İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/54 K.2025/355

Mahkememizde görülmekte olan 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; ... A.Ş, inin 17/12/2022 tarihli 283,000 TL değerli E1-... seri numaralı çek esas anlamda ihbar olunan ...

İnşaat ve Sanayi Ticaret Limited Şirketi lehine olacak şekilde düzenlendiğini ancak çekin gönderimi aşamasında kargo şirketinin çeki kaybettiği ve haksız ve mesnetsiz bir şekilde çekin ciro silsilesi kurularak sahte kaşe ve imza ile tedavüle sokulduğunu, bu bağlamda davalı şirketlere karşı çek nedeniyle herhangi bir sorumluluğunun ve borcunun bulunmamakta olup tespiti gerektiğini, bahse konu çek ve ... Kargo ile ilgili olarak ...

Cumhuriyet başsavcılığına şikayette bulunulduğunu iş bu şikayete ilişkin tutanağın ekte sunulduğunu, müvekkil aleyhine ve ihbar olunan aleyhine başlatılan takip sebebiyle müvekkil firmanın zor duruma düşmüş olup, ivedilikle ihtiyaten tedbir kararı verilerek takibin durdurulmasını talep ettiğini, izah edilen hususlar dayanılan yasal mevzuat hükümleri ve delilleri ile müvekkilin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önüne geçilmesi maksadıyla, yargılama neticesinde bu müvekkilin davalı şirketler açısından çek nedeniyle sorumlu ve borçlu olmadığının tespitini nitekim davanın kabulünü, müvekkil firmanın ....

İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı takip dosyasından borçlu olmadığının tespitini, yargılamanın sonuna kadar öncelikle teminatsız olarak takibin durdurulmasını, olmadığı takdirde uygun bir teminat karşılığında takibin durdurulmasını ve bu hususta tedbir kararı verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili Mahkememize sunmuş olduğu 01/03/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle. Müvekkil firmanın yetkili ve meşru hamili olduğu ... ... Şubesine ait 17.12.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 283.000,00-TL bedelli çekin karşılıksız kalması dolayısıyla tarafımızca .... İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine ilişkin dava dilekçesinde ileri sürülen hususlar tamamen gerçeklikten uzak ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, dava ve takip konusu çekin kendileri tarafından dava dışı takip borçlusu ...

İnşaat Ve Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına düzenlendiğini ve bu şirket adresine kargoya verildiğini açıkça ikrar etmiş olduğunu, davacının dava konusu çeki keşide edip çekin lehtarına gönderdiğini beyan ettiğine göre hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul etmiş olduğunu, çekteki lehtar imzasının sahte olmasının TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği çekteki imzasına itiraz etmeyen keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, davacı tarafın, dava konusu çekin kargoda taşıma esnasında kaybolduğunu ileri sürmekte ise de davalı müvekkilin dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olup,

ilgili çekin aralarında ticari ilişki bulunan bir üst ciranta tarafından müvekkile, şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, söz konusu çekin üzerindeki ciro silsilesinin tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolardan oluşmakta olup Türk Ticaret Kanunu Madde 790 göz önüne alındığında davalı müvekkilin çekin meşru hamili olduğunun açık olduğunu, arz ve izah edilen tüm bu nedenlerle; davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın reddine, davacı aleyhine takip konusu alacağın %20 oranında tazminata hükmedilmesine,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, dava konusu çekin davacı keşideci tarafından dava dışı lehtar ...'e gönderilirken, kargo gönderimi aşamasında çalınıp çalınmadığı, davalının elden çıkan bu çeki iktisapta ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, nihai olarak dava konusu çek kapsamında davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

TTK'nın 792. Maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir.

Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.

Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.

Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. İspat yükü kendisinde olmayan diğer taraf da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir. Karşı ispat faaliyeti için delil sunan taraf, ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK 191).

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.

Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir.

.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde, davacının davalılar aleyhine 283.000,00-TL çek 17/12/2022(İstenen: Yıllık Reeskont Avans), 849,00-TL komisyon, 28.3000,00-TL karşılıksız çek tazminatı, 1.920,91-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 314.069,91-TL ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçlulara tebliğ edildiği, borçlu ... İnş... Vekilinin 25/01/2023 tarihinde süresi içerisinde itiraz ettiği görülmüştür.

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacı tarafından keşide edilen çekin, dava dışı lehtar ... İnşaat sanayi ve ticaret Ltd. Şti. gönderilmek üzere kargoya teslim edildiği ancak çekin dava dışı lehtara teslim edilmediği, davacı tarafından çekin kargoda çalındığına dair ... CBS'de şikayetinin bulunduğu, kargo akıbetinin dava dışı ... kargo şirketi tarafından açıklanamadığı anlaşılmıştır.

Davacıdan ve dava dışı lehtardan sonra çek üzerinde sırasıyla ..., ..., ... Bilişim, ... cirolarının bulunduğu, Mahkememizce UYAP entegrasyon ekranında yapılan incelemede davalılar aleyhine benzer mahiyette açılan çok sayıda ceza soruşturması ve hukuk davasının bulunduğu, kargoda kaybolan çeklerin davalı şirketler tarafından ciro zinciri oluşturulmak suretiyle, icra takiplerine konu edildiği, aynı akıbeti paylaşan birçok çekin davalıların elinde toplanmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır