İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/81 K.2026/250

Mahkememizde görülen Tespit davasının yapılan açık yargılamasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri ile davalı arasında 01.01.2024 yürürlük tarihli Araç Kiralama Sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmenin 12.3 madddesine göre her bir ... şirketi kira süresi başladıktan 12 ay sonra kadro kapatma/ organizasyonel küçülme sebebi ile kiraladığı araçların %15'ini herhangi bir erken iade ücreti ödemeden iade etme hakkına sahip olduğunu, ...'un 01.07.2025 tarihli yönetim kurulu kararı ile organizasyonel küçülme kararı aldığını ve saha kadrosunda azaltmaya gittiğini,

bu nedenle müvekkillerinin bir kısım aracı iade etmek istediğinde davalının ticari unvan bazında toplam araç sayısının %15'i oranıda kira ve erken iade bedeli ödemeksizin iade hakkının tek seferli olduğu nedeniyle itirazda bulunduğunu, davalının sözleşmeye aykırı davrandığını belirterek; davanın kabulü ile, müvekkillerinin mezkur araç kiralama sözleşmesinin 12.3 hükmünde geçen %15'lik iade hakkının tek sefere mahsus olmadığının HMK 106 kapsamında tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın zaman aşımı ve hak düşürücü süreler geçirildikten sonra ikame edildiğini bu nedenle davanın esastan reddinin gerektiğini, davaya konu olayın taşınır kira sözleşmesinden kaynaklandığını kira sözleşmesinden kaynaklanan davalarda görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemeleri olduğunu ve davanın görevsiz mahkemede ikame edildiğini, görev yönünden itirazların kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacıların ihtilaf konusu erken iade bedellerininin banka kanalıyla ödediğini,

iş bu tespit davası ise bu ödemelerin gerçekleşmesinden sonra 29.01.2026 tarihinde ikame edildiğini, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 106. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, eda davası açılması mümkün olan hallerde tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, davacıların talep edebileceği tek hukuki korumanın ödedikleri bedelin iadesini (istirdat) davası olabileceğini, bir sözleşme hükmünün soyut olarak tespitini istemekte hukuki ve günler yararın kalmadığını belirterek; davanın usulden reddine,

haksız davanın esasa ilişkin itirazlar kapsamında esastan reddine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava: Tespit Davasına İlişkindir.

Somut uyuşmazlık; Taraflar arasındaki araç kiralama sözleşmesindeki 12.3 maddesinin uygulanabilirliği yönünden ikame edilen tespit davasına ilişkindir.

Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. (HMK m.1). Nitekim Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-c maddesi görevi dava şartları arasında saymıştır. Bu itibarla görev kuralları tarafların ileri sürmesine gerek olmaksızın hâkim tarafından ve yargılamanın her aşamasında resen gözetilir.

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda ”Sulh Hukuk Mahkemesi'' görevlidir.

Somut olayda, davacı ile davalı arasında akdedilen "araç kiralama sözleşmesi" bulunduğu ve sözleşmenin ilgili maddesinin uygulanabilirliği yönünden tespit isteminde bulunulduğu, uyuşmazlığın araç kira sözleşmesinden kaynaklandığı anlaşılmakla, görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir. Uyuşmazlık kira ilişkisinden kaynaklandığına göre Sulh Hukuk Mahkemesi görevli olduğundan ve görev kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında resen göz önüne alınması gerektiğinden mahkememizce görevsizlik kararı verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır