İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/471 K.2024/184

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ülkemizde 6 şubat 2023'te meydana gelen, merkez üssü Kahramanmaraş olan ve 10 ilimizde etkisini gösteren deprem afetinde çok ciddi can ve mal kayıpları yaşandığını, Türkiye’nin doğal afet ve salgın gibi acil durumlarda uluslararası yardım çağrılarını kapsayan ve en yüksek acil durum olan 4. seviye alarm ilan ettiği deprem;

davacı şirket bakımından da önemli kayıplara sebebiyet verdiğini, davacı Banka’nın depremin etki ettiği 10 il içerisinde bulunan bayiileri deprem felaketinin ardından yıkılmış, ciddi hasar görmüş ve bu sebeple çeşitli ticari belgelerin enkaz altında kalarak zayi olduğunu, zayi olan evraklar arasında davacı şirketin Türk Ticaret Kanunu 82. maddesinden doğan saklama yükümlülüğünün bulunduğu evraklarında bulunduğunu,

saklama süresi içerisinde mücbir sebep neticesinde zayi olan ve ayrıntılı olarak sayılacak evraklara ilişkin olarak yasal süresi içerisinde zayi olmanın tespiti ve zayi belgesi verilmesi talepli işbu davanın açılmasının zaruru olduğu, davacı banka bayiileri bünyesindeki “alış-gidiş” isimli ihtiyaç kredisi sözleşmeleri ile ilgili ıslak imzalı müşteri olma formları ve müşterilere ait kimlik bilgilerini içerir belgeler deprem afeti neticesinde zayi zayi olduğunu, davanın kabulü ile davacı banka’ya ait dava dilekçesinde belirtilen tüm belgelerin zıyaının tespiti ve zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

Davacı vekili delil ve belgelerini ibraz etmiş, davada;Ticaret Sicil Gazetesi, Ticari Defter ve Kayıtlar, Banka Kayıtları, Keşif, Tanık Bilirkişi incelemesi, Yemin, 6 Şubat 2023 tarihli deprem felaketine ilişkin bilimsel veriler, her türlü yasal delile dayanmışlardır. İncelenen ticaret sicil kaydına göre; ... Anonim Şirketi' nin ... Memurluğunun ...-0 sicil numarasında kayıtlı "... ... Cad. No:129 ..." adresinde faaliyet gösterdiği, şirketin eski ünvanının ... A.ş. , ... Anonim Şirketi, ... Bankası Anonim Şirketi, ... Bank Anonim Şirketi olduğu; şirketin son tescil tarihinin 10/07/2023 olduğu anlaşılmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; zayii belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

Davacı banka, anlaşmalı oldukları beyaz eşya bayilerinin müşterilerine kredi kullandırdığını, bu kredi evraklarının ilgili bayi tarafından saklandığını, depremden zarar gören on ilde bulunan anlaşmalı bayilerde muhafaza edilen ekli listede isimleri yazılı müşterilere ait kredi sözleşmeleri ve bunlara ait eklerin zayii olduğunu, bu durumu 17.07.2023 tarihinde öğrendiklerinden bahisle zayi belgesi verilmesini talep ve dava açmıştır.

TTK'nun 82/7 maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır." hükümleri düzenlenmiştir.

Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir.

Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği,

davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirtilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir (YHGK. 16.03.2016 tarih, 2014/827 Esas, 2016/311 Karar).

TTK 82. Maddesince tacirin saklamak ile yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinin düzenlendiği, ancak dava dilekçesi ve eki ile sunulan delil dilekçesi kapsamına göre zayi belgesi verilmesi istenen evrakların davacı bünyesinde muhafaza edilmeyen dava dışı kurum ve kuruluşlara ilişkin isim listesini içerdiği anlaşıldığından davacı vekiline bu hususta beyanda bulunmak üzere süre verilmiş, davacı vekilinin 09/01/2024 tarihli beyan dilekçesi ile;

müvekkili bankanın anlaşmalı bayiileri bünyesindeki “alış-gidiş” isimli ihtiyaç kredisi sözleşmeleri ile ilgili ıslak imzalı müsteri olma formları ve müşterilere ait kimlik 'bilgilerini içerir belgeler deprem afeti neticesinde zayi olduğunu, bu kredilerin; müşterinin anlaşmalı bayiden yapmış olduğu alışverişin bedeline karşılık olarak müvekkili banka tarafından verilmekte olup, işbu krediler öncelikle daha önce banka müşterisi olmayan müşterinin bayinin işyerinde; müvekkili banka nezdindeki müşteri olma formu doldurarak kimlik bilgilerini paylaşması ile,

banka müşterisi olmaları akabinde, dijital bankacılık kanalıyla kredi başvurusu yaparak kredi sözleşmesi ve ilgili evrakların onaylanması neticesinde kullandırıldığı, kredi kullanmış olan bayii müşterileri ile banka arasında kredi borcundan kaynaklanabilecek muhtemel herhangi bir hukuki uyuşmazlıkta bankanın ispat ve ibraz yükümü bakımından zayi belgesinin alınması zaruri olduğu, kredi dosyaları ve evrak asıllarının krediyi davacı banka tahsis eden bayide bulunduğunu, kendilerinde sadece dava dilekçesi ekindeki excel dosyasındaki verilerin mevcut olduğunu beyan ettiği görülmüştür.

Dosya kapsamı incelendiğinde; davacının talebinin depremden etkilenen 10 ildeki onlarca bayiide bulunan 13 bin kredi dosyası ve eklerini kapsadığı, depremin 6 Şubat 2023 tarihinde meydana geldiği, 120 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Yargı Alanında Alınan Tedbirlere İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yargı alanındaki sürelerin 06.04.2023 tarihine kadar durdurulduğu, ancak davacının belgelerin kaybolduğunu 17.07.2023 tarihinde öğrendiğinden bahisle davayı 19.07.2023 tarihinde açmış olduğu, sürelere ilişkin düzenleme dikkate alındığında davanın yasal süresi içinde açılmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan bir an davanın süresinde açıldığı kabul edilse bile; davanın deprem bölgesindeki yüzlerce bayii kapsadığı, ancak bu bayilerin depremden etkilendiğine ve ilgili belgelerin zayii olduğuna dair dosya kapsamında hiçbir bilgi ve belgenin mevcut olmadığı, davada resen araştırma ilkesi hakim olsa bile davacının somutlaştırma yükümlülüğünü yerine getirmediği, davacı yanın TTK.m.82/7 kapsamındaki düzenlemeden yararlanabilmesi için gerekli koşulların bulunmadığı, davanın yasal deliller ile kanıtlanamadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır