İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/497 K.2020/492

Mahkememizde görülen çek iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili, müvekkilinin bayisi dava dışı keşideci ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne sattığı akaryakıt bedeli karşılığında ... Bankası ... Şubesi tarafından düzenlenmiş ... ve ... seri nolu iki adet çeki teslim aldığını, keşidecinin lehtar olan müvekkilinin banka hesabına doğrudan çek bedeli kadar borcunu vadesinden önce ödemesi üzerine iki adet çeki keşideciye iade etmek istemiş, ancak çeklerin kaybolduğunun anlaşıldığını belirterek öncelikle ödeme yasağı konulmak suretiyle zayi nedeniyle iptallerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuksal niteliği itibariyle, TTK'nın 818/1.s maddesi yollamasıyla aynı Kanun'un 757 vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Dava dilekçesindeki anlatımlardan, lehtarın çek bedelilerini tahsil etmesine müteakiben keşideciye çekleri iade edeceği aşamada kaybolduğunun anlaşıldığı, yani davacı lehtarın meşru hamil sıfatının kalmadığı anlaşılmaktadır.

TTK'nun 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davaları, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye kambiyo senedi yerine mahkemeden alacağı zayi kararını ibraz sureti ile TTK'nun 739. maddesinde düzenlenen hamilin ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırma amacı taşıyan bir başka deyişle zayi ettiği kambiyo senedini ibraz edemeyen hamile, keşideciye karşı senet yerine geçecek olan zayi kararını ibraz sureti ile keşidecinin ödeme yapmasını sağlayan hukuki bir olanaktır.

Somut olayda keşidecinin çeklerin ibrazı koşulunu aramaksızın ödeme yaptığı anlaşılmakla davacı lehtar yönünden bu dava ile ulaşılmak istenilen hukuki sonuç hasıl olmuştur. Dolayısıyla çekleri haricen ödeyen keşideciye karşı zayi olan çek yerine geçecek mahkemece verilecek iptal kararını ibraz yükümlülüğü ortadan kalkmıştır. [Yargıtay 11.HD 2015/5004 Esas, 2015/7620 Karar sayılı, 03/06/2015 tarihli emsal içtihadı] Zira, ödenen çeklerin keşideciye iade edilememesinin dava açmakta hukuki yarar olarak kabulü de mümkün değildir. [İstanbul BAM 12. HD 2019/1002 E. 2019/782 K. 12/06/2019 tarihli kararı] Bu durumda davanın usulden reddi cihetine gidilmiştir.