İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/512 K.2024/405

Mahkememizde görülen İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;

Müvekkili şirket ile davalı tarafından ... model, ... nominal gücündeki jeneratörün kurulum dahil anahtar teslimi satışı hususunda anlaşmaya varılarak 20/07/2011 tarihli sözleşme imzalandığını,

Müvekkili şirket tarafından, anılan sözleşme ile kararlaştırılan ödeme planına uygun olarak davalı/borçlu hesabına toplam 100.000,00 EUR ödeme yapılmış olmasına rağmen davalı/ borçlu tarafından sözleşme konusu jeneratör müvekkili şirkete teslim edilmeyerek sözleşmeye aykırı davranıldığını,müvekkili şirket kayıtları ile cari hesap özetleri incelendiğinde müvekkilin alacağı açığa çıkacağını

Taraflar arasında yapılan yazışmalara rağmen teslimat gerçekleşmediği gibi ödeme de yapılmadığını,bu nedenle icra takibi başlatılmış ise de davalı/borçlu tarafın iyi niyetten uzak itirazı sebebiyle takibin durdurulduğunu

Davalı borçlunun ... İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu haksız ve iyiniyetten uzak itirazının iptaline takibin asıl alacak, faiz ve fer'ileri yönünden devamına, haksız itiraz nedeniyle davalı borçlunun alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP /Davalı vekili 14/09/2018 tarihli cevap dilekçesinde ve özetle;

Şirketin adresinin " ... " olduğunu, davacı şirket ile akdedilen 20/07/201 1 tarihli sözleşmede (Sözleşmenin Yetki başlıklı VII. maddesinde) İstanbul Mahkemeleri yetkili kılındığını, 6100 sayılı HMK.nın 17.maddesine göre davanın sadece sözleşmeyle belirlenen İstanbul Mahkemelerinde açılabileceğini,

Sözleşmeyle I adet ... marka jeneratörün 750.000.00 Euro bedelle davacı şirkete satışı konusunda anlaşmaya varıldığını, edimler belirlenerek taraflara karşılıklı olarak borç yüklendiğini, sözleşmenin Ödeme başlıklı V. maddesinde satış fiyatı peşin olarak belirlendiğini, davacının ödemeyi yapmadığını, akdedilen sözleşme feshedilmediğini, Sözleşme ile şirketin yüklendiği edim para borcu değil, jeneratörü teslim edimi olduğunu, bu sebeple icra takibi başlatamayacağını, alacağın para olmadığını,

Davacı ile akdedilen sözleşeme her iki tarafa edim yüklediğine göre ve sözleşmenin müvekkili şirkete yüklediği edim para borcu olmadığına göre kural olarak 6098 sayılı TBK.nın 123. Madde düzenlemesinde belirtildiği gibi davacının müvekkili şirkete süre vermesi yasal zorunluluk olduğunu, Davacının TBK. 123. madde hükmünü yerine getirmeden icra takibine başlayabilmesi için. TBK. 124.maddesinde sıralanan, süre verilmesini gerektirmeyen bir durum mevcut olması gerektiğini ,

Müvekkili şirket, davacı şirketin talebi üzerine, davacı şirketin ...

Cadde No: ... adresindeki işyerinde kullanılmak üzere, ... ... tesisindeki 4 adet Wartsila marka jeneratörün çalışır vaziyette olup olmadığının tespiti, teknik değerlendirmesi, sökümü, ... ...'dan davacının Erzincan'daki işyerine nakliyesi, yerleşim planlarının hazırlanması, projelendirilmesi, jeneratörlerin işyerindeki yerlerine montajı ve çalışır vaziyete getirilerek teslim edilmesi hususunda mutabakata varıldığını, bahsedilen hizmetlerin Ağustos-Eylül-Ekim-Kasım-Arajık 2011 aylarında yerine getirildiğini, Bu hizmet bedeli olarak davacı şirkete 04/08/2011 tarih.

A-01012 nolu. 27.600,00 EUR ve 23/08/2013 tarih. ... nolu. 72.400,00 EUR olmak üzere toplam 100.000.00 EUR tutarlı iki adet fatura keşide edildiğini, ancak alacaklarının ödenmediğini,

6098 sayılı TBK. 139. madde "İki kişi, karşılıktı olarak bir miktar para ve özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir... " düzenlemesine göre müvekkili şirketin alacağı takas edilmesini

Takas hukuki niteliği itibari ile bozucu yenilik doğuran bir hak olduğunu, Takas ileri sürülebilmesi için tarafların karşılıklı olarak birbirlerinden alacaklı olmaları gerektiğini, Takas edilecek alacaklar aynı nitelikte, aynı türden olması gerektiğini, Takas için gerekli olan bir diğer şart da alacağın muaccel olması şartı olduğunu, Alacakların ihtilaflı olması, takas ileri sürülmesine engel olmadığını, Takas ileri süren tarafın bunun için dayandığı alacağın, talep ve dava edilebilir bir alacak olması gerektiğini, Takas ileri sürmek için aranan şartlar huzurdaki davada mevcut olduğunu, takas ayrı bir dava olarak veya karşı dava olarak ileri sürülebileceği gibi aynı davada da ileri sürülebileceğini belirterek ;

Kötü niyeti sabit davacı aleyhine % 20 den az olmamak üzere icra tazminatına hükmedilmesini , yetki itirazımızın kabulüne, her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava taraflar arasında akdedilen sözleşmeye istinaden sözleşme konusu emtianın teslim edilmediği iddiasına dayalı ödenen bedelin iadesi istemli başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dava ... ATM nin 2018/... esas sayılı dosyasında açılmıştır. Davalı tarafın yetki itirazı üzeruine 2019/... sayılı ve 16/05/2019 tarihli yetkisizlik kararı verilmiştir. Karar 29/06/2022 tarihinde kesinleştirilerek dosya mahkememize tevzii edilmiştir.

Tarafların bildirdiği deliller dosyamız içine alınmıştır.

Mahkememizce taraflar arasındaki uyuşmazlığa ilişkin Davacı şirketin 2013-2014- 2015-2016-2017-2018 yıllarına ait ticari defterlerinin incelenmesi için ... ATM’ye talimat yazılmış, yeminli Mali Müşavir bilirkişisi ... 'nın 31.08.2023 tarihli bilirkişi raporu alınmış,raporda özetle " Davacının 2013-2014-2015-2016-2017-2018 yıllarına ait ticari defterleri 6100 sayılı HMK’ nun 222.maddesi hükmüne göre defter kayıtları birbirini doğrulamadığından ve usulüne uygun tutulmadığından sahibi lehine delil vasfında olmadığı,

Davacının 2013-2014-2015-2016-2017-2018 ve hatta 2011 yıllarına ait ticari defterlerinde davalıya ait borç-alacak ve başka bir kayıda rastlanmadığı" bildirilmiştir.

Davacı taraf delil olarak yemin ve isticvap, davalı taraf delil olarak yemin deliline dayandığından 22/02/2024 tarihli celsede, taraf vekillerine bu delile gidip gitmeyecekleri konusunda beyanda bulunmaları için 2 haftalık kesin süre verilmiştir. Davacı vekili 07/03/2024 tarihli dilekçesi ile yemin ve isticvap deliline gideceğini bildirmiş, yemin metnini ve isticvap sorularını ibraz etmiştir.

Yemin metni davalı tarafa tebliğ edilmiş, davalı vekili 29/03/2024 tarihli dilekçesi ile yemini şirket yetkilisi ... ın yerine getireceğini bildirmiştir.

Mahkememizce yapılan 16/05/2024 tarihli duruşmada HMK 237 md gereğince mahkememizce düzeltilen yemin metni davalı şirket temsilcisi ... tarafından " ... ...’dan davacının Erzincan’daki işyerine nakliyesi, yerleşim planlarının hazırlanması, projelendirilmesi, jeneratörlerin işyerindeki yerlerine montajı ve çalışır vaziyete getirilerek teslim ettim,

Ağustos-Eylül-Ekim-Kasım-Aralık 2011 aylarında bu hizmetleri yerine getirdim. ...ten iş bu takas define konu ettiğim 04/08/2011 tarih, ... nolu, 27.600,00 EUR ve 23/08/2013 tarih, ... nolu, 72.400,00 EUR olmak üzere toplam 100.000,00 EUR tutarlı iki adet faturadan kaynaklı alacağım bulunmaktadır.Bu hususlarda namusum, şerefim ve kutsal saydığım bütün inanç ve değerlerim üzerine yemin ediyorum. " şeklinde yerine getirilmiştir.

Tüm dosya kapsamına göre;

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözülebilmesi için karşılıklı borç yükleyen taraflar arasındaki sözleşmede hangi tarafın temerrüde düştüğü birinci sorun olup, ikinci sorun ise davalı taraf temerrüde düşmüş ise davacının, doğrudan icra takibi yapmış olmasının mümkün olup olmadığı, süre verilmeden sözleşmenin feshi ve yerine getirilmeyen edimin karşılığı davalıda kalan paranın istenip istenemeyeceğidir.

6098 sayılı TBK'nın 123. Maddesine göre karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan biri temerrüde düştüğü takdirde diğeri borcun ifa edilmesi için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hakimden isteyebilir.

6098 sayılı TBK'nın 124. Maddesindeki şartlar gerçekleşmiş ise süre verilmesine gerek yoktur.

6098 sayılı TBK'nın 125. Maddesine göre de temerrüde düşen borçlu verilen süre içinde borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebi ile tazminat isteme hakkına sahiptir.

Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.

Sözleşmeden dönme halinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebi ile uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir.

Dava, genel bir alacak davası olmayıp, nihayetinde itirazın iptali davasıdır. Bu davalarda da alacağın varlığının belirlenmesi esas olmakla birlikte özü itibari ile icra takibinde talep edilen alacağın yerinde olup olmadığı hususu belirlenmek durumundadır.(Emsal Yargıtay 19 HD nin 2017/3173-2018/3684 sy ve 28/06/2018 trh karar)

Somut olayda;

Taraflar arasındaki ticari ilişkide; davalının davacıya ayrıntıları sözleşmede yazılı 750.000,00 Euro tutarlı jeneratörü (malı) kurulum hizmeti dahil teslim etme borcu olduğu, davalının davacıya servis hizmeti verdiği, ancak icra takibi ve dava konusu tutarın karşılığı malın verilmediği sabittir.

Davacı taraf; davalı tarafın edimi sayılan ürünleri ifa etmede temerrüde düştüğü iddiasında bulunmaktadır. Ancak davacının Kadıköy 17 Noterliğinin 021878 yevmiye numaralı (sözleşmenin feshi ve davalının temerrüdüne ilişkin) ihtarnamenin davalıya tebliğ edilmediği, bu kapsamda icra takip tarihinde davalının temerrüdünün ve para borcunun ispatlanamadığı,

Davacının cari ilişkiyi sona erdirmeden ve bu yönde yasaya uygun bir fesih ve dönme iradesini karşı tarafa bildirmeden, alacaklı olduğu malın bedelini tahsil etmek amacıyla doğrudan ilamsız icra takibi yapmasının yerinde olmadığı, davacının davalıdan takip yaptığı tutar kadar mal ve hizmet alacağı bulunduğu, takip tarihinde para alacağının bulunmadığı, bu kapsamda davalının da alacak miktarı kadar servis hizmetini verdiği (takas) savunmasında bulunduğu sabittir.

Davacının muaccel hale gelmiş bir para alacağını ispat edemediği anlaşılmış olmakla davanın reddine karar verilmiştir. Davacı mal ve hizmet alacağı nedeniyle para ödemesi istediğinden takipte kötü niyetli sayılamayacaktır. Davalı tarafın kötü niyet tazminatına hükmedilmesi yönündeki talebi reddedilmiştir.

HÜKÜM ;Yukarıda açıklanan nedenlerle/

1-Davanın REDDİNE, davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,

2-Davacı tarafça yatırılan 6.572,46 TL peşin harcından, Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 427,60-TL karar harcının mahsubu ile artan 6.144,86 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,

3-Davalı vekili lehine karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesi üzerinden hesap olunan 82.226,01-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-HMK. 333. md. uyarınca taraflarca yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası yatıran tarafa iadesine,

Davacı vekilin e-duruşma ile yüzüne, davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ... BAM da istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/07/2024

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır