İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/283 K.2024/322

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket aleyhine ... İcra Dairesi 2023/... Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, icra takibinde alacaklı olarak belirtilen davalıya karşı müvekkili şirketin herhangi bir borcunun bulunmadığını, icra takibine dayanak olarak gösterilen belgenin 15/03/2023 vade tarihli, ... seri numaralı, 70.000,00-TL bedelli çek olduğunu, çekin taraflarınca dava dışı ...

Şti. isimli firmadan keşide yolu ile alındığını, daha sonra da müvekkili tarafından ... A.Ş.'ne ciro edildiğini, çekin ilgili şirketin fabrikasına gönderilmek üzere kargoya verildiğini ancak kargonun taşınması aşamasında çekin çalındığını, daha sonra çeki çalan kişilerce paravan şirketler aracılığıyla mesnetsiz cirolar yapıldığını ve davalı firmanın çekin meşru olmayan hamili olduğunu, çekin çalınması olayına ilişkin ...

Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/... ve 2023/... soruşturma sayılı ve ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/... soruşturma sayılı dosyaları bulunduğunu, ayrıca ... Adliyesi Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/ ...

Esas sayılı dosyası ile çekler için çek iptali davası açıldığını ve çek iptali kararı verildiğini ve kararın kesinleştiğini, tüm bu açıklanan nedenlerle icra veznesine depo edilecek paranın davalıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesini, müvekkilinin borçlu bulunmadığının tespitini, bu dava sebebiyle müvekkilinin uğramış olduğu zararların yasa gereği alacağın yüzde yirmisinden az olmamak kaydıyla kötü niyetli davalıdan alınarak müvvekile verilmesini, vekâlet ücreti ve sair yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin lehtarı davacı taraf dava dilekçesinde çekin keşidecisi ile arasındaki borç ilişkisini ve yine çekin kendileri tarafından cirolandığını açıkça ikrar ettiğini, iyi niyetli üçüncü kişi olan müvekkilin çekin çalındığına ilişkin iddiaları bilmesine imkan olmadığı gibi kendisinden bilinmesinin beklenmesi de mümkün olmadığını,

davacı taraf, dava konusu çekin gerçekleştiğini iddia ettikleri bir hırsızlık hadisesi sebebi ile çalındığını ileri sürmekte ise de davalı müvekkili dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olup, ilgili çek aralarında ticari ilişki bulunan üst ciranta tarafından müvekkiline, şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, söz konusu çekin üzerindeki ciro silsilesini tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolardan oluşmakta olup Türk Ticaret Kanunu madde 790 göz önüne alındığında davalı müvekkilin çekin meşru hamili olduğunun açık olduğunu,

çek hakkında iptal davası açılmış olması senedin icra takibine konu edilmesine engel olmadığını, çek iptali kararı bir ilam değil, tespit niteliğini haiz bir karar olduğunu, bunun haricinde maddi hukuk açısından hukuki neticesi olmadığını, davacı taraf işbu dosyaya dava dilekçesinde ifade ettiği hususları destekleyecek özellikte herhangi bir senet niteliğini haiz kesin delil sunmadığını, bu sebeple ileri sürülen savlar iddiadan öteye geçmediğini, tüm bu açıklanan nedenlerle tedbir kararının kaldırılması ile davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın öncelikle usulden,

mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddini, kötü niyetli davacı aleyhine %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce icra dosyasının, savcılık dosyaları ile mahkeme dosyaları UYAP üzerinden celp edilerek dosya kapsamına alınmıştır.

Mali Müşavir bilirkişinin 08/01/2024 tarihli raporunda özetle.

Tarafların ticari defter ibrazında bulunmadığı, Davalının kendisinden önceki cirantaya ilişkin haricen sunduğu, yardımcı defter içeriğine göre davalının Dava konusu çekin, davalı şirket tarafından dava dışı cirantadan aşınan toplam tutarı 25.204.026,62TL olan 152 adet çek/senetten sadece 1 tanesi olduğu, Çeklerin ciro ile devir alındığı 04.01.2023 tarihinden davalının kendisinden sonraki cirantadan alacağı olmadığı, dolayısı ile dava konusu çekin avans ödemesi olarak alındığı, daha sonra davalının faturalar keserek dava dışı cirantaya olan avans borcunun kapatıldığı,

davalı muhasebecisinin Sayın Mahkemece belirlenen inceleme gün ve saatinde ibraz ettiği 19.12.2022 tarihli ... numaralı 5.128.893,60TL tutarlı faturadan dolayı dava konusu çekin ciro ile devralındığı tarihte davalının dava dışı ...

A.Ş'ye borcu olmadığı, dava konusu çekte ciranta olan şirketlerin dosyaya sunulu BA-BS formlarına ve vergi kayıtlarına göre ciranta şirketler arasında ticari ilişki olmadığı davacıdan itibaren ciro silsilesinde kopukluk olduğu, ciro silsilesindeki cirantalardan davalıdan önceki ve davacıdan sonraki cirantaların vergi kayıtlarında faal olmadığı, davacı vekilinin 05.06.2023 tarihli dilekçesi ekindeki 24.05.2023 tarihli tevzi listesine göre davalı aleyhine açılmış kambiyo senetlerinden kaynaklı birbiri ile ilintili olan/olmayan 208 adet farklı dava olduğu,

dosyaya sunulu Kahramankazan Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/517 soruşturma dosyası içeriğindeki soruşturmaya konu çekteki ciro silsilesin dava konusu çek ile aynı olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, dosyaya sunulu bilgi ve belgeler ile arz edilen tespitler çerçevesinde davalının dava konusu çekte iyi niyetli yasal hamil olduğuna dair yeterli ve somut bir kanaat edinilemediği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, dava konusu çekin davacı lehtar tarafından dava dışı ... A.Ş. ye ciro edildikten sonra ... A.Ş. elinde iken, kargo gönderimi aşamasında çalınıp çalınmadığı, davalının elden çıkan bu çeki iktisapta ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, nihai olarak dava konusu çek kapsamında davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

TTK'nın 790. maddesi ile, ''(1)Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.'' hükmü düzenlenmiştir.

TTK'nın 792. maddesi ile, ''(1)Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, keşidecisi dava dışı ... adlı şirket, lehtarı davacı olan dava konusu çekin, davacı tarafından ciro edilerek dava dışı ... adlı şirkete verildiği, çekin 19/11/2022 tarihinde dava dışı hamil ... yetkilisi tarafından şirket merkezine gönderilmek üzere kargoya teslim edildiği, dava dışı kargo alıcısı ...'nın çekin bu suretle tevdii edildiğine dair çek tevdii makbuzunun bulunduğu, yine bu şirketin çekin kargoda çalındığına dair ...

CBS'de şikayetinin bulunduğu, kargo akıbetinin dava dışı ... kargo şirketi tarafından açıklanamadığı, savcılık dosyasında bulunan, kargo çalışanının alıcı firma yetkilisi ile birlikte tuttuğu 22/11/2022 tarihli tutanağa göre teslim esnasında paketin yırtık ve içeriğinin boş olduğu, her ne kadar bu şikayet dosyasından işin hukuki niteliği gereği takipsizlik kararı verilmiş ise de kararın Mahkememizi bağlamadığı, davacı ve dava dışı ... tarafından verilen beyanların samimi ve birbirini doğrular nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Davacıdan ve dava dışı ... şirketinden sonra çek üzerinde sırasıyla ... , ... , ... ve davalı cirolarının bulunduğu görülerek taraf defterleri ile dava dışı cirantaların defterleri incelenmesi için bilirkişi ara kararı kurulmuş, taraflar arasındaki faturaların sahih ve ciro silsilesinin kopuk olup olmadığının tespiti için ba/bs formları celp edilmiştir.

Yapılan bilirkişi incelemesine göre çeki elinde bulundurması gerektiği ifade edilen dava dışı ...'dan sonraki ilk şirket olan ... 'nın 12/2022 tarihinde vergi kaydının re'sen terkin edildiği, davalı ve bir önceki ciranta ... adlı şirket arasında defter kayıtlarına göre 152 tane çek kaydı bulunup toplam değerinin 25 milyon lira üzerinde olduğu, oysa devir tarihlerinde aralarında borç bulunmadığı, ... adlı şirketin de vergi dairesi kayıtlarının 06/06/2016 ve 30/11/2017 tarihleri arasında bulunup en son bu tarihte re'sen terkin gördüğü, dava konusu çekin basım tarihinin 2022; keşide tarihinin ise 2023 olduğu,

dolayısıyla anılan şirketlerin vergi dairesi kayıtları faal olmadığından aralarındaki fatura ilişkisinin de sahih olmadığı, gerçek bir alacak olmayıp kargodan çalınan çekten menfaat elde etmek isteyen davalının iktisapta kötüniyetli olduğu, nitekim dosyaya celp edilen kayıtlardan anlaşıldığı üzere, davalının kendi başlattığı birçok icra dosyasının, keşidecisi ve lehtarı farklı kişiler olmasına rağmen aynı ciro silsilesini takip eden çeklere dayalı olduğu, aynı iddialarla savcılık soruşturmalarının bulunduğu,

aynı akıbeti paylaşan birçok çekin davalı elinde toplanmasının olağan akışına uygun olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, davalı aleyhine muhatab olunan haksız icra takibi üzerinden İİK 72/5 maddesi uyarınca tazminata hükmedilmiştir.

Katip ... Hakim ... · e-imza e-imza