İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/368 K.2022/179

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil sigorta şirketinin sigortalısı dava dışı ...

A.Ş firması tarafından ... firmasına hareketli bölme emtiasının ... ... gemisi ile gönderildiği, davalılardan birinin geminin donatanı diğerinin ise ... şirketinin Türkiye acentası olduğu, emtianın sevki sonucunda alıcıya teslim edilirken hasar olduğunun fark edildiği, hasara ilişkin fotoğraflar incelendiğinde hasarın konteynerın düşmüş veya darbe almış olmasından kaynaklandığı sonucuna varıldığı, hasarın emtianın konteynır ile ... gemisi ile İzmit'ten Bamako/Mali'ye nakliyesi sırasında meydana geldiği,

hasar bedelinin dava dışı sigortalıya ödenmesi nedeniyle sigortalıya halef oldukları ve hasarın taşıma sırasında meydana gelmesi nedeniyle taşıyanın sorumlu olduğundan bahisle davalılar aleyhine başlatılan takibe yapılan itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkillerinden ... 'nın merkezinin Belçika'da olduğunu, diğer davalının ise Türkiye Acentası olduğunu, davaya konu hasarın meydana geldiği iddia edilen taşımanın deniz yolu ile yapıldığını, bu nedenle ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin (Deniz İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) görevli olduğunu, TTK'nın 1188.maddesine göre hak düşürücü sürenin 1 yıl olduğunu ve emtianın 27/03/2017 tarihinde alıcısına teslim edildiğini, bir yıllık sürenin 27/03/2017 tarihinde sona ermesine rağmen davacının icra takibini bu süreden sonra 24/04/2018 tarihinde başlattığını, davaya konu taşımanın dava dışı ... tarafından yapıldığını, bu nedenle müvekkillerinin taşıyan sıfatı bulunmadığını, sigorta poliçesi ile teminat altına alınan taşımanın İstanbul'dan başlaması gerekirken taşılanın İzmit Limanından başladığını, dolayısıyla söz konusu poliçenini taşımayı kapsamadığı,

bu hali ile yapılan ödemenin ex-gratia olduğu, ayrıca mal faturası ile gümrük tarafından düzenlenmiş ihracat beyannamesine göre dava dışı sigortalının mal bedelinin akreditif olarak aldığı, dolayısıyla da hasar var ise dahi dava dışı sigortalının herhangi bir zararının bulunmadığı, davalılardan ... ...

A.Ş'nin acentası olduğu şirketin taşımaya aracılık etmediği, bu nedenle söz konusu müvekkiline herhangi bir dava açılamayacağı, bununla birlikte davalının acenta olması nedeniyle ancak izafeten dava yöneltilebileceği, doğrudan dava açılmasının mümkün olmadığından bahisle pasif husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, diğer davalı şirketin de taşımayı yapan geminin dontanı, işleteni veya kiracısı olmadığı, dolayısıyla taşımayı yapan gemi donatanına izafeten kendisine dava yöneltilmesinin mümkün olmadığı,

davalının fiili taşıyan olmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesini, hasar ihbarının süresinde yapılmadığı gibi tarafların iştiraki ile mahkemeler vasıtası ile yapılmış bir tespit bulunmadığını, taşıyan veya temsilcisinin yokluğunda yapılan hasar tespitlerinin taşıyanı bağlamayacağını, ayrıca hasarın istifleme yetersizliğinden meydana geldiğini ve iddia edilen hasarın miktarının belirli olmadığından bahisle davanın öncelikle usuli itirazları dikkate alınarak usulden kabul görmediği takdirde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/09/2018 tarih, 2018/... esas, 2018/... karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilerek davacı vekilinin talebi üzerine dosya mahkememize gönderilmiş ve yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda özetle.

Davacı Sigortacının sigortalısına yapmış olduğu ödemenin geçerli bir sigorta sözleşmesine dayandığı, davacı'nın aktif ve 2. nolu Davalı'nın pasif husumet ehliyeti olduğu, I nolu Davalı'nın ise pasif husumet ehliyetine haiz olmadığı, dosya içerisinde konteynerin dış yapısında bir hasar olduğuna dair tahliye limanında tutulmuş herhangi bir bilgi, belge veya tutanak mevcut olmadığı, emtia hasarının taşıyanın sorumluluk alanı içerisinde meydana gelip gelmediğinin veya hangi aşamada meydana geldiği belirlenemediği, mahkeme aksi kanaatte ise 9.634,82 EUR olup TL hasar tutarının gerçekçi ve kadr-i marufunda olduğu,

TTK'nun 1185/1 maddesi uyarınca yasal süresi içerisinde ihbar yapılmadığı, dosya içerisinde emteanın varma limanına varış tarihi ve malların limana teslim edildiği tarih konusunda bilgi bulunmadığı, ancak emteanın 27.3.2017 tarihinde teslim alındığı aynı tarihte şantiyeye getirildiği kabul edildiğinde, icra takibinin hak düşürücü süreden sonra açıldığı belirtilmiştir.

Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tazminin istemine ilişkindir.

Dava dışı sigortalı ... A.Ş. Tarafından Bamako/Mali' de mukim ... firmasına teslim edilmek üzere 8 kap mowates hareketli bölme emtiasının satıldığı, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, varma yerinde emtianın hasarlı teslim edilmesi üzerine ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Taşımaya ilişkin düzenlenen ... nolu konşimentonun incelenmesinde, yükletenin ... A.Ş firması, Alıcının/İhbar olunanın Bamako / Mali' de mukim ... ... firması, olduğu, taşıma konusu emtianın 22/03/2017 tarihinde " ... " isimli konteyner gemisine İzmit/Türkiye limanında yüklenerek varış yeri olan Dakar Port/Senegal limanına deniz yoluyla sevk edilmiş olduğu, nihai varış yerinin ise Bamako/Mali olduğu, davalı ...Ş şirketinin taşıyan ... A/S adına acente olarak konşimentoyu imzaladığı görülmektedir.

Dava konusu ... İcra Müdürlüğünün 2018/... esas sayılı dosyası incelendiğinde ... ... gemisi Donatanı ... ve ... ... A.Ş. aleyhine takip başlatıldığı, dava dilekçesinde ... ... gemisi Donatanı ... ve ... ... A.Ş.'ye husumet yöneltildiği görülmüştür. Her ne kadar dava dilekçesi ve takip talebinde ... 'nin vergi numarası belirtilmiş ise de ... ... A.Ş.'nin şirket ünvanının açıkça belirtildiği ve beyan edildiği görülmekle davanın ... ... A.Ş. ye yöneltildiği anlaşılmıştır.

Davacı vekili 17/02/2021 tarihli dilekçesi ile donatanın ... Ltd. Olduğunu belirterek ... 'a husumet yöneltilmesinin maddi hata olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtmiş, 15/10/2021 tarihli dilekçede ise HMK 124/3 maddesi gereğince taraf değişikliği yapılarak davalının " ... ... gemisi Donatanı ... Ltd. ye izafeten ... ... A.Ş" olarak düzetilmesini talep etmiştir. Mahkememizin 05/04/2022 Tarihli celsesinde davacı vekilinin talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Donatanın yanlış tespit edilmesi kabul edilebilir bir maddi hatadan kaynaklandığından davacı vekilinin taraf değişikliği talebinin kabulüne karar verilmiş ise de dava itirazın iptali davası olup icra takibine sıkı sıkıya bağlıdır.

Takip dosyasında donatana usulüne uygun bir ödeme emri tebliği bulunmadığından geçerli bir icra takibinin varlığından söz edilemeyeceği, bu hususun HMK'nın 114/2.maddesi anlamında özel dava şartı olduğu, tamamlanamayan bir dava şartı eksikliği bulunduğu görülmekle donatana izafeten açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı ...Ş.'nin pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı yönünden yapılan değerlendirmede ; konişmentonun " ... " kaydı ile taşıyan adına acentesi tarafından imzalandığı, navlun faturasının ise ... vergi numaralı fiili taşıyan ... tarafından düzenlendiği görülmüştür.

TTK'nun 105.maddesinde "acentenin aracılık ettiği sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acente tarafından müvekkili adına dava açılabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfatla dava yöneltilebileceği" hükmü düzenlenmiş olup anılan yasa maddesine göre acenteye karşı izafeten dava yöneltilebilecek olmasına rağmen doğrudan dava açılması mümkün değildir.

Davalının taşıma işini üstlendiğine dair başkaca bir delilin de sunulmadığı, bu haliyle davalının pasif dava ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır