İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/758 K.2025/507

Mahkememizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasının mahkememizde yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın testaurant faaliyeti ile iştigal etmekte olduğunu, dava konusu ... Bankası ... şubesine ait 19/09/2014 keşide tarihli ... çek nolu 30.000 TL bedelli çek ve yine ...

Bankası ... şubesine ait 27/10/2014 keşide tarihli ... çek nolu 30.000 TL bedelli çekler üzerindeki imzalar sahte olup yetkili kişi ve avalimdir diye belirtilen şahıs tarafından atılmadığını, gerek aval veren gerekse keşideci sıfatıyla yer alan imza ve yazıların müvekkillerine ait olmadığını, dava konusu çeklerin üzerindeki imzalar incelendiğinde benzetilmeye çalışıldığı çıplak gözle dahi tespit edileceğini, öncelikle ...

Bankası ... şubesindeki ... nolu hesaptan kesilme 19/09/2014 keşide tarihli ... çek nolu 30.000 TL bedelli çek ve yine aynı hesaptan kesilme ...

Bankası ... şubesine ait 27/10/2014 keşide tarihli ... çek nolu 30.000 TL bedelli çeklerin dayanak yapılacağı icra takiplerinin ve iş bu çekler ile ilgili alınacak ihtiyati haciz kararları da dahil olmak üzere dava sonuna kadar tedbiren durdurulmasına, iş bu tedbirin takdiren teminatsız olmasına yine çekteki imzaların sahte olması ve soruşturma sebebi ile HMK md 209 uyarınca takdiren teminatsız olarak durdurulmasına,

yargılama neticesinde davalılara borçlu olmadıklarının tespiti ile anılan iki adet çek sebebi ile borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini, iş bu çeklerden ödemek zorunda kaldıkları tutarların olması halinde ise davalılardan haksız ödenen bedellerin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile müteselsilen istirdatına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı .... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; çek bedelleri dava dışı ciranta ...

Yapı Yatırım.Ltd Şti tarafından ödendiğini, ödeme nedeniyle çek aslı da dava dışı bu şirkete teslim edildiğini, bu nedenle çek aslının müvekkilin elinde bulunmadığından ve icra dosyası da infaz edildiğinden müvekkilinin davacıdan artık bir talebi kalmadığından ve davacının da müvekkiline karşı sorumlu olmaktan kurtulduğundan müvekkilinin pasif husumet ehliyetinin ortadan kalktığını, yine bu nedenlerle müvekkili açısından davacının elde edeceği bir hukuki yararının da kalmadığını, İİK.

72/7.maddesi, icra dosyasına ödemeyi kim yapmış ise ancak o kişinin bu paranın geri alınmasını talep edebileceğini “…..ödemek mecburiyetinde kalan şahıs …“ ifadesiyle açıkca belli ettiğini, davacının da kanunun belirttiği anlamda “…..ödemek mecburiyetinde kalan şahıs …“ bu nedenle bu yönden de davacının hukuki bir menfaatinin olmadığını, sunulan nedenlerle, haksız ve yersiz açılan davanın reddine, davacının %20 tan az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin de karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi gerektiğini bildirmiştir.

Davalı ... ve ...ne usulüne göre gerekli tebligatlar yapılmış olup cevap dilekçesi sunmamışlardır.

DELİLLER

... ATM'ye müzekkere yazılarak ... D. İş sayılı dosyası uyap üzerinden mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ... Bankası ... şubesine ait 19/09/2014 keşide tarihli ... çek nolu 30.000 TL bedelli çek ve yine ... Bankası ... şubesine ait 27/10/2014 keşide tarihli ... çek nolu 30.000 TL bedelli çekler altında keşideci ve avalist sıfatıyla imzaları bulunan davacıların, imzaların kendilerine ait olmadığı iddiası ile çekler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine ilişkindir. Mahkememizce "Davanın Kabulüne" ilişkin verilen 07/07/2020 tarih ve 2014/... Esas 2020/... sayılı kararını davalılar vekilleri ayrı ayrı istinaf etmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 05/10/2022 tarih ve 2020/1983 Esas, 2022/1579K. sayılı ilamıyla ".... Somut olayda dava konusu çeklerdeki imzaları aidiyetin ispatlama hususu çeke dayalı hak talep eden davalı taraftadır. Davalılardan ... ... A.Ş şirketi çeklerin davalılardan ... Yapı A.Ş tarafından ödendiğini ve çeklerin kendilerinde olmadığını beyan etmiş, davalı ... Yapı..

A.Ş vekili ise 27/04/2017 tarihli dilekçesi ile çekin müvekkili tarafından ödendiğini ancak çek aslının ... Bankası .../... şubesinde olduğunu beyan etmiştir. Ayrıca davacı tarafından çeklerin kendileri tarafından ödendiği konusunda beyanda bulunulduğu görülmüştür. Mahkemece ... bankasına yazılan yazıya gönderilen 14/02/2017 tarihli yazıda 19/09/2014 tarihli 30.000,00 TL bedelli çekin ... ... ... Şubesine takasa verildiği, 27/10/2014tarihli çekin ise ... Bankası ...

Şubesi'ne takasa verildiği şeklinde cevap verildiği, ... Bankası A.Ş tarafından mahkemeye gönderilen 28/03/2017 tarihli yazıda ise 27/10/2014 tarihli çekin karşılıksız işlemini gördüğü yolunda beyanda bulunulduğu, ayrıca aynı banka tarafından mahkemeye gönderilen 05/03/2019 tarihli yazıda 27/10/2014 tarihli bu çekin davalı ...Ş tarafından ibraz edildiği, karşılıksız işlemi yapıldığı ve çekin iade edildiğinin bildirildiği görülmüştür.

Ayrıca .. tarafından mahkemeye gönderilen 27/02/2019 tarihli cevabi yazıda ise 19/09/2014 tarihli 30.000,00 TL bedelli çekin davalı ...Ş tarafından ibraz edildiği ve çekin 22/09/2014 tarihinde ibraz edene teslim edildiğinin bildirildiği görülmüştür. Davacı vekili tarafından mahkemeye sunulan 20/07/2017 tarihli dilekçede ise çeklerin akıbetlerinin ... Asliye Ticaret Mahkemesinden sorulması gerektiğinin bildirildiği görülmüştür.

Görüldüğü üzere çek asıllarına mahkemece ulaşılamamış ise de mahkemece yeterli araştırmanın yapılmadığı kanaatine varılmıştır.

Bu durumda öncelikle dava konusu çeklerin kim ya da kimlerde ya da hangi kurum ya da kurumlarda olduğu hususunda taraf vekillerinin de beyanları alınıp çve gerekli araştırma ve incelemenin yapıldıktan sonra bu konuda tam bir tespitin sağlandıktan sonra HMK'nın 216 ve devamı maddeleri gözetilerek ve somut olay bakımından bu maddeler uyarınca çeklerin ibrazı konusunda işlem yapılıp yapılamayacağı değerlendirilerek ve ayrıca çeklerin ibrazı sağlandığında da HMK'nın 211 ve devamı maddeleri uyarınca sahtelik konusunda inceleme yapılarak tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı

şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Açıklanan bu hususlar gözetildiğinde davalıların vekillerinin istinaf taleplerini sair yönler incelenmeksizin kısmen kabulü gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." KALDIRILMAKLA, dava mahkememizin 2022/758 Esasına kaydı yapılmıştır.

Mahkememizce kaldırma ilamı doğrultusunda çekin nerede olduğuna ilişkin araştırma yapılabilmesi için taraflara süre verilmiş, davalı ... beyanında çeki davalı ... Yapı'ya teslim etmek üzere ...'a verdiğini beyan etmiş ve buna dair ibraname suretini mahkememize sunmuştur. Bunun üzerine davalı ...

Yapı'ya HMK 216 ve 220 maddeleri gereği davaya konu çekleri ibraz etmesi için 1 aylık kesin süre verilmesine, aksi halde dava konusu çekleri ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edileceğinin ve davanın aleyhine kabul edilebileceği ihtaratını içerir tebligat çıkarılmış ancak ... yapı tarafından çek sunulmamıştır.

Davalı ... tarafından çekin ödeme sonrası ... Yapı yetkilisi ...'a teslim edildiği beyan edildiğinden, Ticaret Sicil Müd.'ne müzekkere yazılarak ilgili şahsın tebligata elverişli adresinin ve bilgilerinin sorulması istenmiş gelen müzekkere cevabında ... isimli şahsın şirket yetkilisi olmadığının anlaşılması üzerine davalı ... Yapı vekiline davalı ... Fak.

A.Ş.'nin cevap dilekçesi ekinde bulunan ve dava konusu çekin teslimine ilişkin teslim makbuzunda teslim edilen kişi olarak adı yer alan ...'ın şirketle ilgisi olup olmadığı ve davalı ...

Yapı'nın ödemeyi yapmış olmasına rağmen çekin kendilerinde bulunmadığını ileri sürdüğü hatırlatılarak çekin nerede oludğuna ilişkin mahkemeye aydınlatıcı beyanda bulunmak üzere son kez iki haftalık süre verilmiş, davalı ... yapı tarafından dava dosyasına sunulan çekin ... tarafından alınması sonrası imzalanan ibraname tarihinde ...'ın ... Yapı şirket yetkilisi olduğunu ancak çekin davalı ... Yapı'da bulunmadığını beyan etmiştir.

Bunun üzerine HMK 220/2. maddesi gereği davalı ... Yapı şirket yetkilisine tebligat çıkartılmış ve Mahkememiz 02/07/2025 tarihli duruşmasında ... Yapı Şirket yetkilisi olan ...'a yemin metninin tebliği için çıkarılan tebligatın TK 21 maddesine göre tebliğ edildiği, davalı ... Yapı şirket yetkilisinin yemini eda için huzurda bulunmadığı ve yemini eda etmediği anlaşılmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 220/1. maddesinin uygulanması için gereken ilk koşul, karşı taraf elinde olan belgenin ileri sürülen vakıanın ispatına elverişli olup bu isteğin Kanun’a uygun olduğuna dair kanaatin mahkeme nezdinde ortaya çıkmasıdır.

Bu kapsamda ileri sürdüğü vakıanın ispatı için delil olarak HMK’nın 220/1. maddesi çerçevesinde karşı tarafın elindeki belgeye dayanan tarafın, HMK’nın 194. maddesinde düzenlenen somutlaştırma yükünü ifa ederek karşı tarafın elindeki belge ile ileri sürülen vakıanın ispatının zorunlu ve bu talebin Kanun’a uygun olduğuna dair mahkeme nezdinde bir kanaat uyandırması gerekir.

Bu şartın varlığı hâlinde gözetilecek diğer bir koşul ise ibrazı istenen belgenin karşı tarafın elinde olmasıdır. Burada karşı tarafın elinde olmasından kasıt, belgenin ibraz edilebilecek surette tarafın hâkimiyet alanı içerisinde olmasıdır.

Bu bağlamda madde hükmünde; karşı tarafın belgenin elinde olduğunu ikrar etmesi, ileri sürülen talep üzerine susması yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşılması veya başka bir belgede ikrar olunması gibi durumlarda belgenin istenen tarafın elinde olduğu kabul edilir.

Öte yandan HMK’nın 220/2. maddesi gereğince ibrazı istenen belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden tarafa, böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı hâlde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir. Belirtilen koşulların mevcudiyeti hâlinde mahkemece, taraftan karşı tarafın delil olarak dayanmış olduğu belgenin ibrazı için kesin süre verilir.

Belirtilen kesin süre içerisinde ibraz istenen tarafça belgenin ibraz edilmemesi ve ibraz edilmemeyle alakalı kabul edilebilir bir mazeretin delilleriyle birlikte gösterilmemesi yahut belgenin elinde bulunduğunu inkâr edilmesi ve teklif edilen yeminin kabul veya icra edilmemesi hâlinde mahkemece, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanı kabul edilebilir (HMK m. 220/3).

Yukarıda anılan kanun maddeleri ve kaldırma ilamı doğrultusunda dosyanın bütün olarak değerlendirilmesinde; davalı ... tarafından çek aslının davalı ...

Yapı'ya verildiği beyan edilmiş ve buna ilişkin olarak yukarıda anlatıldığı üzere tahkikat işlemleri gerçekleştirilmiş, davalı ... yapı yetkilisi HMK 220/2-3 gereği dava konusu çeki ibraz etmesi ibraz edemiyor ise elinde bulunmadığına dair yemine etmesi için mahkeme huzuruna çağrılmış ancak davalı ... yapı tarafından yemin eda edilmemiştir.

Mahkememice kaldırma ilamı ve öncesi yapılan tüm araştırmalara rağmen çek aslı bulunamamış olup menfi tespit davasında ispat yükü alacaklı olduğunu iddia eden davalılardadır. Çekteki imzaların davacılara ait olduğunun davalılarca ispatı gerekir.

Mevcut hali ile çek asılları mahkemeye davalılarca ibraz edilemediğinden yahut hangi kurumda ne şekilde kaybolduğu kanıtlanamadığından, çeklerdeki keşideci ve avalist imzalarının davacılara ait olduğu hususu ispata muhtaç kalmış olup imza inkarında bulunan davacıların menfi tespit davalarının HMK 220/2-3 maddeleri ve İİK 72. maddesi uyarınca kabulü gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır