üzerinden” davacı tarafa iletilmiş olup, gönderildiğini gösterir e-portal görüntüsü bilirkişi raporunda belirtildiği, davalı şirketlerce fatura içeriği mal ve hizmetin teslimine dayanak olabilecek herhangi bir bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı, davalı şirketlere ait faturaların gerçek bir ticari ilişkiye dayanmadığı, bu sebeple faturaların geçersiz olduğunun kabulü ile davacı şirket cari hesap borcuna kaydedilen fatura bedellerinin davacı cari hesabından düşürülmesi gerekeceği,

Davalı şirketlerce düzenlenen gider pusulalarının tablosunun aşağıdaki şekilde olduğu, ... A.Ş. Tarih Seri, Sıra No Açıklama Tutar 05.11.2020 H-... Prim Hakediş KDV siz toplam 21.111,88 01.12.2020 H-... Prim Hakediş KDV siz toplam 32.178,83

... A.Ş.

Tarih Seri, Sıra No Açıklama Tutar 05.11.2020 A-... Hakediş Primi 27.195,28 01.12.2020 A-... Prim Hakediş 53.306,32

Gider pusulaları davacı şirketi temsilen ... tarafından “İhtarname başlıklı yazı ekinde 16.11.2020 ve 29.01.2021 tarihlerinde iadeli taahhütlü olarak davalı şirketlere iade edildiği, anılan gider pusulaları davalı şirketlerce davacı şirket cari hesabına borç kaydedilmemiştir. Dolayısıyla gider pusulalarının davacı şirket bakiyesine olumlu ya da olumsuz etkisinin bulunmadığı,

Konsinye Mal Satışının Bu sistemde, malı gönderen tüccar veya işletmeye konsinyatör, malı satmak koşuluyla teslim alan tüccar veya işletmeye de konsinyi denilmekte olup, satışa aracılık eden kişi (konsinyi) konsinyatörden satışa aracılık ettiği için komisyon talep etmemekte, satışını yaptığı mala kendi karını koyarak satmakta olduğu, bu durumda.

Mal konsinyiye gönderilirken sevk irsaliyesinin düzenlenmesi ve irsaliyeye “malın konsinye satılmak üzere gönderildiği” şerhinin düşülmesi, Malın konsinyi tarafından kesin alıcıya fiili olarak satılması halinde, Konsinyinin alıcı adına kestiği faturaya satışı yapılan malın “konsinye mal” olduğu şerhini düşmesi, Malın kesin satışının ve kendi satış faturasının tarih ve numarasını konsinyatöre (Mal sahibine) anında bildirilmesi,

Bu bildirimi alan konsinyatör de konsinyi adına kesin satış faturası düzenleyecek olup, satış faturasına konsinye irsaliyesinin tarih ve numarası ile konsinyinin kesin satış faturasının tarih ve numarasını da şerh düşmesi, gerekmekte olduğu,

Öncelikle; “konsinye cihaz ürünlerinin” davacı şirkete teslim edildiğini gösterir sevk irsaliyesi sunulmadığı, sevk irsaliyesi sunulmuş olsa dahi, davacıya konsinye olarak gönderilen ürünlerin, davacı tarafından davalı şirketlere iade edilmemesi durumunda; davalı şirketlerce “gider pusulası” değil, davacı şirket adına satış faturasının düzenlenmiş olması gerekmekte olduğu, “Cihaz Mutabakatı” açıklaması ile davalı şirketlerin kayıtlarında davacı şirkete borç kaydedilen 154.079,79 TL tutarındaki 4 adet faturanın davalı şirketlerin “konsinye mal teslimi” ile ilgili iddiaları doğrultusunda düzenlendiğinin anlaşıldığı,

Gider Pusulasının Vergi Usul Kanunu'nun ilgili 234. Maddesinde yer aldığı, “Madde 234- Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin: Vergiden muaf esnafa. Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir.

Bu belge, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.

Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı satana tevdi olunur...” şeklinde olduğu,

İhtilaflı gider pusulaların “Hakediş Primi” açıklaması ile düzenlenmiş ise de,davalılar vekili, “davacının iade etmesi gereken konsinye cihaz ürünlerini iade etmediği için söz konusu gider pusulalarının düzenlendiğini” iddia edildiği, “konsinye mal teslimi” ile ilgili iddialar doğrultusunda davalı şirketlerce 154.079,79 TL tutarındaki 4 adet fatura düzenlendiği, Gider pusulası ise, mal/hizmet alımı yapan şirketlerce (işbu davada davalı şirketler), mal/hizmet veren ve vergi mükellefi olmayan şirket (işbu davada davacı) adına düzenleneceği ve Gider pusulalarında “alacaklı” mal veya hizmet veren (işbu davada davacı) taraf olduğu,

Davacı şirket borç bakiyelerinin “cihaz mutabakatı” açıklaması ile davalı şirketlerce düzenlenmiş olan 4 adet fatura bakiyesinden kaynaklandığını, davalı şirketlerce fatura içeriği mal ve hizmetin teslimine dayanak olabilecek herhangi bir belge ve bilginin sunulmadığı, davalı şirketlere ait faturaların, gerçek bir ticari ilişkiye dayanmadığı, faturaların geçersiz olduğu, 21.09.2021 dava tarihi itibariyle; ...

A.Ş. nezdindeki davacı cari hesabına 94.991,90 TL alacak kaydedileceğinden, 48.617,90 TL olan davacı şirket borcunun 46.374,00 TL alacağa, ... A.Ş. nezdindeki davacı cari hesabına 59.082,89 TL alacak kaydedileceğinden, 36.157,90 TL olan davacı şirket borcunun 22.924,99 TL alacağa, dönüşeceği, Davacı şirket “prim-hakediş” alacağının; ... A.Ş.'den 80.501,60 TL, ...

A.Ş.'den 53.290,71 TL olmak üzere toplam 133.792,31 TL olacağı hususunun tespit ve rapor edildiği denetlemeye ve hükme elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır