İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/215 K.2025/555

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle. Davalı yan ile müvekkilin 29.06.2017 tarihinde yapı denetim hizmet sözleşmesi imzaladığını, ancak iş sahibinin bir türlü inşaata başlamaması sebebi ile hak ediş oranının %10 seviyesinde kaldığını, iş bu durum üzerine davacı yanca, ...

Belediye Başkanlığına ... tarih ve ... evrak kayıt numarası ile başvuruda bulunulduğunu ve iş düşümü yapıldığını, bu süre zarfında ise emanet hesabına hiç bir ödeme yapılmadığını, iş bu sözleşmeden kaynaklı borcun ve aradaki geçen sürede oluşan birim fiyat farkının ödenmemesi üzerine davalı yan ile görüşmeler yapıldığını ancak yapılan görüşmelerden bir netice çıkmadığını, ... tarihli ... numaralı yapı denetim sözleşmesi madde 4 uyarınca hizmet bedelinin belirlendiğini, aynı maddenin 4. paragrafı uyarınca "yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilen hizmet süresi, herhangi bir sebeple uzadığı takdirde,

uzayan sürenin her bir yılı için yapı denetimi uygulama yönetmeliğinin 26. maddesinde yer alan hizmet oranlarına göre, işin kalan kısmın kapsayacak şekilde ilave hizmet bedeli ödenir." ibaresinin taraflarca akdedildiğini, yine Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinde değişiklik yapan ... tarih ve ... sayılı Resmi Gazetede yayınlanan yönetmelik uyarınca ve Yapı Denetim teamül ve uygulamaları uyarınca davalı yanca, davacı yapı denetim firmasına hak ediş tarihi itibari ile güncel tarife üzerinden ödeme yapılması gerektiğini, oysa bu kaideye uygun herhangi bir ödemenin söz konusu olmadığını belirterek davanın kabulüne,

bilirkişi incelemesi sonucunda ortaya çıkacak güncel birime artırmak üzere HMK 107 uyarınca şimdilik 1.000,00 TL nin hak ediş tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davacıya ödenmesine ve yapılan yargılama gideri ile resmi ücreti vekâletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle.

Davacının sözleşme gereği yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle inşaat ruhsatı iptal olduğundan davacının hakediş alacağının bulunmadığını, müvekkil ile davacı arasında " Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi" imzalandığını, bu sözleşmenin akabinde inşaat ruhsat başvurularının yapılarak inşaat ruhsatlarının alındığını, daha sonra "İşyeri Teslim Tutanağı" ile işyeri tesliminin yapıldığını, davacının bu işyeri teslim tutanağını ilgili belediyesine sunarak onaylatmak yükümlülüğü altında olduğunu, davacının bu yükümlülüğünü yerine getirmeden müvekkilin inşaat faaliyetlerine başlamasının mümkün olmadığını,

davacı bu yükümlülüğünü yerine getirmediği için müvekkilin inşaata başlayamadığını ve inşaat ruhsatının ilgili belediye tarafından iptal edildiğini, bu hususta ruhsat iptalinin sebebinin ilgili belediyeden müzekkere ile sorulmasını talep etiklerini, davacı ile imzalanan " Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi" madde 3 uyarınca taraflar arasında imzalanan sözleşmenin yapı ruhsatı alındıktan sonra 2 yıl içerisinde inşaata başlanamaması nedeniyle bildirime gerek kalmaksızın kendiliğinden fesih olduğunu, davacının yükümlülüğünü yerine getirmemiş, yapı ruhsatı ilgili belediye tarafından iptal edilmiş ve bu sebeple inşaata başlanamamış olduğunu,

sözleşmenin feshine davacının kusurunun neden olduğunu, davacı ile müvekkil arasında imzalanan sözleşme sonrası sadece yapı ruhsatı alındığını, taşınmazda inşaat faaliyeti yapılmadığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 2019 yılı itibariyle kendiliğinden fesih olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere bir an davacının hak ediş alacağı olduğu varsayılsa dahi davacının sadece %10 hakkedişi olan Proje İnceleme Bedelinin muaccel olduğu tarihten itibaren yasal faizi ile talep edebileceğini zira %10 ' luk hakkediş olan Proje İnceleme Bedelin,n yapı ruhsatı alınması ile birlikte muaccel hale geldiğini,

Yapı Ruhsatının onay tarihinin 30.09.2017 olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere Proje İnceleme Bedelinin bu tarih itibariyle muaccel ve talep edilebilir bir alacak haline geldiğini, davacının ancak yasal faizi ile birlikte İnceleme Bedelini talep etme hakkına sahip olduğunu ancak sözleşmenin davacının kusuru ile fesih olması sebebiyle davacının talep hakkının bulunmadığını belirterek davanın esastan reddine karar verilmesini ve yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, yapı denetimi hizmet sözleşmesinden kaynaklanan hakediş alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Bilirkişi İnşaat Mühendisi ...'ın düzenlediği 30/05/2023 tarihli 7 sayfadan ibaret raporunda özetle; Davalı tarafından ruhsatı alınmış olmasına rağmen başlanılmayan inşaat işi ile ilgili olarak davacının üzerine düşen sorumluluklarını yerine getirmemiş olduğundan bahsetmenin söz konusu olmadığı, Davacı tarafından dava konusu dönemle ilgili olarak talep edilebilecek yapı denetim hizmet bedelinin 121.291,64.-TL (Yüzyirmibirbinikiyüzdoksanbir Türk Lirası atmışdört Kuruş) olabileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Bilirkişi İnşaat Mühendisi ...'ın düzenlediği 13/01/2024 tarihli 3 sayfadan ibaret ek raporunda özetle; Tarafınca düzenlenen kök raporda belirtmiş olduğu kanaat ve hesaplamaların aksine herhangi bir maddi unsur içeren durumun ortaya çıkmadığı ve bu sebeple düzenlediği kök raporda belirtilen kanaatlerde ve yapılan hesaplamalarda herhangi bir değişikliğe gerek olmadığı görüş ve kanaatine varılmıştır.

Bilirkişi İnşaat Mühendisi ...'in düzenlediği 26/10/2024 tarihli 8 sayfadan ibaret raporunda özetle.

Ruhsat aşamasında karşılıklı imzalanıp belediyeye sunulan sözleşmenin dosya kapsamında bulunmadığı, Davacı Yapı Denetim Kuruluşunun ... sayılı yasa ve yönetmelikleri gereği denetim hizmetini 29.06.2017 sözleşme tarihinden 08.11.2021 fesih tarihine kadar sürdürdüğü, işin başlatılmasının Davalı İşveren tarafından talep edilmesi gerektiği, dava dosyasında bu yönde bir talep ya da ihtara rastlanmadığı, Davacı Yapı Denetim Kuruluşunun yapı ruhsatının çıkarılması ile %10'luk dilimden oluşan ilk hakedişe hak kazandığı, ancak ilk hakedişin düzenlenip ilgili idareye sunulduğunu gösterir bir belgenin görülmediği,

Yapı Sahibi Davalı tarafından ruhsat alınması aşamasında ödenecek olan proje inceleme bedelinin (%10 luk dilim) ilgili kurumların emanet hesabına yatırılmış olması gerektiği, dava konusu dosyada bu bedelin ilgili hesaba yatırıldığını gösterir bir belgenin görülmediği,

4708 sayılı yasa ve ilgili yönetmelikler gereği Davacı Yapı Denetim Kuruluşuna ruhsat çıktığında ilk dilim karşılığı ödenmesi gereken tutarın 114.118,46 TL + KDV, sözleşme süresinin uzaması nedeniyle çıkacak yapı denetim hizmet bedelinin 284.111,38 TL + KDV olmak üzere Yapı Denetim Kuruluşuna ödenmesi gereken TOPLAM tutarın 398.229,84 TL 4 KDV olabileceği görüş ve kanaatine varılmıştır.

Bilirkişi İnşaat Mühendisi ...'in düzenlediği 07/05/2025 tarihli 6 sayfadan ibaret ek raporunda özetle.

Ruhsat aşamasında karşılıklı imzalanıp belediyeye sunulan sözleşmenin dosyaya eklenmiş olduğu, Davacı/Yapı Denetim Kuruluşunun ... sayılı yasa ve yönetmelikleri gereği denetim hizmetini 29.06.2017 sözleşme tarihinden 08.11.2021 fesih tarihine kadar sürdürdüğü, Ruhsatı alınmış olmasına rağmen başlanılmayan inşaat işi ile ilgili olarak Davacı/Yapı Denetim Kuruluşunun üzerine düşen sorumluluklarını yerine getirmemiş olduğundan bahsetmenin söz konusu olmadığı, işin başlatılmasının Davalı/İşveren tarafından talep edilmesi gerektiği, dava dosyasında bu yönde bir talep ya da ihtara rastlanmadığı,

Davacı/Yapı Denetim Kuruluşunun yapı ruhsatının çıkarılması ile %10'luk dilimden oluşan ilk hakedişe hak kazandığı, ancak ilk hakedişin düzenlenip ilgili idareye sunulduğunu gösterir bir belgenin görülmediği, Yapı Sahibi/Davalı tarafından ruhsat alınması aşamasında ödenecek olan proje inceleme bedelinin (%10 luk dilim) ilgili kurumların emanet hesabına yatırılmış olması gerektiği, dava konusu dosyada bu bedelin ilgili hesaba yatırıldığını gösterir bir belgenin görülmediği,

4708 sayılı yasa ve ilgili yönetmelikler gereği Davacı Yapı Denetim Kuruluşuna ruhsat çıktığında ilk dilim karşılığı ödenmesi gereken tutarın 122.076,53 TL + KDV, Yapı Denetim Kuruluşuna ödenmesi gereken TOPLAM tutarın 424.600,68 + KDV olabileceği görüş ve kanaatine varılmıştır.

Davacı vekili Mahkememize sunmuş olduğu 17/06/2025 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; 07/05/2025 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda HMK madde 107 uyarınca 1.000,00-TL talepli olarak ikame ettikleri davada talebini, bilirkişi raporunda tespit edilen bedel olan net 424.600,68-TL arttırdıklarını, bu kapsamda eksik olan 7.234,04-TL harcı ikmal edilmiş olup, arz ve izah edilen tüm bu nedenlerle; Talep artırım dilekçemizin davalı vekiline tebliğ ile itirazları bildirmesi için süre verilmesini; Dava ve talep artırım dilekçemiz uyarınca davamızın kabulü ile bilirkişi raporunda fesih tarihi (hak ediş) tarihi olarak tespit edilen 08.01.2021 den itibaren işleyecek avans faize hükmedilmesini; yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamının bir arada değerlendirilmesi neticesinde; taraflar arasında ... tarihli, ... numaralı ... denetim sözleşmesinin imzalandığı, bu sözleşmeye göre ... adresinde bunulnan, tapuda 620 ada 9 parselde kayıtlı arazi üzerine yapılacak olan bodrum katlar dahil toplam 15 katlı ve 72.064,00 m2 inşaat alanına sahip yapının projelerinin incelenmesi ve ruhsata ve eklerine uygun olarak yapılması işinin denetiminin davacı firma tarafından yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin 3. Maddesinde; hizmet süresinin, sözleşmenin imzalandığı 29.07.2016 tarihinden yapı kullanma izin belgesinin alındığı tarihe kadar geçen süre olduğu,

yapı ruhsatı alındıktan sonra 2 yıl içerisinde inşaata başlanmadığı veya başlanıldığı halde başlama müddeti ile birlikte 5 yılda bitirilmediği ve bu süre içerisinde ruhsat yenilenmediği takdirde sözleşmenin başkaca bir bildirime gerek kalmaksızın sona ereceği ve yapının bitirilmesi için öngörülen sürenin 48 ay olduğu belirtildiği, sözleşmenin 4. Maddesinde; toplam inşaat alanının 72064 m2 olduğu, hesaplamaların 4708 sayılı Kanunun 1. Maddesine göre yapıldığı, sözleşme yılı yapı birim maliyetinin 1177,00.-TL olduğu, sözleşme yılı yapı yaklaşık birim maliyetinin 84.819.328,00.-TL olduğu,

buna göre sözleşme yılına göre hizmet bedelinin 1.408.000,84.-TL olarak hesaplandığı ve sözleşme bakanlık kesinti payı (%3) ile sözleşme ilgili idare kesinti payının (%3) 42.240,03.-TL olduğu hesaplandığı anlaşılmıştır.

Davalı tarafından IV/B sınıfında yer alan yapının inşaatının ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatının alınmış olduğu, ruhsatta yapı denetim firmasının ilgili teknik personelinin belirlenmiş olduğu ve yapı denetim firması tarafından ruhsatın imzalanmış olduğu görülmektedir. Buna göre mahkememizce 07/05/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda yapılan hesaplama hükme esas alınarak 424.600,68 TL davacı alacağı bulunduğu kanaatine varılarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Katip . · e-imzalıdır Hakim . · e-imzalıdır