İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/268 K.2024/435

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Müvekkili şirkete ait İstanbul ... Noterliğinin 11/06/2012-...tasdik nolu ortaklar pay defterinin şirketin mali hesaplarını tutan serbest muhasebeci mali müşavir ... yedinde ofisinde tutulmaktayken kaybolduğunu, buna ilişkin tutanak tutulduğunu, bu nedenlerle zayi olan ortaklar pay defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesini dava ve talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı şirketin mali hesaplarını tutan serbest muhasebeci mali müşavir yedinde bulunan ortaklar pay defterinin zayi olduğu iddiasıyla zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkememizden verilen 13/12/2023 tarih ve 2023/658 Esas, 2023/974 Karar sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 2024/300 Esas, 2024/473 Karar sayılı kararı ile mahkememizin anılan kararının kaldırılmasına karar verilmiş olup, İstinaf ilamı doğrultusunda yapılan yargılamada;

Davacı tanığı dinlenmiş olup, tanık ilk karar öncesi dosyaya sunulan 09.10.2023 tarihli tutanaktaki imzayı kabul etmiş ve pay defterinin muhtemelen ofisteki tadilat sürecinde kaybolduğunu beyan etmiştir.

Davacı taraf başkaca delil bildirmemiştir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği, davanın hasımsız olarak açılacağı" hüküm altına alınmıştır.

Yargıtay 11. HD. 2015/15281 E, 2017/813 K, sayılı kararında "...madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği..." belirtilmiştir.

Yine İstanbul BAM 14. HD'nin 2022/1449 E., 2024/931K. Sayılı kararında "...Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Somut olayda, davacı vekili tarafından, müvekkili şirkete ait defterlerin mali müşavire teslim edildiğini, iş yerinden defterlerin zayi olduğunu, kaybolduğunu iddia etmiştir. Delil olarak herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmemiştir.

Zayi olayının nasıl meydana geldiğine dair somut bir açıklamaya, tarihe veya bilgi ve belgeye yer verilmemiştir. İddianın muhafaza kusuru niteliğinde bir davranış olduğunun kabulü gerekmiştir. Tacir davacının defterlerinin muhafazası konusunda gerekli özeni gösterme yükümlülüğü dikkate alındığında, ilk derece mahkemesince verilen karar isabetli olup aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir." denilmiştir.

Yine aynı dairenin 2023/1683 E., 2023/1343 K. Sayılı kararında "...Ancak, dosya kapsamı ile davacı tarafça zayi olduğu iddia edilen 2013 yılına ait pay defterinin şirketin mali müşavir değişikliği sebebiyle mali müşavirler elinde kaybolduğu dava dilekçesinde beyan edilmiş ise de, buna ilişkin delil ibraz edilemediği gibi ayrıca davacı ticari defter ve belgelerini koruyup gözetme yükümlülüğüne de aykırı hareket etmiş, kısacası basiretli bir tacir gibi davrandığını kanıtlayacak delil göstermemiştir.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin07.03.2017 tarihli ve 2015/13372 Esas, 2017/1346 Karar sayılı kararı ) Zira mali müşavirlere teslime ilişkin bir belge sunulmadığı gibi mali müşavirlerin pay defterini kaybettiği iddiası ile ilgili her hangi bir şikayet ve suç duyurusunun da bulunmadığı görülmektedir. Bu sebeplerle, mahkemece talebin reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olmuştur. " şeklinde içtihat edilmiştir.

Yukarıda belirtilen kararlar doğrultusunda; davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için; bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.

Somut olayda, ortaklar pay defterinin sunulan tutanakta ve tanık beyanında ofiste tadilat sürecinde eşya/evrak taşıma esnasında "muhtemelen" kaybolduğunun belirtildiği dolayısıyla mali müşavir elinde defterin kaybolduğunun da sabit olmadığı gibi evrak taşıma veya tadilat sürecinin de madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi benzer olaylardan olmadığı, bu nedenle zayi belgesi talebi için gereken koşullardan defterlerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamın gösterilmediği, davacının defteri kaybetmesinin ihmali davranış olup, tacirin muhafaza konusunda özen yükümlülüğüne uygun davranmadığı anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmiştir.