İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/286 K.2024/805

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu dava dilekçesini özetle.

Müvekkili şirket, inşaat, yol yapımı, sağlık, yemek hizmeti gibi alanlarda faaliyet yürüten bir şirket olduğunu, bu kapsamda birçok şirketle irtibatlı olup mal alımı yaptığını, ödemelerini düzenli olarak yerine getirdiğini, davacı şirketin ticari faaliyeti gereği inşaat ve yol yapım işlerini ifa etmek maksadıyla faaliyetinde kullanacağı akaryakıtı temin için davalı şirket ile anlaşmış olduğunu, davalı şirket ile akaryakıt temini konusunda ticari faaliyetleri düzenli bir şekilde devam ettiğini ve teslim edilen akaryakıt bedelleri davalı şirketin hesabına ödendiğini,

bazen de şirkete kesilen ve karşılığı bulunan çeklerle ödeme yapılmış olduğunu, ancak 2023 yılı içerisinde müvekkilimin sipariş ettiği akaryakıta karşılık davalı şirkete çek kesilmişse de davalı şirket kötü niyetli davranarak sipariş edilen akaryakıtı teslim etmediği gibi bedelsiz kalmış çeki haksız ve kötü niyetli bir şekilde icra takibine konu ettiğini, takibe konu çekin verilme nedeni yakıt alımı olduğunu, yakıtın yüklendiği tanker müvekkile ait şantiyeye teslim edilmesi gerekirken hiçbir suretle teslim edilmediğini, bu hususta Sayın Mahkemece, dolum tesislerinde tutulan, dolum raporları,

irsaliyeler ve teslim fişleri celp edilip incelenmesi halinde yakıt tankerlerinin müvekkiline teslim edilmediği anlaşıldığını, tensiple birlikte belirttiğimiz yazılı delilleri sunmak üzere davalı tarafa müzekkere yazılmasını talep etmektedir, bu kapsamda. 9578476 seri nolu, 10.12.2023 tarihli 1.173.511,00-TL miktarlı çek bedelsiz olmasına, çek düzenlenmesine dayanak olan akaryakıt teslimatı gerçekleşmemesine rağmen davalı, söz konusu çeki takibe dayanak göstermek suretiyle ...

İcra Dairesinin 2023/... esas sayılı dosyasıyla 1.297.067,24-TL tutarlı icra takibi başlattığını, açıklanan nedenlerle; fazlaya dair talep hakkımız ile Kısmi-fazlaya dair menfi tespit talebimiz saklı kalmak üzere, ... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... esas sayılı takip dosyasına konu borcun şimdilik 100.000,00-TL tutarı nedeniyle borçlu olmadığımızın tespitine, Müvekkili ... ... Tic.Ltd.

Şti.’nin davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine, tensiple birlikte davalı tarafa müzekkere yazılarak; yapılan ticarete ilişkin faturaların, teslim fişlerinin, sevk irsaliyelerinin, dolum raporlarının, tanker plaka ve bilgilerini sunmasının istenmesine, yargılama sırasında borcun müvekkilden tahsil edilmesi durumunda davaya istirdat davası olarak devamına ve tahsil edilen paranın yasal faizi ile birlikte müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini vekaleten arz ve talep etmiştir.

Davalı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu cevap dilekçesini özetle.

Müvekkili şirket; akaryakıt sektöründe uzun yıllara sari geçmişiyle özellikle toptan akaryakıt satışında ülkenin önde gelen şirketlerinden biri olduğunu, davacı şirket ise dış satış kapsamında akaryakıt satışı yapılan firmalardan biri olduğunu, davacı taraf, dilekçesinde akaryakıtın teslim edilmediğini iddia etmiş olup davacı şirketin başkaca akaryakıt firmalarından aldığı yakıtları da benzer şekilde inkar ettiğini, menfi tespit davası açtığı yani özetle bir yöntem olarak yakıtın teslim edilmediği iddiası geliştirdiği öğrenildiğini,

akaryakıt sektörü gibi birim fiyatı yüksek ürün satışlarında müşteri istihbaratı detaylı şekilde yapılmaya çalışılmakta olduğunu, davacı şirket , müvekkilinin şirketinin taleplerini kabul etmiş, satış sorumlusunu şirket merkezine davet ettiğini, findeks raporunu verdiğini, malvarlığı olduğuna ilişkin tapu bilgisi dahi beyan ettiğini, müvekkili şirket, davacının sipariş ettiği yakıtı dolum tesisinden mühürlü şekilde alarak Batman'a teslim ettiğini, davacı tarafın, kayıtlarına faturayı alması,

fatura bedeli için çek keşide etmesi ve hiçbir aşamada yakıtın teslim edilmediğine dair bir iddia ile çekin iadesi talebi olmaması karşısında dayanaksız ve iyi niyetle bağdaşmaz taleplerinin ve davalarının reddi gerekli olduğunu, açıkladığımız nedenlerle; öncelikle eksik harcın tamamlanmasına karar verilmesini, haksız davanın reddini , davacı aleyhine alacağın % 20 sinden aşağı olmamak üzere tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasını, vekil eden adına saygılarımla talep etmiştir.

Dava, icra takibinde kısmi olarak borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK'nın 109/1 maddesinde, “Talep konusunun niteliği itibariyle bölünebilir olduğu durumlarda sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir”.

02/07/1964 kabul tarihli 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 16. maddesinin 3. fıkrası “Değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir. Tespitten kaçınma halinde dava dilekçesi muameleye konmaz”. şeklindedir.

02/07/1964 kabul tarihli 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 16. maddesi 4. fıkrası: “Noksan tespit edilen değerler hakkında 30. madde hükmü uygulanır.”

Harçlar Kanunu 30.maddesi hükmü gereğince muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu (HMK 150) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.

Hukukumuzda kısmi dava ve belirsiz alacak davası açılması mümkündür. (HMK m.107 ve 109, 176 vd.). Kısmi davanın veya belirsiz alacak davası açılmasının mümkün olması, hiç kimsenin kendi lehine olan davayı (yani tam dava) açmaya zorlanamayacağı kuralına (HMK m.24) da uygundur. Borçlar Hukuku bakımından da, alacaklının alacağının bir kısmını istemesine (dava etmesine) bir engel bulunmamaktadır. (TBK m.84). Ancak, alacaklının böyle bir kısmi dava açmada korunmaya değer (meşru) bir hukuki yararının bulunması gerekmektedir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 28.05.2018 tarih, 2017/1648 Esas, 2018/2994 Karar sayılı kararında belirtildiği şekilde menfi tespit davasının kısmi dava olarak açılması mümkün değildir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.10.2019 tarih, 2017/13-688 Esas, 2019/1054 Karar sayılı kararı ve aynı gün 2017/13-687 Esas, 2019/1053 Karar sayılı kararında “kısmi davaya ilişkin olarak davadaki asıl talebin kesinleşen takip miktarı üzerinden borçsuzluğun tespitine yönelik olduğu davanın açılması sırasında ödenmesi gereken harç yönünden eksikliğin söz konusu olduğu Harçlar Kanunu’nun dosyanın işlemden kaldırılmasına atıf yapan ve 30. maddesi hükmü gereğince mahkemece yapılması gereken; davacı tarafa bir sonraki celseye kadar menfi tespit istemine konu takip değeri olan tamamı üzerinden hesaplanacak eksik harcın tamamlanması için süre verilmesi gerektiği” belirtilmiştir.

Tüm dosya kapsamının bir arada değerlendirilmesi neticesinde; davacı tarafından ....

İcra Dairesinin 2023/... esas sayılı dosyasında icra takibine konu ... seri nolu, 10.12.2023 tarihli 1.173.511,00-TL miktarlı çekin bedelsiz olduğunu, çek düzenlenmesine dayanak olan akaryakıt teslimatı gerçekleşmemesi nedeniyle 100.000 TL yönünden borçlu olunmadığının tespitinin talep edildiği, yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere menfi tespit davasının kısmi olarak açılamayacağından Mahkememizin 02/05/2024 tarihli ara kararı ile eksik harcın tamamlanması için davacıya kesin süre verildiği, bu süre zarfında bakiye harcın yatırılmadığı,

bunun üzerine Mahkememizin 13/09/2024 tarihli ara karar ile HMK 150 ve HMK 30 uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, buna rağmen 3 ay içerisinde bakiye harç ikmal edilmek suretiyle dava yenilenmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davacı tarafından dava değerinde belirtilen miktar üzerinden dava devam edilmesi talep edilmiş ise de menfi tespit davasının niteliği gereği kısmi olarak ikame edilemeyeceğinden alacağın bölünemeyeceği ve çek bedelinin bütünlük arz ettiği anlaşıldığı, dava dilekçesindeki anlatım ile de çek bedelinin tamamı yönünden borçlu olunmadığının tespitine yönelik talebin bulunduğu anlaşıldığından bu yöndeki talebinin reddine karar verilmiştir.

Vekalet ücreti yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifelerinin 7/1. Maddesine göre; görevsizlik veya yetkisizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine, davanın nakline veya davanın açılmamış sayılmasına ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar karar verilmesi durumunda Tarifede yazılı ücretin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra karar verilmesi durumunda tamamına hükmolunur. Şu kadar ki, davanın görüldüğü mahkemeye göre hükmolunacak avukatlık ücreti, tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçemez. Buna göre davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır