İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/217 K.2024/256

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının lehdarı olduğu ... ... yolu şubesinin ... seri numaralı boş çek yaprağının kaybolduğundan bahisle ödeme yasağı uygulanmasını ve zayi nedeniyle çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkememizin tensip zaptı 4 no.lu ara kararı uyarınca dava dilekçesinde davacının keşideci mi lehdar mı olduğu hususunda tereddüt oluştuğu ve çekin keşideci bilgi ve keşide tarihini sunması için bir haftalık kesin süre verildiği görülmüştür.

Davacı vekilinin 04.04.2024 tarihli dilekçesi ile keşidecinin davacı ... Tic Ltd Şti, lehdarın ... Ltd Şti, çeks eri numarasının ... , çek bedelinin 2.000.000,00-TL olduğu bildirilmiş olup, mahkememizin 19.04.2024 tarihli ara kararı ile miktar açısından dosyanın heyete tevdi edildiği görülmüştür.

Dava, keşideci tarafından tanzim olunan çekin kaybolduğu iddiasına dayalı iptal davasıdır.

İptal davası açma hakkı, TTK'nın 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nın 652. maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Çek keşidecisinin TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla TTK'nın 757 maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. (Y.11.H.D. 2014/1464E-2018/7019K emsal kararı)

Kıymetli evrak iptali davasının kanunda düzenlenen şartları ve amacı değerlendirildiğinde, davacının keşideci konumunda bulunacağı çek yapraklarının iptali için dava açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Davacının ileride karşılaşabileceği ihtimali dava ve takipler, bu davayı açmasında hukuki yarar olarak görülemez. Zira bu davada verilebilecek iptal kararı üçüncü kişiler yönünden kesin hükmün sonuçlarını doğurmaz.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 23/01/2015 tarih, 2014/19118 esas ve 2015/925 karar sayılı ilamı; 15/04/2015 tarih, 2015/571 Esas ve 2015/5258 Karar sayılı ilamı; 03/06/2015 tarih, 2015/2751 Esas ve 2015/7625 Karar sayılı ilamlarında belirtildiği üzere keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 17/04/2013 tarih, 2012/8365 Esas ve 2013/7471 Karar sayılı ilamı. 26/06/2012 tarih, 2011/9069 Esas 2012/10993 Karar sayılı ilamı. 17/12/2013 tarih, 2013/9917 Esas 2013/23042 Karar sayılı ilamı.

18/11/2013 tarih, 2013/6068 Esas 2013/20772 Karar sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere bu davanın açılabilmesi için davacının keşideci değil, hukuki hamil olması gerekir, keşidecinin doğrudan doğruya çek iptali davası açma hakkı bulunmayıp keşidecinin keşide ettiği çekin bedelini hamile ödeyerek çeki geri alması da kendisine hamil sıfatı kazandırmaz. HMK 114/1.h.bendinde, hukuki yarar dava şartları arasında sayılmıştır.

HMK 115/1.maddesine göre, mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartlarında eksiklik bulunması halinde davanın usulden reddine dair kararını yargılamanın her aşamasında verir. Bu hukuki gerekçelerle, çek iptali davalarında dava dilekçesi üzerinden duruşma açılmadan davanın reddine karar verilebilecektir. (İstanbul 14.H.D. 2017/1052 E- 2018/65K)

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacının keşidecisi olduğu, lehdarın ... Tic Ltd Şti, çek seri numarasının ... , çek bedelinin 2.000.000,00-TL olan çekin kaybolduğu iddiası ile çek iptali talep edilmektedir. Yukarıda ayrıntılı açıklanan gerekçeler ile somut olayda çek iptali davası açılamayacaktır. Tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.