İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/518 K.2025/914

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Sigorta Rücu ilişkisinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sigortalısı ... Mühendislik'in Özbekistan'daki ... ...'a sattığı 2 adet kuru tip transformatörün (toplam 14.506 kg) davalı ... ... Nakliyat'a ait .../... plakalı araçla taşındığını, emtianın alıcı firmada tahliyesi sırasında bobinlerin yerinden oynadığı, bobin destek takozlarının kırıldığı, yüksek gerilim sargılarının konum değiştirdiği ve soğutma fanlarının hasarlandığının tespit edildiğini, yükleme ve istiflemenin davalı ...

Antrepo görevlilerince yapıldığını, davalı ... Sigorta'nın ise fiili taşıyıcının taşıyıcı sorumluluk sigortacısı olduğunu, sigortalısına sovtaj bedeli düşülmüş haliyle 61.301,96 USD tazminat ödendiğini, TTK m. 1472 uyarınca sigortalının haklarına halef olunduğunu, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... E. sayılı dosyasına başlatılan takibe davalıların itiraz ettiğini ve arabuluculuk sürecinin anlaşmazlıkla sonuçlandığını belirterek itirazın iptalini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu emtia taşımasıyla ilgili herhangi bir hizmet vermediğini, transit refakat belgesinde yükleme yerinin ... Antrepo olarak gösterildiğini, ... ... yetkilisinin de antrepoların karıştırıldığını beyan ettiğini, müvekkilinin süreçte taraf sıfatı bulunmadığını, ayrıca davanın zamanaşımı süresinin geçirilmesinden sonra açıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalılar ... ... ve ... Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; akdi taşıyıcının ... olduğunu, müvekkili ... ...'in yalnızca fiili taşıyıcı sıfatıyla görevlendirildiğini, yükleme, istifleme ve sabitlemenin ... Antrepo elemanlarınca yapıldığını, CMR m. 17/4-c uyarınca gönderen veya onun adına hareket edenler tarafından yapılan yüklemeden kaynaklanan hasarlardan taşıyıcının sorumlu tutulamayacağını, davacının halefiyet koşullarını ispatlayamadığını, hasar miktarının fahiş olduğunu, taşıyıcının sorumluluğunun CMR m. 23/3 kapsamında sınırlı olduğunu ve faiz oranının CMR m. 27/1 uyarınca %5 ile sınırlı tutulması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

DELİLLER

Davacının Dayandığı Deliller:

...-2 numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Abonman Sözleşmesi

...-9 numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi

S-... numaralı CMR Senedi

... numaralı ve 06.07.2022 tarihli ticari fatura

.../49 numaralı Aktif Ekspertiz raporu

02.12.2022 tarihli ... Bankası ödeme dekontu (68.480,11 USD)

09.11.2022 tarihli ... Mühendislik ibraname ve temliknamesi

24.11.2022 tarihli ... ... temlik mektubu

.... İcra Müdürlüğü 2023/... E. sayılı icra takip dosyası

Arabuluculuk son tutanağı

Hasar fotoğrafları

Mail yazışmaları

Bilirkişi incelemesi

Davalı ...'un Dayandığı Deliller:

... numaralı Transit Refakat Belgesi

... ... yetkilisi ... ...'in 20.01.2023 tarihli mail yazışması

Ticaret sicil kayıtları

Bilirkişi incelemesi

Davalılar ... ... ve ... Sigorta'nın Dayandığı Deliller:

.../... numaralı ... CMR Sigorta Poliçesi

... numaralı taşıma faturası

Araç ruhsatları (... / ...)

Şoför ... ...'in yazılı beyanı

29.08.2022 ve 06.09.2022 tarihli mail yazışmaları

... Sigorta A.Ş. ekspertiz raporu

Bilirkişi incelemesi

Bilirkişi Kök Raporu:

Mahkememizce Prof. Dr. ... (Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı), ... (Elektrik Mühendisi) ve ...'den (Lojistik ve Taşıma Uzmanı) oluşan bilirkişi heyetinden alınan kök raporda özetle; hasarın yetersiz ve standart dışı sabitleme ile yükleme hatalarından kaynaklandığı, kaydırmaz malzeme (kauçuk mat) kullanılmadığı, ahşap takozların yetersiz kaldığı, gergi kayışlarının (spanzet) koptuğu, hava yastığı kullanılmadığı ve römork içinde yük dengesinin sağlanamadığı tespit edilmiştir.

Teknik incelemede 1 adet transformatörün hasarlandığı, bobin destek takozlarının kırıldığı, bobinlerin yerinden oynadığı, yüksek gerilim sargılarının konum değiştirdiği ve soğutma fanlarının zarar gördüğü belirlenmiştir. Hasarlı transformatörün onarımının teknik olarak mümkün ancak ekonomik olmadığı, onarım maliyetinin trafo bedelinin yaklaşık %60'ına tekabül ettiği ve performans garantisi verilemeyeceği değerlendirilmiştir.

Hasar bedeli; hasarlı transformatör bedeli 71.781,50 USD'den sovtaj bedeli 9.689,94 USD düşülerek net 68.480,11 USD olarak hesaplanmıştır. Davalı ... ...'in akdi ve fiili taşıyıcı olduğu, CMR senedini düzenlediği ve taşıma faturası kestiği, davalı ...'un ise süreçle organik bağının ispata muhtaç olduğu, transit refakat belgesinde yükleme yerinin "... Antrepo" olarak kayıtlı bulunduğu tespit edilmiştir.

Yükleme hatasından antrepo işleticisinin (%50), yetersiz sabitleme hatasından ise taşıyıcının (%50) sorumlu olduğu, TTK m. 863/1 uyarınca yükleme ve sabitlemenin kural olarak gönderenin sorumluluğunda olmasına rağmen dosyadaki mail yazışmaları ve şoför beyanından sabitlemenin taşıyıcı şoförü tarafından üstlenildiğinin anlaşıldığı bildirilmiştir. CMR m. 23/3 kapsamında sınırlı sorumluluk hesabında.

7.253 kg x 8,33 SDR = 60.417,49 SDR üzerinden üst limitin 79.914,81 USD olduğu, taşıyıcıya atfedilen tutarın bu limitin altında kaldığı belirtilmiştir. Sonuç olarak; davalı ... ... ve ... Sigorta'nın 34.240,055 USD'den sorumlu olduğu, davalı ... hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiği görüşü bildirilmiştir.

Bilirkişi Ek Raporu:

Tarafların kök rapora itirazları üzerine alınan ek raporda özetle; davacının ...'un antrepocu olduğu ve davalıların müteselsilen sorumlu olması gerektiği yönündeki itirazının yerinde görülmediği, ihbar olunan ... işletmesinin dosyaya sunduğu ardiye faturasından gönderen ...

Mühendislik ile ... arasında doğrudan bir saklama sözleşmesi kurulduğunun anlaşıldığı, taşıma işi için ayrı, ardiye işi için ayrı işletmelerle anlaşıldığı, dolayısıyla taşıyıcı ile antrepo işleticisi arasında müteselsil sorumluluk doğuracak bir iç ilişkiden söz edilemeyeceği bildirilmiştir. Davalılar ... ... ve ...

Sigorta'nın sabitleme kusurundan sorumlu tutulamayacakları yönündeki itirazının ise yerinde görülmediği, şoförün sabitlemeyi bizzat üstlenmesi nedeniyle salt nezaret kusurundan söz edilemeyeceği, %50 kusur oranının dosya kapsamına uygun olduğu değerlendirilmiştir.

CIP teslim şeklinde emtia bedeline navlun (8.500 USD) ve sigorta (115,28 USD) bedelinin dahil olduğu, CMR m. 23/4 uyarınca kısmi hasar halinde navlun ücretinin orantılı olarak iade edilebileceği, davacının navlunu ayrıca talep etmemesi halinde hasar bedelinden düşülmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Hasarın taşıma sürecinde meydana geldiğinin şoför Hasip ... tarafından imzalanan hasar tutanağı ile sabit olduğu, davalıların bu yöndeki itirazının yerinde olmadığı bildirilmiştir. Sonuç olarak; kök rapordaki görüş ve kanaatlerin genel itibarıyla korunduğu, faiz oranı ve navlun düşümüne ilişkin itirazların kısmen haklı bulunduğu görüşü bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı ... Sigorta A.Ş.'nin ...-2 numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Abonman Sözleşmesi ve ...-9 numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalısı ... Mühendislik İnş. Taah. ve Dış Tic. A.Ş.'ye ödediği tazminatın, TTK m. 1472 uyarınca halefiyet ilkesi gereğince davalılardan rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dosya kapsamına göre; davacı ... Sigorta ile sigortalısı ... Mühendislik arasında geçerli bir nakliyat emtia sigorta sözleşmesinin mevcut olduğu, ... Mühendislik'in Özbekistan'daki ... ...'a 2 adet kuru tip transformatör sattığı, emtianın .../... plakalı araçla Türkiye'den Özbekistan'a taşındığı, taşımayı fiilen gerçekleştirenin davalı ... ...

Nakliyat olduğu ve CMR senedinin bu şirket tarafından düzenlendiği, taşınan 2 adet transformatörden 1 tanesinin varış yerinde hasarlı olduğunun tespit edildiği, hasarın bobinlerin yerinden oynaması, destek takozlarının kırılması, yüksek gerilim sargılarının konum değiştirmesi ve soğutma fanlarının zarar görmesi şeklinde gerçekleştiği, dava konusu taşımanın uluslararası nitelikte olması nedeniyle CMR Konvansiyonu'na tabi olduğu, davalı ... Sigorta'nın davalı ... ...

Nakliyat'ın taşıyıcı sorumluluk sigortacısı olduğu ve davacının sigortalısına 68.480,11 USD ödeme yaptığı hususları taraflar arasında çekişmesizdir.

O halde somut olayda çekişme; davacının halefiyet koşullarını sağlayıp sağlamadığı, zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı, davalı ...'un taşıma sürecinde taraf sıfatının bulunup bulunmadığı, hasarın hangi tarafın kusurlu eylemi sonucu meydana geldiği, kusur oranlarının ne olacağı, tazminat hesabının nasıl yapılması gerektiği ve uygulanacak faiz oranının ne olduğu noktalarında toplanmaktadır.

I.Hukuki Durum6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. maddesi uyarınca sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçer ve sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal eder.

Türkiye'nin de taraf olduğu CMR Konvansiyonu'nun 17/1. maddesi uyarınca taşıyıcı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. Aynı Konvansiyonun 17/4-c maddesi uyarınca yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından yüklenmesi, yığılması veya boşaltılmasından kaynaklanan hasar durumunda taşıyıcı sorumluluktan kurtulur.

TTK'nın 863/1. maddesi uyarınca sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça gönderen, eşyayı taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yüklemek zorundadır. Ancak taşıyıcı da yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür.

CMR Konvansiyonu'nun 23/1. maddesi uyarınca tazminat, yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. Aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca tazminat, zarara uğrayan kısmın brüt ağırlığının kilogramı başına 8,33 SDR üzerinden hesaplanacak limiti geçemez. Maddenin 4. fıkrası uyarınca ise yükün taşınması dolayısıyla ödenen taşıma ücreti, gümrük resimleri ve diğer ödemeler de malın tamamen kaybedilmesi halinde tamamen, kısmen kaybolma halinde ise zarar oranında ödenir.

CMR Konvansiyonu'nun 27/1. maddesi uyarınca hak sahibi ödenecek tazminat için yıllık %5 üzerinden hesaplanacak faiz isteyebilir.

CMR Konvansiyonu'nun 32/1. maddesi uyarınca bu Konvansiyon kapsamındaki taşımalardan doğan davalarda zamanaşımı süresi bir yıldır. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 16/2. maddesi uyarınca arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.

II.Usuli İtirazların Değerlendirilmesi

A. Zamanaşımı İtirazının Değerlendirilmesi

CMR senedindeki alıcı kaşesinden emtianın 07.08.2022 tarihinde teslim edildiği, CMR m. 32/1 uyarınca bir yıllık zamanaşımı süresinin 07.08.2023 tarihinde dolacağı, ancak davacının 05.06.2023 tarihinde arabuluculuk başvurusunda bulunduğu, 6325 sayılı Kanun'un 16/2. maddesi uyarınca arabuluculuk süresince zamanaşımının durduğu, arabuluculuk başvurusuna kadar 302 gün geçmiş olup zamanaşımı süresinin dolmasına 63 gün kaldığı, arabuluculuk süreci sona erdikten sonra bu süre içinde davanın açıldığı anlaşılmakla davalı ...'un zamanaşımı def'inin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B. Halefiyet Koşullarının Değerlendirilmesi

Dosyaya sunulan ... numaralı nakliyat emtia sigorta poliçesi, 02.12.2022 tarihli ... Bankası ödeme dekontu, 09.11.2022 tarihli ... Mühendislik ibranamesi ve 24.11.2022 tarihli ... ... temlik mektubundan, davacı ... Sigorta'nın sigortalısına 68.480,11 USD ödeme yaptığı, sigortalıdan usulüne uygun ibraname ve temlikname aldığı, TTK m. 1472 kapsamında sigortalının haklarına halef olduğu anlaşılmakla davalıların husumet itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

C. Davalı ...'un Taraf Sıfatının Değerlendirilmesi

... numaralı transit refakat belgesinde yükleme yerinin "... Antrepo" olarak kayıtlı olduğu, davalı ... ... yetkilisi ... ...'in 20.01.2023 tarihli mail yazışmasında iki ayrı antrepodan aynı anda yükleme yapıldığını ve iş yoğunluğundan ... Antrepo ile ... Antrepo'nun karıştırıldığını beyan ettiği, ihbar olunan ... işletmesinin dosyaya sunduğu 08.07.2022 tarihli ve ... numaralı faturadan ardiye hizmetinin ...

Mühendislik'e ... tarafından verildiğinin anlaşıldığı, bu durumda davalı ...'un dava konusu taşıma sürecinde akdi taşıyıcı, fiili taşıyıcı veya antrepo işleticisi sıfatıyla yer aldığını gösteren somut bir delilin dosya kapsamında bulunmadığı, bilirkişi heyetinin de aynı yönde görüş bildirdiği anlaşılmakla davalı ... hakkındaki davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

III.Delillerin Değerlendirilmesi Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri, hükme esas alınabilir nitelikteki bilirkişi heyeti kök ve ek raporu ile tüm yargılama dosyası kapsamına göre, yukarıda değinilen hukuksal durum ve somut olayın birlikte değerlendirilmesi sonucunda;

S-2477 numaralı CMR senedinin davalı ... ... tarafından düzenlendiği, 16 ve 25 numaralı hanelerde ... ...'in kaşe ve imzasının bulunduğu, ... numaralı taşıma faturasının ... ... tarafından kesildiği, .../... plakalı araçların ruhsatlarının ... ...'e ait olduğu, bu durumda davalı ... ...'in dava konusu taşımanın akdi ve fiili taşıyıcısı olduğu, davalı ...

Sigorta'nın ise .../007 numaralı CMR Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında ... ...'in taşıyıcı sorumluluk sigortacısı olduğu, bilirkişi heyetinin kök ve ek raporunda hasarın yükleme hatası ve yetersiz standart dışı sabitleme olmak üzere iki temel sebepten kaynaklandığının tespit edildiği, TTK m. 863/1 uyarınca yükleme ve sabitleme operasyonlarının kural olarak gönderenin sorumluluğunda olduğu, ancak dosyadaki 29.08.2022 ve 06.09.2022 tarihli mail yazışmalarında davalı ... ... yetkilisinin "şoför kendi imkanları el verdiği şartlar içinde genel olarak sabitlemeyi yapmıştır" şeklinde beyanda bulunduğu,

yine şoför Hasip ...'in beyanında "gerekli bağlantılarla uygun şekilde sabitledim" ifadesine yer verdiği, bu durumda sabitleme işleminin taşıyıcının şoförü tarafından bizzat üstlenildiği ve yetersiz şekilde yapıldığının anlaşıldığı, bilirkişi heyetinin yükleme hatası nedeniyle antrepo işleticisi ...'yı, yetersiz sabitleme nedeniyle taşıyıcı ... ...'i müterafik kusurlu bularak %50-%50 oranında kusur dağılımı yaptığı, bu oranın dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmıştır.

... numaralı ve 06.07.2022 tarihli ticari faturada 2 adet transformatörün toplam CIP bedelinin 143.563 USD olduğu, bu bedelin içinde 8.500 USD navlun ve 115,28 USD sigorta bedelinin yer aldığı, CMR m. 23/1 uyarınca tazminatın yükün taşınmak üzere kabul edildiği yerdeki kıymetine göre hesaplanması gerektiği, bu kıymetin navlun ve sigorta hariç saf emtia bedeli olduğu, davacının navlunu CMR m. 23/4 kapsamında ayrıca talep etmediği, bu durumda 1 adet transformatörün saf bedelinin 67.473,86 USD (134.947,72 / 2) olduğu, sovtaj bedelinin 9.689,94 USD olarak düşülmesiyle net hasar bedelinin 57.783,92 USD olarak hesaplandığı, taşıyıcıya atfedilen %50 kusur oranına göre davalıların sorumlu olduğu tutarın 28.891,96 USD olduğu anlaşılmıştır.

Davacının dava dilekçesinde talep ettiği tutar 61.301,96 USD olup, bu tutar hasarlı transformatörün CIP bedeli olan 71.781,50 USD'den sovtaj bedeli (9.689,94 USD) ve %10 ilave bedel (7.178,15 USD) düşülerek hesaplanmıştır. Yukarıda açıklandığı üzere taşıyıcı davalı ... ...'in kusur oranı %50 olarak belirlendiğinden, davacının talebinin taşıyıcıya isabet eden kısmı 61.301,96 USD x %50 = 30.650,98 USD olarak hesaplanmıştır.

Öte yandan CMR m. 23/4 hükmü uyarınca yükün taşınması dolayısıyla ödenen taşıma ücreti (navlun), malın kısmen kaybolması veya hasarlanması halinde karşılaşılan zarar oranında ödenir. Davacının CIP bedeli üzerinden talepte bulunduğu, ancak navlunu CMR m. 23/4 kapsamında ayrıca talep etmediği anlaşılmaktadır. Dava konusu olayda 2 adet transformatörden yalnızca 1 adedi hasarlanmış olup kısmi hasar oranı %50'dir.

Toplam navlun bedeli olan 8.500 USD'nin kısmi hasar oranına tekabül eden kısmı 8.500 x %50 = 4.250 USD' olup, davacı navlunu ayrıca talep etmediğinden ve CMR m. 23/1 uyarınca tazminatın yükün taşınmak üzere kabul edildiği yerdeki kıymetine (navlun hariç saf emtia bedeline) göre hesaplanması gerektiğinden, taşıyıcının sorumlu olduğu 30.650,98 USD tutardan kısmi hasara isabet eden navlun bedeli olan 4.250 USD'nin düşülmesi durumunda davalıların sorumlu olduğu nihai tazminat tutarının (30.650,98 USD - 4.250 USD =) 26.400,98 USD olarak hesaplanması gerektiği, davalı ...

Sigorta'nın .../007 numaralı poliçesindeki 2.000.000,00 EUR teminat limitinin de talep edilen tazminatı fazlasıyla karşıladığı sonucuna varılmıştır.

CMR Konvansiyonu'nun 27/1. maddesi uyarınca hak sahibinin ödenecek tazminat için yıllık %5 üzerinden hesaplanacak faiz isteyebileceği düzenlenmiş olup, bu oran 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 4/a maddesi uyarınca yabancı para borçlarına uygulanan devlet bankalarının bir yıllık vadeli döviz mevduatına ödediği en yüksek faiz oranından (yıllık %1-2 civarında) daha yüksek olup, davacı yanın icra takibinde 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında faiz talep etiği anlaşılmakla davacının talebiyle bağlı kalınarak 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince faiz uygulanmasına karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. IV.Sonuç

Tüm bu değerlendirmeler ışığında; davalı ... Turizm Ticaret ve Nakliyat A.Ş. hakkındaki davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, davalılar ... ... Uluslararası Nakliyat İnşaat Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ... Sigorta A.Ş. hakkındaki davanın kısmen kabulü ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/...

E. sayılı takip dosyasına yapılan itirazın 26.400,98 USD asıl alacak üzerinden kısmen iptali ile takibin bu miktar üzerinden takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince faiz işletilmek suretiyle devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, davanın kısmen kabul kısmen ret ile sonuçlandığı, davalıların itirazının tamamen haksız olmadığı, takibe konu alacağın yargılama neticesinde hesaplanıp likit nitelikte bulunmadığı anlaşılmakla koşulları oluşmayan icra inkâr tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır