İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/302 K.2022/293

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davadışı Sigortalı ... T.A.Ş , 07.09.2018 tanzim ve ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile teminat altında olduğunu, sigortalının ... Rusya'da yerleşik ... ... firmasından 35.000,995 MT PC KÖMÜR emtiası satın aldığını, emtianın 15.09.2018 tarihli ve 1-2 numaralı konşimento dâhilinde Rusya'nın ...

Limanında ... isimli gemiye yüklenmiş olduğu, konşimentoda yük miktarının 35.000,995 MT gros ağırlıkta belirtilmiş olduğunu, Emtianın denizyolu nakliyesini gerçekleştirmiş olan ... gemisinin 20.09.2018 tarihinde Türkiye'nin Karadeniz ...

Limanına yanaştığı ve 22.09.2018 tarihinde yükünü tahliye etmiş olduğunu, tahliye sonrasında taşınan emtiada eksiklik olduğunun tespit edildiğini, eksper raporu doğrultusunda müvekkilinin sigortalısının zararını tanzim ettiğini ve TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkını elde ettiğini, ödenen bedelin tahsili için ... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, ...

İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...Gemisine İzafeten Acente Sıfatıyla ... A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin acente sıfatı ile işlem yaptığını, yükün taşımasında müvekkil şirketin acente sıfatıyla bir hukuki sorumluluğunun bulunmadığını, bu nedenle pasif husumet itirazlarının bulunduğunu, sigorta şirketlerinin karşılamış oldukları hasarı rücu hakkını müvekkili davalı şirkete karşı bulunmadığını, taşımayla ilgili ticari anlaşmalarda gemi acentelerinin hiçbir şekilde taraf olmadıklarını ve imza yetkilerinin bulunmadığını beyanla, öncelikle davanın reddine karar verilmesini, Mahkeme aksi kanaatte ise müvekkili yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Gemisi Donatanı ...

Ltd vekili cevap dilekçesinde özetle; usule ve yasaya uygun surette arabuluculuk şartının yerine getirilmediğini, bu nedenle davanın dava şartı yokluğu nedeni ile reddinin gerektiğini, dava konusu olayın tahkim yolu ile çözüme kavuşturulması gerektiğini, davacının tahkim yoluna başvuru yapması gerektiğini ancak tahkim yoluna başvuru yapmadığını, tahkim şartı ve tahkim itirazlarının bulunduğunu bu nedenle dosyada görevsizlik kararı tesis edilmesi gerektiğini, milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, yetkili mahkemelerin Belize Mahkemeleri olduğunu, yük eksikliğinin ...

Limanında tespit edildiğini bu nedenle mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemenin ...

Mahkemeleri olduğunu, konşimento üzerinde taşımaya konu emtianın miktarının durumunun, kalitesinin vs hususların bilinmediğini, kabul anlamına gelmemek kaydı ile eksik tahliye edildiği iddia edilen yük miktarının yasal fire oranının altında kaldığını beyanla davanın öncelikle dava şartı yokluğu nedeni ile reddine, tahkim şartı uyarınca reddine, Mahkemenin yetkisizliği nedeni ile reddine, ve nihayetinde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Gemisi Armatörüne İzafeten Acente Sıfatıyla ... Acenteliğine usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptının tebliğ edildiği davalının davaya yanıt vermediği anlaşılmıştır.

Dava, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasardan davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti ile tahkim itirazı, milletlerarası yetki itirazı, arabuluculuğun yasaya uygun olarak yerine getirilip getirilmediği noktasında toplandığı görülmüştür.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ..., ... ve ... tarafından tanzim edilen 04/03/2022 tarihli raporda, Davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısı ... San ve Tic. AŞ ve ... Grubu şirketleri adına düzenlenen dosyaya sunulu Abonman sözleşmesinin ... numaralı 01.10.2018-01.04.2020 vadeleri arasını kapsamak üzere düzenlendiği, davaya konu 35.000.995 MT ağırlığındaki ...

Kömür emtiası ile ilgili ... numaralı abonman poliçesine atfen 07.09.2018 tarihinde spesifik poliçenin düzenlendiği, dava konusu dayanak abonman sözleşmesinin 1 önceki döneme ait olduğu, bu sözleşmenin dosyaya sunulmadığı, spesifik poliçenin 07.09.2018 başlangıç tarihli olduğu, yine yüklemenin de 15.09.2018 tarihinde olduğu, varış limanına 20.09.2018 tarihinde ulaştığı görülmekle poliçenin hasardan önce düzenlendiği, Yük Klozları All Risk klozu kapsamı ve klozun 4.2. md. gereği yapılan ödemeye konu eksikliğin sebebinin tam olarak belirlenmediği, ancak gemiye yüklenen emteanın eksik olarak gemiden tahliye edildiği,

deniz taşıması sırasında oluşan eksiklik sebebiyle sigorta şirketinin poliçe teminatında kalan rizikodan bahsedilebileceği, Sigorta şirketinin yapmış olduğu tazminat ödemesi sonrasında sigortalısının haklarına yasal olarak halef olmasının yanısıra TBK 183. Md. gereği temlik alacaklısı sıfatını da kazandığı, bu nedenle davacı husumetinin varlığının tespit edildiği, Davanın itirazın iptali davası olduğu, davaya dayanak ...

İcra Müd. nün dosyasında 4 adet borçlu adına takip yapıldığı, donatan ve armatörün hem asıl borçlu olarak icra dosyasında yer aldığı, hem de acentelerine izafeten takip yöneltildiği, itirazın iptali davasında ise sadece izafeten yönlendirilen taraflara dava açıldığı, gemi donatanı ... GEMİSİ DONATANI ... LTD işbu davaya, kendisinin taraf olarak dahil olduğu, Yukarıda açıklandığı şekli ile ... LTD.

ŞTİ'nin TTK 102 kapsamında acente olduğu konusunda bir belge bulunmamakla birlikte, TTK 103/1-b) uyarınca Türkiye'de merkez ya da şubesi bulunmayan yabancı ticari işletmeler ad ve hesabına yurtiçinde işlemde bulunanlar da acente sayıldıklarından yola çıkılarak davalı donatana izafeten ... LTD. ŞTİ'ne yapılan ödeme emri tebligatının kabulü ile itirazı dikkate alındığında asıl davanın yönlendirildiği tarafın gemi donatanı olduğunun kabulü halinde ... GEMİSİ DONATANI ...

LTD'nin gemi donatanı olarak pasif dava husumetinin olduğu, ... TİC.LTD.

ŞTİ'nin ise donatana izafeten yeraldığı, Davaya konu emteanın taşımayı gerçekleştirecek ... gemisine 15.09.2018 tarihinde yüklenmesi sırasında SGS isimli survey firması tarafından ... limanında yapılan ölçümleme sonucu düzenlenen ... raporuna göre 35.000,995 MT olarak gemiye yüklendiği, konşimentoya çekince konulmaksızın "clean on board" kaydının gemi kaptanı tarafından imzalandığı, geminin 20.09.2018 tarihinde aynı survey firması tarafından ölçümünde 34.735,949 MT olarak tartıldığı, 265,05 MT eksiklik tespit edildiği, eksiklik ile ilgili davalı donatan tarafından fire dışında bir açıklama getirilemediği,

Davaya konu PCl Kömür emteası uçucu bileşeni oldukça az olan bir emtia olup taşıma sırasında meydana gelen eksilme miktarı olan 265,05 MT, toplam yükün % 0,75'i olduğu, uluslararası kabule uygun olarak dökme yüklerde %0.50 oranında bir miktar yükün zıyaının kaçınılmaz olduğu, davacı sigorta şirketi tarafından davaya konu edilen miktarın belirlenmesinde uluslararası kabul edilebilir %0,50 fire oranına karşılık gelen miktarın muafiyet olarak düşüldüğü, yani donatanın itirazına konu gelen fire oranının esasen davada taşıyandan talep edilmediği, TTK 1182.

Md düzenlemesinde yeralan "Taşıyanın kusursuzluk ve uygun illiyet bağı karinelerinden yararlandığı hâller" in varlığına ilişkin tespite rastlanmadığı, Taşıyan ile gönderilen arasındaki ilişkide konşimento kayıtlarının esas alınacağına ilişkin TTK 1237. Md. düzenlemesi dikkate alındığında, konşimento kaydına göre temiz ve eksiksiz olarak teslim alınan emtianın alıcısına tam ve eksiksiz olarak tesliminde TTK 1178.

Md. gereğince davalı donatanın taşıyıcı olarak sorumluluğu düşünüleceği, Davalı taşıyıcının poliçede yer alan %10 ilave bedelden sorumluluğu olmayacağı, SGS survey firması tarafından düzenlenen ... raporunda gemiden 34.735,949 MT kömür tahliye edildiğine ilişkin rapor düzenlendiği, raporun gemi kaptanı tarafından imzalanıp mühürlendiği görülmekle, hasarın TTK 1185. Md. uygun olarak taşıyıcıya ihbar edildiğinin kabul edildiği, ... İcra Müdürlüğünün 2019-...

E sayılı dosyasında davacının talep edilebilecek alacak miktarının. 9.068,75 USD asıl alacak, 19,38 USD işlemiş faiz olmak üzere 9.107,51 USD olacağının hesaplandığına ilişkin görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Dava Rusyadan yüklenen ... kömürü emtiasının ... limanında tahliye edildiğinde yükleme limanı ile tahliye limanında aynı sörvey firması SGS tarafından yapılan ... sörvey ölçümlerine emtiada eksiklik çıkmasına dayanmaktadır.

TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda geminin 22.09.2018 tarihinde varma limanına geldiği, icra takibinin ise 28.01.2019 tarihinde başlatıldığı, davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısı ... San ve Tic.

AŞ ve ... grup şirketleri adına düzenlendiği, Emtea Blok nakliyat Abonman Poliçesi 01.10.2018-01.04.2020 vadeleri arasında düzenlenmiş olup, herbir taşıma aracı için sevkiyatlarda teminat 50.000.000 USD olarak belirlendiği, dosyaya sunulan abonman sözleşmesinin 01.10.2018-01.04.2020 vadeli olduğu, düzenlenen spesifik poliçenin 07.09.2018 başlangıç tarihli olduğu, yine yüklemenin de 15.09.2018 tarihinde olduğu, varış limanına 20.09.2018 tarihinde ulaştığı görülmekle sunulan abonman poliçesinin davaya konu poliçe dayanağı abonman olmadığı,

bir önceki dönem için de ayrı bir abonman sözleşmesi olduğu , 35.000.995 MT ağırlığındaki PCl Kömür emtiası ile ilgili ... numaralı abonman poliçesine atfen 07.09.2018 tarihinde düzenlenen spesifik poliçe ile 38.500 MT ağırlığındaki emtea 4.812.500,00 USD bedelle sigorta edildiği, bilehare 24.09.2018 tarihli zeyilname ile azalış yapılmış emtia miktarı 3.764,051 MT azaltılarak 34.735,949 MT olarak kayıtlandığı, eksiklik sonucu tespit edilen miktara) İşbu azaltma zeyilnamesi geminin tahliye tarihi olan 22.09.2018 tarihinden sonra yapıldığı, poliçede sigortalı olarak, taşınan emteanın alıcısı ...AŞ' nin yer aldığı,

mal faturasında satış türünün CFR olarak belirtildiği, CFR kayıtlı satışta "satıcı sözleşme koşullarına uygun olarak gönderilecek emtiayı hazırlar, alıcının ülkesinde gerekli belgeleri tamamlar, tüm masraf ve riskleri üstlenerek malların yükleneceği limana kadar getirir, taşıyıcı acentesi ile taşıma sözleşmesini yaparak navlun bedelini ödemek suretiyle malları gemiye yükler, bu aşamadan sonra navlun dışındaki tüm riskler alıcıya geçtiği, bu nedenle malın alıcısı olan ...AŞ' nin sigorta poliçesi düzenletmekte menfaati bulunduğu, poliçede verilen teminat İNSTITÜ Yük Klozları All Risk teminatı kapsamında olduğu,

en geniş şekli ile teminat verildiği, ödeme karşılığında alınan ibraname ile TBK 183. Md. gereğince aynı zamanda temlik alacaklısı sıfatının da kazanıldığı görülmekle, davacı sigorta şirketi temlik alacaklısı olarak sigortalısının haklarını kazanmış olmakla davalı taşıyıcıya karşı aktif dava husumetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Davalı ... Gemisine İzafeten Acentesi ... ltd. Şti. ye husumet yöneltilmiş ise de, ... ltd. Şti. nin ... İcra Müdürlüğünün 2019-... E. sayılı dosyasına verdiği itiraz dilekçesinde açıkça ... GEMİSİNİN 20.09.2018-22.09.2018 tarihleri arasında Karadeniz ... ... Limanında kalış süresi boyunca geminin yük tahliyesi bitirip kalkışına kadar sadece liman acenteliği yaptıklarını beyan ettiği, TTK 103/1-b) uyarınca Türkiye'de merkez ya da şubesi bulunmayan yabancı ticari işletmeler ad ve hesabına yurtiçinde işlemde bulunanlar da acente sayıldıklarından davalı firmanın geminin acentesi gibi değerlendirildiği, ancak dosya içeriğinden iş bu davalının taşıma faaliyetini de icra etmediği anlaşılmakla iş bu davalı yönünden pasif husumet ehliyetinin bulunmadığından davanın reddine karar verilmiş.

Davalı ... Gemisi Armatörüne İzafeten Acente Sıfatıyla ... Acenteliğine husumet yöneltilmiş ise de, dosya incelendiğinde iş bu davalıya husumet yöneltilmesine dair herhangi bir belge bulunmadığı görülmekle pasif husumet ehliyetinin bulunmadığından iş bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş.

... Gemisi Donatanı ... Ltd Yönünden Değerlendirme; TTK m. 1238 uyarınca konişmentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konişmento kendi ad ve hesabına imzalanan kişi, taşıyan sayıldığı, bu bağlamda dosyada mevcut 2 adet konişmento incelendiğinde; konişmentonun ... GEMİSİ adına düzenlendiğinin görüldüğü, dolayısıyla TTK m. 1238'den hareketle davalılardan ... GEMİSİ Donatanı ... LTD asıl navlun sözleşmesinin (asıl/fiili) taşıyanı olup pasif husumet ehliyetine sahip olduğu anlaşılmıştır.

Dosyaya sunulu sigorta sözleşmesinin geçerli olduğu, geçerli bir sözleşme uyarınca sigorta priminin ödendiği, tahliye limanında yapılan ... sörvey ölçümlemeleri sonrasında SGS tarafından tanzim edilen ...

SURVEY raporunda gemiden 34.735,949 MT kömür tahliye edildiğine ilişkin düzenlenen raporun gemi kaptanı tarafından imzalanıp mühürlendiği ,dosyadaki ... belgesi, dava konusu yükü taşıyan ... gemisinin Karadeniz ... tahliye limanına geliş ve tahliye detayları ile konişmentoda yükün 35.000,995 MT olarak kayıtlı olduğu, boşaltılan yük miktarı ile ilgili ... raporuna atıfta bulunduğu, SOF belgesinde, geminin tahliye işleminin 22.09.2018 03:40 da bitirildiği belgelendiği, gemi kaptanı tarafından imzalandığı,

böylece konişmentodaki kayda göre 265,05 ton miktarında kısmi zıyaın TTK m. 1185 hükmüne uygun şekilde ve süresinde davalı taşıyana ihbar edildiğinin anlaşıldığı, taşınan emtiada meydana gelen 265,05 MT eksikliğin sebebinin fire olarak açıklandığı, emita uzmanı bilirkişinin davaya konu PCl kömür emteasının uçucu bileşeni oldukça az olan bir emtia olup taşıma sırasında meydana gelen eksilme miktarı olan 265,05 MT, toplam yükün % 0,75'i kadar olduğu,

uluslararası kabule uygun olarak dökme yüklerde %0.50 oranında bir miktar yükün zıyaının kaçınılmaz olduğunu belirttiği, sigorta şirketi tarafından yapılan rücu işleminde fire oranına karşılık gelen 24.062,50 USD muafiyet olarak düşüldüğü, sigortalısına bakiye eksiklik miktarı ödendiği görülmekle, rücu edilen miktarda uluslararası kabul edilen fire oranı dahil edilmediği, dolayısıyla davacı sigorta şirketi fire oranına tekabül eden %0,50 oranına karşılık gelen 24.062,50 USD miktarı mahsup ederek talepte bulunduğundan uluslararası kabul edilen fire oranı taşıyıcıdan rücu edilmediği, TTK 1178/1.

Md. gereğince "Taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür." düzenlemesi gereğince davalı taşıyanın zarardan sorumlu olmadığını ispat etmesi gerektiği, davaya konu emtianın taşımayı gerçekleştirecek ... gemisine 35.000,995 MT olarak gemiye yüklendiği, konşimentolar çekince konulmadan eksiksiz ve hasarsız olarak yüklendiğine ilişkin "clean on board" kaydı ile gemi kaptanı tarafından imzalandığı, geminin 20.09.2018 tarihinde ...

Limanına yanaşarak tahliye işlemi gerçekleştirilmeden gemide yapılan aynı survey firmasının ölçümünde 34.735,949 MT olarak emtea tartıldığı, 265,05 MT eksiklik tespit edildiği, çekincesiz olarak gemi donatanı adına kaptan tarafından ... survey raporu imzalandığı, gemiden tahliye başlamadan yapılan ölçümde tespit edilen eksikliğin deniz taşıması sırasında meydana geldiği kabul edilmiş, dosyada TTK 1182.

Md düzenlemesinde yeralan "Taşıyanın kusursuzluk ve uygun illiyet bağı karinelerinden yararlandığı hâller" in varlığına ilişkin tespite rastlanmadığı, taşıyan ile gönderilen arasındaki ilişkide konşimento kayıtlarının esas alınacağına ilişkin TTK 1237. Md. düzenlemesi dikkate alındığında, konşimento kaydına göre temiz ve eksiksiz olarak teslim alınan emtianın alıcısına tam ve eksiksiz olarak tesliminde TTK 1178.

Md. gereğince davalı donatan taşıyıcı olarak sorumluluğu olduğuna kanaat getirilerek bilirkişi raporunda tespit edilen bedel üzerinden davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır