İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/469 K.2021/399

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ... A.Ş.'ye .../... no.lu Nakliyat Emtia Sigorta Polise ile sigortalı bulunan ....A.Ş. tarafından yerleşik Issıssol firmasına 27.12.2017 tarih ve ... no.lu fatura muhteviyatı ile satılan 22 palet (Net:22.000,00Kg) genleşebilir polistren emtiasının Türkiye'den Fransa'ya nakliyesi işi 12.01.2018 tarih ve ... no.lu navlun faturası kapsamında davalı/borçlu ... ve Tic.

A.Ş. tarafından üstlenildiğini, dava dışı sigortalı şirket tarafından ambalajlanan sigortalı emtialar ... no.lu konteyner içerisine istif edilip konteyner ... Serbest Bölge'den İskenderun Limanına aktarıldığı, ve 12.01.2018 tarihinde Fransa'nın ... limanına nakliyesi yapılmak üzere ... adlı konteyner gemisine yüklendiğini, sigortalı emtiaların istif edildiği ... no.lu konteyner Fransa'nın ... limanına müteakip 31.01.2018 tarihinde alıcı firmanın ...

Fransa'daki adresine taşınmış olup alıcı firmanın tesislerinde 01.02.2018 tarihinde tahliye için konteyner kapaklan açıldığında ... ın paletlerinden 5 adedinin hasarlı olduğunun anlaşılması üzerine irsaliye üzerine hasar notunun eklendiğini, sigortalı tarafından, taşıma sırasında meydana gelen hasar sigorta poliçesinden karşılanmasına ilişkin davacı ...

A.Ş.'ye yapılmış başvuru üzerine ... no.lu hasar dosyası ile 13.433,00TL zarar olduğunun tespit edildiğini, bu zararın da 02.05.2018 tarihinde sigortalısı dava dışı ....A.Ş. Ödendiğini, davacı ... A.Ş. TTK 1472.maddesi uyarınca sigortalısının haklarına halef olduğundan davalı borçlu ...

Lojistik A.Ş.nin sorumluluğunu karşılayan 13.433,00TL alacak için zarar sorumlusuna rücuu hakkı doğduğunu, rucuen tahsil için ....İcra Müdürlüğü'nün ....sayılı dosyası ile İlamsız İcra Takibi başlatıldığını, davalı borçlu ... Lojistik A.Ş.'nin icra takibine itiraz ettiği, davalı borçlunun herhangi bir haklı sebep göstermeksizin itiraz ettiği alacak için %20 den az olmamak kaydı ile icra ve inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; aktif husumet itirazlarının bulunduğunu, yükün taşıyana satıcının sahasında ve satıcı tarafından yapılan istifleme ve yükleme neticesinde kapalı olarak teslim edildiğini, hasara ilişkin bildirimin süresi içerisinde yapılmadığını belirterek davanın reddin karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen tazminatın rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın İİK'nun 67.maddesi uyarınca iptali talepli itirazın iptali davası olup; uyuşmazlığın, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasardan davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; Alacaklı ... A.Ş. tarafından borçlu ... Loj. Ve Tic. A.Ş. aleyhine 04/09/2018 tarihinde toplam 12.468,33.TL'nin tahsili için ilamsız icra takibi yapılmış olduğu, borçluya ödeme emrinin 10/09/2018 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 10/09/2018 tarihli itirazı ile takibin durduğu, iş bu davanın 11/12/2018 tarihinde İİK md 67 uyarınca 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ..., bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 30/11/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, davalının pasih husumet ehliyetini haiz olmadığı, hasar ihbarının zamanında yapılmadığı, dava konusu hasarın taşıyanın hakimiyet sahası içinde ve sorumlu olduğu bir sebeple meydana gelmediği, dava konusu hasarın taşıyanın sorumlu olduğu süreçte meydana geldiğinin ispat edilememesi gerekçesi ile davalının sorumlu tutulamayacağı, mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda davaya konu zararın 13.433,00 TL olarak hesaplanan hasar tutarının gerçekçi ve kadri marufunda olduğu bildirmişlerdir.

Mahkememizce .... Asliye Hukuk Mahkemesine bilirkişi raporu aldırılmak üzere talimat yazılmış olup Bilirkişi SMMM ...tarafından sunulan talimat raporunda özetle; Dava dışı ....A.Ş.'nin 2017 ve 2018 yıllarına ait ticari defterlerin genel kabul görmüş muhasebe usul ve esaslara göre uygun tutulduğu, Resmi Defterlerin TTK 64. maddesi gereğince yaptırılması gereken kapanış tasdiklerini YAPTIRDIĞI yasal defterlerin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, dava dışı ....A.Ş.'nin ... şirketine düzenlemiş olduğu dava konusu 29.12.2017 tarih ve ... no.lu satış faturasına karşılık tahsilat yapıldığı, ancak 07.02.2018 tarih ve 006 numaralı evrak ile ... şirketine yapılacak satıştan (3.040,euro) 16.320,54tl indirim yapıldığı tespit edildiğini bildirmiştir.

Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazları sonucu dosya Mahkememizce belirlenen bilirkişi heyetine yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi kurulu tarafından tanzim edilen 20/09/2021tarihli ek raporda özetle; kök raporda varılan tespit ve değerlendirmelerin aynen devam ettiğini bildirmişlerdir.

Dava halefiyete istinaden açılmıştır. Davacı sigorta şirketinin halef sıfatını kazanabilmesi için, bir sigorta sözleşmesinin mevcut olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ve dava dışı sigortalının talepte bulunabileceği zararın ortaya çıkmasından sorumlu üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. İlk koşul bakımından yapılan değerlendirmede, dosya içeriğinde yer alan poliçe örneği ile de sabit olduğu gibi Davacı ...

AŞ ile davadışı sigortalı .... A.Ş arasında düzenlenmiş bulunan 04/01/2018 tarihli ve ... numaralı "Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi" incelendiğinde, "..." isimli gemiyle gönderilen "genleşebilir polistren- EPS" emtiasının Nakliyat Emtea Sigorta Sözleşmesine bağıtlanarak teminat altına alındığı anlaşılmaktadır.

Sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle ödeme yapmış olma koşulu bakımından dosya içeriğinde yer alan belgeler arasında yer alan dekont incelendiğinde ise davacı sigorta şirketinin 02/05/2018 tarihinde dava dışı sigortalı .... A.Ş'ne ilgili poliçe kapsamında 13.433,00 TL tutarında ödeme yaptığı görülmektedir.

Davalı vekilince davaya konu emtiaların satım faturasında bulunan CIP kaydı nedeni ile dava dışı sigortalı nezdinde, mal satım bedelinin tamamen tahsil edilip edilmediğine ilişkin dosya kapsamında bir delil bulunmadığından bahisle, davacı sigorta şirketince ödenen tazminat kapsamında aktif husumet ehliyetini haiz olmadığı itirazında bulunulmuştur.

Bu kapsamda, CIP satış özellikleri gözetilerek, dava dışı sigortalı şirketin mal bedelinin tamamını tahsil edip edemediği ve buna göre sigortalı nezdinde bir zararın oluşup oluşmadığı hususlarının tespiti bakımından, dava dışı sigortalı , .... A.Ş'ye ait ticari defterler üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde, yukarıda özetlendiği üzere, dava dışı sigortalı ....A.Ş.'nin dava dışı alıcı ... şirketine düzenlemiş olduğu dava konusu 29/12/2017 tarih ve ... no.lu satış faturasına karşılık tahsilat yapıldığı, ancak 07/02/2018 tarih ve 006 numaralı evrak ile ... şirketine yapılacak satıştan (3.040,euro) 16.320,54 TL indirim yapıldığı tespit edildiği belirtilmekle; sigortalı nezdinde tazmini gerekir zararın oluştuğu ve davacının TTK'nun 1472. maddesi uyarınca halef sıfatını ve aktif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan ve davalı .... A Ş. tarafından davadışı satıcı .... A.Ş., adına düzenlendiği görülen 12.01.2018 tarih ve ... numaralı navlun faturası incelendiğinde, dava konusu taşımaya ilişkin olarak 1,950,00 USD bedelli fatura üzerindeki bilgilerin konşimentodaki bilgiler ile örtüştüğü görülmektedir.

TTK 921 maddesi uyarınca ücret olarak taşıma giderlerini de içeren tek bedel kararlaştırılmışa, taşıma işleri komisyoncusu taşımaya ilişkin olarak taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olmaktadır ki, Yargıtay da çeşitli kararlarında, navlun faturası düzenlenmiş olması hâlinde, faturayı düzenleyenin TTK 921 maddesi uyarınca fiili olarak taşıma işlemini gerçekleştirmemiş olsa dahi, taşıyan sayılacağına hükmetmiştir. Bu çerçevede davalı ....

A.Ş'nin TTK 921 maddesi kapsamında taşıyanın yükümlülüklerine sahip olduğu; dolayısıyla pasif husumet ehliyetini haiz bulunduğu kabul edilmiştir.

Uyuşmazlığa konu ... numaralı konteyner, 01/02/2018 tarihinde alıcı firmanın ...'daki adresine getirildikten sonra burada tahliye için konteyner kapakları açıldığında Oktabın Paletlerden 5 adedinin içinden dökülen toplam 2000 kg. emtianın hasarlı olduğu alıcı tarafından tespit edilmesine karşın dosya içerisinde düzenlenmiş buna dair bir tutanak olmadığı anlaşılmıştır.

Dosyaya sunulan Eksper Raporunda hasarın muhtemel liman operasyonları esnasında konteynerin çok sert vurulmasından kaynaklandığı belirtilmesine karışın, dosyada alınan bilirkişi raporundaki teknik değerlendirmeler sonucunda; ... nolu konteynerin eksper tarafından görülmediği, ancak dosyada saklı satıcı tarafından çekilen yükleme fotoğrafları ile alıcı tarafından çekilen tahliye fotoğraflarının incelenmesinden ve dosyada saklı e-posta yazışmalarında konteynerin hasarlı olduğuna dair bir ifadenin yer almadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, taşıma konusu konteynerin dış görünüşünde herhangi bir fiziki hasar, anormallik olmadığı;

dolayısıyla konteynerin sağlam ve denize/yüke elverişli olduğu sonucuna varıldığı belirtilmiştir. Kaldı ki, uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse gemi görevlileri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip "Konteyner El Değiştirme Ve Hasar Tutanağına kaydedildiği bilirkişilerce açıklanmıştır.

Ancak dava konusu olayda dava konusu ... nolu konteynerin dış gövdesinde herhangi bir fiziki hasar olduğuna ve içerisinde bulunan emtia hasarının denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair, gerek yükleme ve/veya tahliye limanlarında liman, gümrük ve acente yetkilileri tarafından, gerekse gemi görevlileri tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağı dosyaya sunulmamıştır.

Dosyaya sunulan belgeler incelendiğinde dava konusu 22 adet şişirilebilir (genleşebilir) polistiren şeklinde emtianın, ...- 5 nolu 1x40' DV kapalı konteyner içerisine yüklenmesi, istiflenmesi ve lashingi (sabitlenmesi) ve bilahare konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat yükleyici ... A.Ş.'nin kendi tesisinde ve kendi adamları tarafından gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Uygulamada, deniz yolculuğu sırasında maruz kalınabilecek deniz tehlikelerine karşı malzemelerin konteyner içerisinde kaymasını/savrulmasını önlemek için, yüklemeden hemen sonra yükün tahta takoz, spanzet ve bağlama halatı kullanılmak suretiyle konteyner içerisinde sabitlenmesi gerekmektedir ve bu işlem yükleyici tarafından yapılmaktadır.

Zira kapalı bir kutu görünümünde ve kapıları mühürlü olan konteynerler, taşıma sırasında açılması da mümkün olmadığından teslim alındığı gibi nakil ve teslim edilir ve bu sebeple, içerisinde bulunan yükün veya yüklerin ne şekilde yüklendiği ve kaymasını/devrilmesini/savrulmasını önlemek için gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığı hususlarının, gemi kaptanı/taşıyan tarafından kontrol edilebilmesi mümkün değildir.

Dosyada bulunan fotoğraflar ve belgeleri göre bilirkişilerce yapılan değerlendirme sonucunda oktabinlerin sadece altındaki paletlere bağlandığı ancak deniz yolculuğu sırasında yükün konteyner içerisinde kaymasını/savrulmasını önlemek için konteynere yapılması gereken sabitleme (tahta takoz, spanzet ve bağlama halatı) işleminin yapılmamış olduğu bunun sonucunda ise, deniz taşıması sırasında konteyner içinde bulunan 5 kap oktabin devrilmiş ve 2 ton civarında emtia akarak hasarlandığı, sonuç olarak hasarın oluş sebebinin, taşıma konusu emtianın içerisinde bulunduğu oktabinlerin konteyner içi sabitlenmemesinin uygun olmamasından yani lashing yetersizliğinden kaynaklanmış olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Navlun yolu ile yapılan taşımalarda hasar ihbarı 1184 ve 1185 hükümlerine tabi olup; buna göre TTK 1184 maddesinde tarafların talebi ile resmi makamlarca incelenmesi, TTK 1185 maddesinde ise bu şekilde bir inceleme yapılmamış ve yükte de ziya veya hasar varsa; haricen belli olan (gözle görülen) hasarların en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, ziya veya hasar haricen belli değilse bu yöndeki bildirimin yük gönderilene teslim edildiği tarihten itibaren aralıksız olarak hesap edilecek üç gün içinde yazılı yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

TTK 1185 maddesi uyarınca dava konusu hasarın haricen belli olmayan bir hasar olması münasebetiyle, teslimden itibaren en geç üç gün içinde bildirimin yapılması gerekir. Buna göre; davaya konu yükteki hasar ihbarının, yükün dava dışı alıcı/gönderilen ...'a 31/01/2018 tarihinde teslim edilmesinden yaklaşık 2,5 ay sonra, 16/04/2018 tarihinde yapılmış olduğu anlaşılmakla; davalı taşıyana TTK gereği hasar ihbarının usule uygun yapılmamış olduğu kabul edilmiştir.

İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.

Ancak yukarıda bahsedildiği üzere, hasarın konteyner içi sabitlenmemesinin uygun olmamasından yani lashing yetersizliğinden kaynaklanmış olduğu anlaşıldığından ve taşımaya konu konişmentolardaki "..." kaydı gereği yüklerin yükletenin sorumluluğunda, konteyner içerisine yüklendiği, istiflendiği, sayıldığı ve mühürlendiği, taşıyıcı/taşıyanın konteyner içerisindeki yükün akıbetinin ne olduğu hususunda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı tespiti karşısında, emtiaların gemiye hasarsız olarak teslim edildiği de davacı tarafından ispatlanamadığından;

hasarın, davalının sorumluluk alanı içerisinde ve deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyanmamıştır.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır