İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/847 K.2020/106

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...'un davacıdan, şirketinin işleri için para talep ettiğini, davacının da ev satın almak için biriktirdiği parasını güvenilir şirket sahibi davalaya verdiğini, karşılığında 28/03/2014 tarihli 23.400TL bedelli çek aldığını, alacağını alamayan davacının davalıyla görüşmesinde çek üzerindeki tarihin değiştirildiğini ve davacının tehdit edildiğini, davalının sadece 2.000TL ödeme yaptığını, başka ödeme yapmadığını, çekin tarihi iki kez değiştirildiği için takip haklarının kullanılamadığını, bu nedenle çekten kaynaklı 21.400TL bakiye alacak için bu davayı açtığını beyanla bu miktarın faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafa dava dilekçesi usulüne uygun tebliğ edilmiş ise de; davalı tarafça cevap dilekçesi ibraz edilmediği anlaşılmıştır.

.... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/164 Esas ve 2018/261 Karar sayılı dosyasında görevsizliğine ilişkin karar verildiği, hükmün taraflarca istinaf talebinde bulunulmadığından 08/09/2018 tarihinde kesinleşmiş olup, işbu dosya Mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapıldığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamına alınan 02/07/2019 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Dosya, dayanak sunulan çek ve çek ile ilgili ödeme belgeleri kapsamında yukarıda ayrıntıları vrilen tespitler çerçevesinde, davacıdan önceki diğer davalı ciranta ile ilgili temel ilişki kapsamında borç alışverişi yapıldığı bildirilmiş olduğunu, yapılan ödemeler de değerlendirildiğindne söz konusu çekin mevcut bir borç için verildiğini ve kısmi ödeme sebebiyle borç ikrarına havi yazılı delil başlangıcı çek miktarından kalan 21.400,00-TL tutarı için davalılardan ...'un borçlu olacağını, diğer davalı çek keşidecisi ile ilgili takdirin Mahkememize ait olacağını mütalaa etmiştir.

Dava; Alacak istemine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı ve toplanılan delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda; Davacı tarafça; davalı ...'un şirketinin işleri için davacı yandan ödünç para talep ettiği, davacının da davalı yana ödünç para verdiğini, bunun karşılığında da 28/03/2014 tarihli 23.400,00-TL bedelli çeki aldığını, alacağını alamayan davacının çek üzerindeki tarihi değiştirerek ertelediği; ancak buna rağmen davalı yanın alacağına karşılık yalnızca 2.000,00-TL ödeme yaptığını, çek tarihinin iki kez değiştirilmesi nedeniyle takip haklarını kullanamadığından bahisle çekten kaynaklı 21.400,00-TL bakiye alacağının tahsili için eldeki davayı ikame ettiği anlaşılmıştır.

Dava; davalı keşideci yönünden hukuksal nitelik olarak TTK 818/1-m maddesi yollaması ile TTK'nın 732. maddesine göre çözümlenmesi gereken sebepsiz zenginleşme davasına ilişkindir. Poliçeye ilişkin bu hüküm çekler hakkında da uygulanacaktır. Süresinde bankaya ibraz edilmeyen çek adi senede dönüşmez, yazılı delil başlangıcı niteliğindedir. Davada taraflar arasındaki temel ilişkiye dayanılmış ise; alacak diğer yan delillerle ile ispat edilmelidir.

Ancak çeki ciro yolu ile elde eden hamil ile keşideci arasında temel ilişki yoktur. Bu durumda zamanşımına uğramış veya süresinde bankaya ibraz edilmemiş çek için hamilin 2 yasal hakkı mevcut olacaktır; aralarında akdi ilişki varsa tahsil davası açacak ya da TTK gereği sebepsiz zenginleşme davası açacaktır. Hamilin müracat hakkını kaybetmesi nedeniyle, çek gereğince ifa yükümlülüğünden kurtulan keşideci zenginleşmiş sayılır.

TTK'nın ilgili maddesine göre sebepsiz zenginleşmediğini ispat yükü çek keşidecisine aittir.

Somut olayda; çekin keşidecisi davalı ... Taahhüt San. Ltd. Şti., yasal hamili ise dosyamız davacısıdır. Dosya kapsamına alınan 02.07.2019 havale tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere; çek süresinde bankaya ibraz edilmemiş ve davalı yanca yalnızca 2.000,00-TL ödeme yapılmış, kalan kısım ise ödenmediğinden eldeki dava açılmıştır. Çek aslı Mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş ve Yazı İşleri Müdürlüğü kasasına alınmıştır.

Davacı dava konusu çekin yetkili hamili olduğundan çekin halen davacının elinde bulunması çek bedelinin ödenmediğine karine teşkil eder. Bu karinenin aksi, yani ödemenin varlığı, ancak ciranta ile hamil veya keşideci ile hamil arasında düzenlenmiş yazılı bir belgeyle ispat edilebilir. Tekmil dosya kapsamı, iddia ve savunmalar, toplanan tüm deliller karşısında.

TTK'nın 732. maddesi gereği davacının işbu davayı, davalı keşideci aleyhine açmakta haklı olduğu, keşideci davalı şirketin sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlayamadığı, davacının da dava konusu çeki halen elinde bulundurduğu ve gerek lehdardan gerekse de keşideciden tahsilat yapamadığı anlaşılmış, bu nedenle davalı keşideci şirket aleyhine açılan davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacı yan her ne kadar davalı lehtar ... aleyhine de dava açmışsa da; ilgili davalının lehtar olması sebebiyle sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı lehtardan talepte bulunulamayacağı, davacının, bu davalıya ödünç para verdiğini iddia etmesi sebebiyle aralarındaki temel ilişkiye dayanmışsa da; davacı bu iddiasını kanıtlayacak herhangi bir delil ibraz edemediği, yapılan kısmi ödemelerin de şirket tarafından yapıldığı nazara alındığında bu davalı aleyhine açılan davanın ispatlanamaması sebebiyle reddine karar vermek gerekmiş, buna ilişkin davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...