İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/268 K.2022/325

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin, yurt içinde ve yurt dışında yük taşımacılığı alanında faaliyet gösteren bir lojistik firması olduğunu, davalının Alıcısı olduğu ... numaralı konteynerlerin içindeki yüklerin, Belçika'nın ...

Limanından İzmir ve Antalya Limanlarına deniz yolu ile taşınması işini müvekkili şirketçe organize edildiğini, ayrıca davalı şirketin demuraj taahhütnamesini verdiğini, işbu taahhütname ile davalı şirketin müvekkili şirketin 2017 yılı içinde taşıması gerçekleştirilecek konteynerlerin süresi dâhilinde boşaltılmaması halinde gecikme sebebi ile oluşacak demuraj tutarının kendilerince ödeneceğini kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, müvekkili şirketin davalıdan olan toplam alacağı takip tarihi itibari ile 40.282,00 ABD Doları olduğunu,

davalının müvekkilinin tüm iyi niyetli girişimlerine rağmen borcunu ödememek konusunda ısrar etmesi üzerine taraflarınca .... İcra Dairesi'nin 2018/... E. (eski:.... İcra Dairesi'nin 2018/... E. sayılı dosyası) tahtında alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, davalının ise borca itiraz ettiğini, takibin durduğunu beyanla; itirazın iptaline, takibin devamına, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirkete usulüne uygun tebligat yapıldığı ancak davalı yanca dosyaya cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

Dava; taraflar arasındaki taşıma ilişkisi kapsamında oluşan demuraj alacağının tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup; uyuşmazlığın, tarafların aktif ve pasif dava ehliyetlerinin olup olmadığı, varsa yetki itirazı, emtianın gümrükten çekilip çekilmediği, çekilmiş ise ne kadar süre sonra çekildiğinin ve varsa Demuraj süresi ile taşıma dolayısı ile gerçekten demuraj ücreti ödenip ödenmediği, ödenmiş ise yapılan ödemenin rayice uygun olarak yapılıp yapılmadığı hususunda toplandığı görülmüştür.

... İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 10/04/2018 tarihinde icra takibine başlandığı, davalı borçlunun yetki itirazı yetkili icra müdürlüğünce ödeme emrinin davalı borçluya 26/05/2018 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun 29/05/2018 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 17/07/2018 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık sürede açıldığı anlaşılmıştır.

25/03/2019 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle.

İncelenen davacı şirkete ait 2017 ve 2018 yılları ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğunu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterlerinin yasal süresinde onaylandığını ve davacı şirketin 2017 ve 2018 yılları ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığını, davalı ... Ltd.

Şti.'nin ticari defterlerini ibraz etmemesinden dolayı davacı yanın düzenlediği demuraj faturalarının ticari defterlerinde kayıt altına alınıp alınmadığına dair tespitinin yapılamadığını, davacı yanın dava ve icra takibine konu ettiği demuraj faturalarından kaynaklanan alacağının 04.04.2018 tarihinde 40.282,00 USD olduğunu, USD'nin TL cinsinden ticari defterlerde kayıtlı olan değerinin ise 156.526,66 TL olduğunu, icra takip tarihi olan 10.04.2018 tarihinde harca esas değer tutarının 40.282,00 USD X4.069,50 TL= 163.927,59 TL olduğunu,

davacı yanın ticari defter kaydı ile icra takibinde talep ettiği harca esas değer tutar arasındaki fark olan 7.400,93 TL'nin (156.526,66 TL- 163.927,59 TL) kurdan kaynaklandığını, davacı yanın takip öncesi faiz talebinde bulunmadığını, davalı firmanın, konteynerlerin geç geri teslimi sebebi ile asıl taşıyan firmflara karşı demuraj ödemesinden sorumlu olduğunu, davacı tarafından yapılan demuraj hesap ve düzenlenen faturalarda belirtilen konteyner demuraj miktarlarının, somut taşıma için uygulanmaması gereken bir demuraj tarifesi üzerinden hesaplandığını, davacı firmanın, konteyner demurajı olarak,

asıl taşıyan tarifesi üzerinden yapılan hesaplama sonrası ulaşılabilecek konteyner demuraj miktarını talep edebileceğini, tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin değerlendirilmesinin mahkemen takdirinde olduğunu beyan etmişlerdir.

15/10/2019 havale tarihli ek bilirkişi raporunda özetle; Davacı ve asıl taşıyan tarafından dava dosyasına sunulan demuraj fatura tutarının 16.290 USD olup, davalı tarafın bu miktar demuraj borçlusu olduğunu, davacı tarafın asıl talep ettiği demuraj miktarına ait asıl taşıyan dava dışı ... firması tarafından düzenlenen konşimento ve faturaları sunması halinde, demuraj miktarının tekrar hesaplanabileceğini beyan etmiştir.

07/06/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Konteyner taşımalarında taşıyanın eşyanın laşınması için elverişli konteyneri taşıtana teslim etme yükümlülüğü karşısında gönderilenin de konteyneri temiz, sağlam şekilde iade etme yükümlülüğü yanı sıra varsa taraflarca anlaşılmış süre içerisinde taşıyana iade etme yükümlülüğü olduğunu, konu taşımalara ait konteynerler teslim limanlarına ulaştığında zamanında ve doğru şekilde varış ihbarlarının yapıldığı görülmekte ayrıca taşıyan internet sitelerinde konteyner takibinin de kolayca yapılabildiğini, varış tarihleri ve konteyner teslim tarihlerinin gümrük evrakları, tarafların yazışmaları ve dosyadaki diğer delillerden tespit edildiğini,

fiili taşıma işini 2 ayrı alt taşıyanın gerçekleştirdiği (... ve ... ) ve oluşan konteyner demurajı için asıl taşıyan davacı ... 'e fatura ettiğini, taşıyan faturaları ve tarifeleri incelendiğinde fiili taşıma işini gerçekleştiren şirketlerin faturalarda daha indirimli tarifeler kullandıklarını, uygulamada taşıyan ve taşıtan arasında hat ve taşımaya özel indirimli tarifeler kullanılabildiğini, raporda yapılan hesapta fiili taşıma işini gerçekleştiren şirketlerin asıl fatura konusu ettikleri tarifenin kullanılması gerektiğini, ... şirketinin yaptığı taşımalarda oluşan demuraj tutarının 16.290,00 USD olduğunu,

... şirketinin yaptığı taşımalarda oluşan demuraj tutarının 7.128,00 USD olduğunu, bu durumda hesaplanan demuraj toplamının 23.418,00 USD olarak hesap edildiğini ve bu tutarın fiili taşıma işini yapan şirketlerin talepleri ve tanzim ettikleri faturalarla da doğrulandığını, ... şirketinin tanzim ettiği 10.11.2017 tarihli 1.100,00 USD ve 1.425,40 EURO tutarındaki faturaların demuraj faturaları olmadığını, faturalardaki açıklamalar, boşaltma limanına varış tarihinde düzenlendiği ve iddia edilen hizmetlere ait bir tarife ya da anlaşma dosyada bulunmadığı göz önüne alındığında demuraj olarak hesaplanamayacağını,

mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda tutarların bu şekilde kabul edilebileceğini beyan etmiştir.

07/03/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle. Dava ve icra takibine konu olan Demuraj Ücretinden kaynaklı alacak ile ilgili olarak dava dışı ... A.Ş. tarafından davacı şirkete toplam 16.290,00 USD tutarında dört adet demuraj faturası ve dava dışı ...

A.Ş. tarafından davacı şirkete toplam 4.752,00 USD tutarında iki adet demuraj faturasının tanzim edildiğini ve davacı şirket tarafına düzenlenen faturaları ve yapmış olduğu ödemeleri ticari defterlerinde kayıt altına aldığını, ... şirketinin yaptığı taşımalarda oluşan demuraj tutarının 16.290,00 USD olduğunu, ... şirketinin yaptığı taşımalarda oluşan demuraj tutarının 7.128,00 USD olduğunu, bu durumda hesaplanan demuraj toplamının 23.418,00 USD olarak hesap edildiğini ve bu tutarın filli taşıma işini yapan şirketlerin talepleri ve tanzim ettikleri faturalarla da doğrulandığını,

... şirketinin tanzim ettiği 10.11.2017 tarihli 1.100,00 USD ve 1.425,00 EURO (faturadaki kurla hesaben 6.375,74 TL) tutarındaki faturaların demuraj faturaları olmadığını, faturalardaki açıklamalar, boşaltma limanına varış tarihinde düzenlendiği ve iddia edilen hizmetlere ait bir tarife ya da anlaşma dosyada bulunmadığı göz önüne alındığında demuraj olarak hesaplanamayacağını, mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda tutarların bu şekilde kabul edilebileceğini beyan etmiştir.

Dünya deniz ticareti ve hukukuna girmiş bulunan, konteyner demurajı özünde, konteyner işgaliye bedeli olmakla; konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi (Davacı), gönderilenin (alıcı) belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyner başka taşımalarda kullanacaktır.

Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli serbest süreler ve bunun aşılması halinde aşamalı olarak yeni süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, artan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir.

Söz konusu ücret dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltılıp, taşıyanın deposuna iade edildiği güne kadar geçen süre, belirlenmiş gün sayısından fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir. Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demuraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demurajı" denilmektedir.

Konteyner demuraj taleplerinde, talep edenin, iddiasını somut delillere dayandırması gereken ve bu şekilde hukuki olarak eksik olarak değerlendirilebilecek yönlerini miııimalize eden bir yaklaşım sergilemesi gerekir. Konteyner demuraj taleplerinde somutlaştırılması gereken yönler aşağıdadır:

Taşıma sözleşmesi: Taşıtan ile gönderilen arasında yapılması gereken ve navlun, demuraj gibi somut verilerin yer aldığı bir sözleşme olabileceği gibi konteyner taşımasının doğası gereği elektronik ortamda yapılan slot/konteyner tahsisi ile, hat işleticisi firmanın gemisine yükleme yapılabilmesi sağlanmaktadır. Bu durumlarda, Konteyner taşımalarında, Konşimento da taşıma sözleşmesi olarak Türk ve uluslararası hukuk (İngiliz hukuku) tarafından kabul edilmiştir. Konşimento, kıymetli evrak olarak addedilip, konşimento üzerinde kayıtlı kurallar, taşıma sözleşmesi ve malı talep eden gönderilen - alıcı için de sözleşme olarak değerlendirilir.

Demuraj birim bedeli ve demuraj hesaplama şekli: Konteyner demuraj birim bedeli ve demuraj sürelerinin nasıl hesaplanacağı ve tarifeler konşimento üzerinde kayıtlı olmalı veya gönderilenin ulaşabileceği bir web adresinde olduğunun bildirilmiş olması gereklidir. Çünkü, borçlandırılan tarafın, demuraj ile ilgili yaptırımları bilmesi gerekir.

Varış ihbarı: Taşıyan veya taşıtan taraf konteynerin teslim limanına varış zamanını ve/veya vardığında gönderilene varış ihbarı göndermek zorundadır. Konteyner demuraj tarifesinin, konşimentoda kayıtlı olmaması halinde, vanş ihbarında bu tarifenin yer alması veya gönderilenin, konteyneri zamanında boşaltıp iade etmemesi sebebi ile demuraj ödeyeceği belirtilmesi halinde, gönderilenin demuraj ödemesi konusunda ihbar edildiği sonucuna ulaşılabilir.

Dosyaya davacı vekilince ... numaralı ara konşimentolar ile ..., numaralı ana konşimentolar sunulmuş olup, bu ara konşimento kayıtlarına göre yükletenin dava dışı ... , gönderilenini davalı ... Ltd. Şti., taşıyanın davacı olduğu ve taşımaların ... Limanından Türkiye İzmir ve Antalya Limanlarına, ... isimli gemilerle fiilen ... ve ... firmaları tarafından taşındığı anlaşılmıştır. Dosyaya celp edilen Gümrük kayıtlarından da taşımaların gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

Davacı vekilince dosyaya davalı firma tarafından düzenlenmiş tarihi belirli olmayan bir Taahhütname sunmuş olup, bu belgeye göre davalı firma, davacı acenteliği vasıtası ile gelecek olan tüm konteynerlerin, serbest süresi zamanında boşaltılarak, davacı firmaya teslim edileceğini, demuraj doğması halinde, bu miktar demurajı ABD Doları olarak ilk talebe karşılık olarak ödeyeceklerini, belirtilen mail adresleri arasında yapılmış olan yazışmalarında, taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda kesin delil olarak kabul edileceğini, garanti etmiş olup, bu garantinin 2017 yılı sonuna dek geçerli olacağını kabul etmiştir.

Davalı yanca dosyaya herhangi bir cevap sunulmadığından bu taahhütname mahkemece karar aşamasında esas alınmıştır. Buna göre de davacı ile davalı arasında bir demuraj anlaşmasının bulunduğu kabul edilmiştir.

Davacı tarafından davalıya konteynerlerin varışına ilişkin varış ihbarnamelerinin gönderildiği, bu varış ihbarlarında demuraj tarifelerinin de bulunduğu anlaşılmıştır.

Ancak varış ihbarında davalıya iletilen demuraj tarifesi genel şartları incelendiğinde; " yukarıdaki demuraj tablosu Uzakdoğu limanlarından Türkiye ... hattı ile gelen yükler için geçerlidir "şeklinde bir not düşüldüğü, dosya kapsamındaki emtiaların tümünün Belçika'dan geldiği dikkate alındığında, davacı firmanın somut taşıma için uygulaması gereken demuraj tarifesinin de, bu tarife olmaması gerektiği bilirkişi raporunda açıklanmıştır.

Davacının talep ettiği demuraj bedellerinin bu tarifeye göre hesap edildiği anlaşılmaktadır. Ancak , somut dava konusu konteynerlerin, Belçika” nın Antwerpen limanından , Türkiye limanlarına geldiği ve ... hattı ile taşınmadığı dikkate alındığında, davacı firmanın uygulamış olduğu demuraj tarifesi mahkemece dikkate alınmamıştır. Kaldı ki davacı taşımayı bizzat kendisi yapmamış olup, konteynerlerin sahibi ve dolayısı ile demuraj talep edebilecek kişi vasfında da değildir.

Davacının ancak kendi adına fiili taşımayı gerçekleştirenler tarafından düzenlenen demuraj faturaları bedellerini ödenmesi durumunda yapmış olduğu ödeme kadar davalıdan demuraj talep etme hakkı bulunduğu hem mahkememiz hem de yüksek yargı kararları ile kabul edilmektedir. Bu kapsamda mahkemece fiili taşımayı gerçekleştiren firmalara demuraj tarifeleri ile konteyner hareket bilgileri celp edilmiştir.

Celp edilen kayıtlar doğrultusunda bilirkişi marifeti ile yapılan hesaplama neticesinde;

-... numaralı ara konşimentoya ait ... ve ... numaralı konteynerler için toplam 27.000 USD demuraj hesabı yapılmış ancak dava dışı ... tarafından davacı adına bu konteynerlere ilişkin 13.500 USD fatura edildiği ve bu bedelin davacı yanca dava dışı ... ye ödendiği;

-... numaralı konşimentoya ait ...4 numaralı konteyner için toplam 2.340,00 USD demuraj hesabı yapılmış ve dava dışı ... tarafından davacı adına bu konteynerlere ilişkin 2.340,00 USD fatura edildiği ve bu bedelin davacı yanca dava dışı ... ye ödendiği;

-... numaralı ara konşimentoya ait ... numaralı konteyner için toplam 450,00 USD demuraj hesabı yapılmış ancak dava dışı ... tarafından davacı adına bu konteynerlere ilişkin 450,00 USD fatura edildiği ve bu bedelin davacı yanca dava dışı ... ye ödendiği;

- ... numaralı ara konşimentoya ait ... numaralı konteyner için toplam 2.376,00 USD demuraj hesabı yapılmış ancak dava dışı ... firması tarafından davacı adına bu konteynerlere ilişki2.376,00 USD fatura edildiği ve bu bedelin davacı yanca dava dışı ... a ödendiği;

- ... numaralı ara konşimentoya ait ... numaralı konteyner için toplam 2.376,00 USD demuraj hesabı yapılmış ancak dava dışı ... firması tarafından davacı adına bu konteynerlere ilişki2.376,00 USD fatura edildiği ve bu bedelin davacı yanca dava dışı ... a ödendiği;

-... numaralı ara konşimentoya ait ... numaralı konteyner için toplam 2.376,00 USD demuraj hesabı yapılmış ancak dava dışı ... firması tarafından davacı adına bu konteynerlere ilişki2.376,00 USD fatura edildiği ve bu bedelin davacı yanca dava dışı ... a ödendiği tespit edilmiştir. Ayrıca dava dışı ... tarafından anılan 3 konteynere ilişkin demuraj faturaları dışında 10/11/2017 tarihli 1.100,00 USD ve aynı tarihli 1.425,00 EURO bedelli "ithalat terminal hizmeti" "deniz navlunu" "düşük sülfür ücreti" "ihracat terminal hizmeti" açıklamalı faturaların düzenlendiği bilirkişilerce açıklanmıştır.

Bilirkişi tarafından yapılan demuraj hesabı ile davacıya ait ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde davacının takibe konu ettiği konteynerlere ilişkin olarak toplam 21.042,00 USD demuraj bedelini dava dışı fiili taşıyanlara ödediği anlaşılmakla, mahkemece davacının yapmış olduğu ödeme oranında davalıdan demuraj bedeli talep etme hakkının bulunduğu, davalının ise davacı ile arasındaki taşıma ilişkisi ve verdiği taahhütname gereğince demuraj borçlusu olduğu kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklanan 0/11/2017 tarihli 1.100,00 USD ve aynı tarihli 1.425,00 EURO bedelli faturaların ise demuraja ilişkin düzenlenmediği, icra takip doslası ekinde icra dosyasına sunulan faturalar arasında bu açıklamayı içerir faturaların bulunmadığı anlaşıldığından, davanın itirazın iptali davası olması ve talebin icra takibine sıkı sıkıya bağlı olması gerekliliği bir arada değerlendirildiğinde, bu fatura bedelleri bakımından davacının eldeki dosya kapsamında talepte bulunamayacağı mahkemece değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, fiili taşıyan tarifeleri ile davacının dava dışı fiili taşıyanlara yapmış olduğu demuraj ödemeleri dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne ve alacak İİK 67 maddesi gereğince likit ve belirlenebilir olduğundan davacı lehine icra inkar tazminatı ödenmesine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... Hakim ... · ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır