İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/57 K.2023/967

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Yayımlama Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 13/11/2015 vade tarihli 20.000-TL bedelli teminat senedini davalıya vererek aralarında 17/07/2012 tarihinde akdedilen sözleşme ile davalının ... ili ... bölge bayiliğini aldığını, bu sözleşme gereğince müvekkilinin davalı abonelerine abone sayısı kadar gazete dağıtımı yapma konusunda anlaştığını ve müvekkilinin işe başladığını, müvekkilinin bu tarihten itibaren aynı iş yerinde tahsilatçı olarak çalışan ve aynı zamanda eşi olan ... aracılığı ile ödemelerini düzenli olarak yaptığını ve üzerine düşen görevi yerine getirdiğini,

tüm ödemelerin ve tahsilatların düzenli olarak önce ... adına daha sonraki süreçte ise ...'ün ... hesabına yaptırıldığını, ancak davalı şirketin müvekkilinin isteği dışında sürekli olarak belirlenen miktardan daha fazla sayıda gazete yolladığını ve iadesini kabul etmediğini, davalı şirketin sürekli olarak bu durumu sürüncemede bırakarak fazladan gösterilen gazetelerin ödemelerinin bakiyeden düşüleceğini belirttiğini, sürekli olarak iadeye hazır olduklarını belirtmelerine rağmen çeşitli bahanelerle geçiştirdiğini,

bunun yanında birçok abonman iflas ettiğinden veya genel merkezin promosyonları yollamamasından dolayı ödeme yapmamaya başladığını ve bunlardan kaynaklı ödenmeyen miktarların da müvekkiline yansıtıldığını, müvekkilinin düzenli olarak ödemeleri yapmasına rağmen 1 Ağustos 2015 günü sözleşmeyi müvekkilinin borçlarını ödemediğini iddia ederek tek taraflı fesheden davalı şirketin .... İcra Müdürlüğünün ... e.

Sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlattığını, söz konusu senetteki vade tarihinin sonradan yazıldığını, senedin teminat senedi olarak "malen" kaydıyla mal karşılığında verildiğini ancak davalının 20.000-TL'lik fatura tanzim ettiğini, müvekkilinin uyarılarını sürekli geçiştiren davalı bölge temsilcisi ...'nın fazladan gelen gazetelerin borçlarının bakiye alacaktan düşeceklerini söyleyerek müvekkilinin sürekli oyaladığını, son 4 ayın dekontlu bakiyeden düşürülmediğini, (-31/01/2015 tarihinde 1.600-TL bakiye alacaktan düşürülmemiş (dekont),

-16/03/2015 tarihinde 500-TL bakiye alacaktan düşürülmemiş(dekont), -09/06/2015 tarihinde 1.050-TL bakiye alacaktan düşürülmemiş (dekont), -07/08/2015 tarihinde 750-TL bakiye alacaktan düşürülmemiş (dekont) ) Müvekkilinin tüm borçlarını ödemesine rağmen davalı şirketin tirajını korumak için bastırdığı ve müvekkili tarafından hiçbir şekilde talep edilmeyen gazetelerin basımını gerçekleştirerek ... ili ... bölgesi için müvekkilini borçlu göstermeye çalıştığını, bu nedenlerle davanın kabulü ile müvekkilinin ....

İcra Müdürlüğünün ... e. Sayılı dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, davalının kötü niyetle haraket ederek müvekkiline zarar verdiğinden %20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın borca ilişkin verilen bononun teminat senedi olduğuna dair beyanlarının asılsız olduğunu, bir senedin teminat senedi sayılabilmesi için senedin vade kısmına "teminat senedidir" ve senedin ön yüzüne "şu sözleşmeye konu olarak hazırlanmıştır" ibaresinin yazılmasının gerektiğini, davacının sadece gazete dağıtımı konusunda müvekkili şirket ile sözleşme imzaladığını belirtmiş ise de bu hususun gerçeği yansıtmadığını, 17/07/2012 tarihli sözleşme tarafların edimlerini açıkça kararlaştırdığını, sözleşmenin 3. Maddesi gereği;

" Sabah gazetesi ve diğer yayınların, ilavelerin ve promosyonlarının Bayi tarafından kararlaştırılan il/ilçelerde abonelere dağıtımın yapılarak, abonelik bedellerinin tahsil edilmesi, yeni aboneliklerin tesis edilmesi.. " müvekkili davacının edimleri arasında belirtildiğini, buna rağmen sadece gazete dağıtımından bahsedilmesinin sözleşme içeriğine aykırı olup kabulünün mümkün olmadığını, davacı bayi ve abone satışları nedeni ile ödemeler olduğunu ve düşülmediğini belirtmiş ise de bu hususunda gerçeği yansıtmadığını, kurumsal müşterilerin aldıkları gazeteler için tüm bayilere ayrı ayrı fatura kesmek istemediğini,

tek bir bayiye toplu fatura kesimi yapıldığını, bu şekilde ana bayi adına kesilen faturanın yine ana bayi tarafından tahsil edildiğini ve müvekkili şirket hesabına gönderildiğini, tüm bu nedenlerle davacının haksız ve mesnetsiz beyanlarını kabul etmediklerini, davanın reddine karar verilmesini, %20 den aşağı olmamak üzere tazminatın davacıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin yengesi olan ...'ın söz konusu teminat senedini ... Bölge Müdürlüğü’ne vererek aralarında 17.07.2012 tarihinde akdedilen sözleşme ile ... Medya ...

İli ... bölge bayiliğini aldığını, Bu aşamada müvekkilinin aile ilişkileri ve ...’da çalışması sebebiyle senedin altına kefil olarak imzasını attığını, Bu sözleşme gereğince müvekkilinin yengesi (diğer senet borçlusu)nin, ... abonelerine abone sayısı kadar gazete dağıtımı yapma konusunda anlaştığını ve işe başladığını, Müvekkilinin senetle ilgili herhangi bir borcu bulunmadığını, yengesinin tüm ödemeleri davalı şirkete yaptığını ve bu sebeple de menfi tespit davası açtığını, ...’ın teminat senedi olarak verdiği ve diğer borçlusunun da müvekkilinin olduğu teminat senedinin,

iş ilişkisinde borç bulunmaması sebebiyle iptali istemli dava açtığını, bu sebeplerle müvekkilinin de borcu kabul etmediğini, İstanbul ...Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılmış bulunan ... esas sayılı ve hala derdest olan dava ile açmış bulundukları dava arasında sıkı bir bağlantı bulunduğunu, iş bu dosyanın İstanbul ...Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılmış bulunan ... esas sayılı dava ile birleştirilmesine, kötü niyetle hareket ederek müvekkiline zarar veren davalı şirketin %20’den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Dava dışı üçüncü şahıs olan ... ile müvekkil şirket arasında 17.07.2012 tarihli Bayilik Sözleşmesi akdedildiğini ve bu sözleşme hükümlerince ticari faaliyete başlandığını, Akabinde yine bu sözleşmenin 6.4. maddesi gereğince; dava dışı ...’ nın ... bünyesine olan 130.586,34 TL cari hesap borcu sebebiyle; kambiyo senedine bağlı olmayan 110.586,34 TL' lik kısmı, .... İcra Müdürlüğü ...

E. sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, Bakiye borç olan 20.000,00 TL' nin senede bağlanmış olması sebebiyle; işbu meblağ, .... İcra Müdürlüğü ...

E. sayılı dosyası ile kambiyo takibi başlatıldığını, Dava dilekçesindeki ifadeler incelendiğinde, davacı/ borçlunun kendi rızası ile ...’ nın müvekkil kurum ile ticari iş ilişkisine başlayabilmesi amacı ile kefil olduğu anlaşıldığını, Ancak davacı/ borçlu kendisinin borcu olmadığı konusunda beyanda bulunduğunu, Ticari faaliyette bulunulan kişinin zaten ... olması sebebiyle ve kendisinin kefil olması sebebiyle işbu senet borcu dolayısı ile açılan takipte borçlu konumunda olduğunu, Davacının senette kefil konumunda olması ve ticari iş sebebiyle işbu senedin tanzim edilmesi;

müşterek müteselsil kefil konumunda olan ve senette yer alan 20.000,00 TL ile bağlı kalınmak suretiyle, davacının da borçlu sıfatına haiz olduğunu ortaya koyduğunu, ... ile müvekkil kurumun ticari ilişkisinin mevcut olduğunu konusunda bir uyuşmazlık söz konusu olmadığını, Bu durum davacı tarafından ikrar edildiğini, bu nedenlerle Davanın reddine, Müvekkil şirket lehine %20' den az olmamak kaydı ile davacının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, Birleştirme talepleri ile ilgili hususların mahkemenin takdirine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

-25/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ... ..., ana faaliyetleri televizyon-radyo yayıncılığı, gazete/dergi yayıncılığı, gazete/dergi basımı ve yurt çapında gazete/dergi dağıtımı olan bir ... olduğu, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 234 üncü maddesine göre, birinci ve ikinci sınıf/tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler, defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabı ve çiftçilerin, vergiden muaf esnafa yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için gider pusulası düzenlemeleri ve düzenlenen bu belgeyi işi yapana veya emtiayı Satana imza ettirmeleri gerektiği, Bayilik sözleşmesi,

Borçlar Kanunu'nda veya diğer kanunlarda unsurlarıyla birlikte düzenlenmediğinden isimsiz bir sözleşmedir. Bayilik sözleşmesi kanunu Türk hukuk sistemi açısından ise Türk Borçlar Kanunu'nda açıkça tanımlanmamış "sui generis" yani kendine özgü anlamında sözleşme niteliğindedir.

Davacının cari hesap ilişkisi içerisinde bayilik ilişkisi, Talep edilenden fazla teslim edilen gazate adetleri davacının, fazladan gönderilen gazetelerin tutanak ile tanzim edildiği, Gazetelerin geri dönüşüme verilerek ,geri dönüşüm işlemi neticesi elde edilen paranın da davalıya ödendiğine ve fazladan gelen gazetelerin cari hesaptan düşülmediği, Borç olarak gözüken 130.586,34 TL'lik gazetelerin, fazlaya ilişkin gazeteler olduğu, tutanaklarda belirtildiği, geri dönüşüme vererek buradan kazanılan miktar Şirket'e iade ettiği ara karar ile cari hesap dökümü istendiği,

Talep edilen gazeteden fazlasının bayiliklere dağıtıldığı , bunu tiraj yüksek gösterme gibi bir oluşum için yapılabildiği, Bayilikte elde kalan gazetelerin geri dönüşüm olarak iade fatura kesildiği belgelerde tespit edildiği, geri dönüşümden olan bedelin bayiliğe ödendiği fatura belgelerle netlik kazandığı, savunması sözleşme hükümleri kapsamında değerlendirilmesi, tiraj bildirimi ile ilgili program ana kullanımı ... sisteminin Davalı ... yönetim ve kontrolünde olduğu, ...

İl Başkanlığı'na kesilen 50.000 TL'lik fatura ve ... Kütüphanesi Müdürlüğü'ne 11.500 TL'lik faturaların ödendiği belge ve faturalarla sabit olduğu cari hesaptan düşülmediği tespit edildiği, Davacı tarafın ispat yükümlülüklerini belgelerle yerine getirdiği görüş ve kanaati bildirilmiştir.

GEREKÇE

Asıl ve birleşen davalar, bonodan ve bonoya dayalı icra takibinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Asıl davada davacı, davalı ile aralarında imzalanan bayilik sözleşmesi doğrultusunda, davalının ürünlerinin satışını üstlendiğini, dava konusu bononun da sözleşmenin teminatı olarak düzenlendiğini, davalıya herhangi bir borcun bulunmamasına karşın davalının bonoyu icra takibine konu ettiğini iddia ederek bonodan dolayı borçlu olmadığının tespitini istemiş, davalı ise, davacı ile aralarında bayilik sözleşmesi bulunduğunu, davalının bu kapsamdaki cari hesap borcunun bir kısmının senede bağlandığını, bononun teminat bonosu olmadığını, belirterek senede dayalı icra takibinden dolayı borçlu olmadığına karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davanın davacısı senedi avalist sıfatıyla imzalamakla, senedin teminat senedi olduğunu, kendisinin senetle ilgili herhangi bir borcu bulunmadığını, asıl davanın davacının bayilik sözleşmesinden kaynaklı edimlerini yerine getirdiğini ,senede dayalı takipten dolayı borçlu olmadığına karar verilmesini talep etmiştir.

Somut olayda, asıl davacı ile davalı arasında bayilik sözleşmesi akdedildiği, buna göre davacının davalının ticaretini yaptığı ürünleri satın alarak faaliyet gösterdiği bölgede 3. kişi/müşterilere satış ve pazarlanmasını üstlendiği, taraflar arasındaki cari hesap ilişkisinde davalının ticari defter incelemesine göre, mal alım satımına dayalı olarak asıl davacıdan alacak kaydının bulunduğu tespit edilmiş ise de; asıl davacının, fazladan gönderilen gazetelerin olduğu bu hususta tutanak tanzim edildiği, gazetelerin geri dönüşüme verilerek,

geri dönüşüm işlemi neticesi elde edilen paranın da davalıya ödendiğine ve fazladan gelen gazetelerin cari hesaptan düşülmediğini savunduğu, davacının buna ilişkin delillerinin incelenmesinde; davalının tirajı yüksek göstermek için davacı bayiye talep edilenden fazla gazete dağıttığı, tiraj bildirimi ile ilgili program ana kullanımı ... sisteminin davalının yönetim ve kontrolünde olduğu, davacıya talep edilenden fazla gönderilen gazetelerin tutanak ile teslim edildiği, davacının borcu olarak gözüken 130.586,34 TL'nin fazlaya ilişkin gazeteler olduğu, bunun tutanaklarda belirtildiği,

geri dönüşüm işlemi neticesi elde edilen paranın da davalıya ödendiği ve fazladan gelen gazetelerin cari hesaptan düşülmediği, davacıda elde kalan gazetelerin geri dönüşüm olarak iade faturası kesildiğinin sektör bilirkişi tarafından belgelerde tespit edildiği, yine ... İl Başkanlığı'na kesilen 50.000 TL'lik fatura ve ...

Kütüphanesi Müdürlüğü'ne 11.500 TL'lik faturaların ödendiği ve davalının bu ödemeleri cari hesaptan düşmediği, davacının borcu olarak görünen 130.586,34 TL'nin fazlaya ilişkin gazeteler olduğu, bu gazetelerin geri dönüşüm bedelinin ve iade faturalarının kesildiği, bu hususun sektör bilirkişi tarafından tespit edildiği anlaşıldığından, davacıların davalıya borcu bulunmadığından asıl ve birleşen davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Tazminat istemi yönünden; davalının tirajı yüksek göstermek için davacı bayiye talep edilenden fazla gazete dağıttığı, davalının ticari defter incelemesine göre davacının borcu olarak görünen 130.586,34 TL'nin fazlaya ilişkin gazeteler olduğu, davacının fazladan gönderilen gazetelerin geri dönüşümünden elde edilen parayı davalıya gönderdiği, elde kalan gazeteler için de davacının geri dönüşüm iade faturası kestiği, yine ... İl Başkanlığı'na kesilen 50.000 TL'lik fatura ve ... Kütüphanesi Müdürlüğü'ne 11.500 TL'lik faturaların ödendiği ve davalının bu ödemeleri cari hesaptan düşmediği, bu nedenle davalının yapılan takiplerde haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşıldığından, talep üzerine davalı aleyhine İİK 72/5 gereğince tazminata hükmedilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır