İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/418 K.2022/383

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye'nin önde gelen sigorta şirketlerinden biri olduğu dava dışı müvekkili sigortalısı ... Tic.

A.Ş. firmasına ait gıda emtiasının (şeker, kraker vb) taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, söz konusu emtianın ... numaralı konşimento tahtında Türkiye'den Almanya'ya taşınmak üzere "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, Almanya'da alıcı firmanın adresindeki tahliye işlemleri sırasında, ... numaralı konteyner kapakları açıldığında emtialarının içinde bulunduğu 215 adet kolinin ıslanarak hasar gördüğünün tespit edildiğini, yapılan ekspertiz incelemesi neticesinde hasarın,

konteyner tavanındaki deformasyon sebebiyle konteyner içerisine su sızması ve sızan suyun konteyner içerisindeki kolileri ıslatması sebebiyle meydana geldiğinin belirtildiğini, hasardan davalı taşıyan şirketin sorumlu olduğunun tespit edildiğini, taşıyanın hem kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermediğini, hem de hasarın eşyanın kendi hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, dolayısıyla TTK md. 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğunun söz konusu olduğunu, bu nedenlerle borçlu aleyhine ...

İcra Müdürlüğü'nün 2019/... E. sayılı dosyası ile başlattığı takibe davalı/borçlu tarafından yapılmış olan itirazın haksız olup, tamamen kötü niyetli olarak alacaklarının sürüncemede bırakmak amacıyla yapıldığını, bu sebeple işbu haksız yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava konusu ihtilafın müvekkilinin ... numaralı konşimentosu tahtında Gebze 'den Almanya 'ya taşınan 1 konteyner muhteviyatı ... markalı cips/kraker emtiasının kolilerinin bir kısmının konteyner tavanındaki deformasyon (delik / yırtık yarık ya da hasar değil) nedeniyle yağmur suyundan ıslanması neticesinde koliler içinde tüm emteaların hasara uğradığını ve tam zayi olduğu iddiasına dayanan itirazın iptali şeklindeki sigorta rücu davası olduğunu, dosyada mevcut sigorta ekspertiz raporuna göre konteynerin tabanındaki deformasyon nedeniyle konteyner içine yağmur suyu girdiğini ifade ettiğini,

dava konusu yüklerin tahliye limanına ulaşmasından hemen önce dava dışı yük alıcısına varış ihbarnamesi gönderildiğini ve yüklerin 08.01.2019 tarihinde tahliye limanına ulaşıp gemiden tahliye edileceğinin bildirildiğini, dava dışi yük alıcısının da bu yükleri 10.01.2019 tarihinde fiilen teslim aldığını, dava konusu taşıma için ne sigortalı ne de dava dışı yük alıcısı taşıyana teslimden başlamak üzere 3 günlük yasal süresi içinde herhangi bir hasar ihbarında bulunmadığını,

teslimden başlamak üzere 3 günlük yasal süresi içinde taşıyana herhangi bir hasar ihbarında bulunulmadığından TTK m.1185/4 uyarınca yüklerin konşimentoda yazıldığı şekilde alıcısına teslim edildiğini, eğer yükte bir hasar varsa dahi bu hasarın taşıyanın mesul olmadığı bir sebepten ileri geldiğinin kabulü gerektiğini, iddia olunan hasarın ne zaman ne şekilde ve nasıl meydana geldiği ile bu yöndeki hasarın yükün taşıyanın hakimiyetindeyken meydana geldiğinin belli olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili için talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın konusunun; tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas numaralı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 11/12/2019 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 19/12/2019 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun 20/12/2019 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 17/11/2020 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

18/04/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle. Dava dışı sigortalı ... A.Ş'ye ait malların bir kısmının taşıma esnasında hasara uğraması ile davacı ... Sigorta A.Ş.'nin hasara uğrayan mallar için banka aracılığı ile dava dışı ... Dış Tic. A.Ş.'ye 195,40 USD (1.028,55 TL) tutarında havale göndererek hasar tazminat bedelini ödediğini, dava dışı sigortalı ... Dış Tic.

A.Ş.'ye ait 2019 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğunu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde de onaylandığını ve dava dışı sigortalı ... Dış Tic. A.Ş.'nin 2019 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan dava dışı sigortalı ...

Dış A.Ş.'nin 2019 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığını, dava dışı ... tarafına gönderilen malların bir kısmının taşıma esnasında hasara uğramasından dolayı 22.02.2019 tarihinde ... no'lu "Hasarlı Ürünler” açıklamalı 1.215,70 EURO (7.326,17 TL) tutarındaki faturayı dava dışı sigortalı şirketin ünvanına düzenlediğini, dava dışı sigortalı şirketin tarafına düzenlenen faturayı 22.02.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerine kayıt ettiğini, dava dışı ... ...'in hasarlı ürünlerden için dava dışı sigortalı şirkete toplu fatura düzenlediğini,

dava konusu olan 195,40 USD tutarlı hasar bedelinin de bu faturanın içerisinde yer almasından dolayı dava dışı sigortalı ... Dış Tic.

A.Ş.'nin tahsil ettiği 195,40 USD tutar kadar zararının bulunduğunu, davalının, taşıyan sıfatını haiz olması nedeniyle pasif husumet ehliyetine sahip olduğunu, yağmur suyu rizikosunun bu sözleşme kapsamında teminat içinde kaldığı fakat geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olup olmadığı hususunun TTK m. 1408 anlamında değerlendirilebilmesi için ... 'inin yorumlanması gerektiği, fakat satıcının yükümlülüklerinin somut olay bakımından genişletilip genişletilmediğini, ne zamandan itibaren hasarın alıcı üzerinde olduğu anlaşılamadığından sigortalının bu sigortayı yaptırmasında menfaati bulunup bulunmadığı değerlendirilememiş olup,

aktif husumet ehliyetinin bu sebepten tam olarak değerlendirilemediğini beyan etmişlerdir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ve zarardan sorumlu üçüncü bir kişinin bulunması gereklidir.

Dosya içerisinde bulunan ... numaralı, 17/04/2018 tanzim tarihli Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi'nden, davacı sigorta şirketi ile dava dışı sigortalı ... Ticaret AŞ arasında davaya konu emtialarının Türkiye den tüm dünya ülkelerine gerçekleştireceği taşımalar sırasında meydana gelebilecek nakliye rizikolarına karşı sigorta sözleşmesi kurulduğu anlaşılmaktadır. Sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle ödeme yapmış olma koşulu bakımından dosyaya sunulan ...

Bankası'na ait 13/02/2019 tarihli ödeme belgesi ile davacının sigorta tazminatını dava dışı sigortalıya ödediği anlaşılmaktadır.

Davaya konu emtiaların satışı CIF esaslı olduğundan, dava dışı sigortalının sigortalanabilir menfaati bulunup bulunmadığı, mal bedelini tahsil edip edemediği hususlarında muhasip incelemesi yaptırılmış olup, bu bilirkişi raporuna göre, davaya konu gıda emtiasının hasara uğramasından dolayı dava dışı alıcının 22/02/2019 tarihinde ... no'lu “Hasarlı Ürünler” açıklamalı 1.215,70 EURO tutarındaki faturayı dava dışı sigortalı şirketin ünvanına düzenlediği,

dava dışı sigortalı şirketin tarafına düzenlenen faturayı 22/02/2019 tarihinde ticari defterlerine kayıt ettiği, dava dışı alıcı ... ...'in hasarlı ürünlerden dolayı dava dışı sigortalı şirkete toplu fatura tanzim ettiği, dava konusu olan 195,40 USD tutarlı hasar bedelinin de bu faturanın içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir.

Bu hali ile hasar bedeli bakımından dava dışı sigortalını sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, buna göre de davacının yapmış olduğu ödeme gereğince TTK 1472 maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Davaya konu taşıma için düzenlenmiş bulunan ... numaralı konşimentonun davalı tarafından düzenlendiği ve taşımanın da davalı tarafından gerçekleştirildiği dosya kapsamında sabit olmakla davalının da pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Uyuşmazlık konusu istem, ... numaralı konteynerin tavanındaki deformasyon nedeniyle 215 koli pizza kraker emteasının tatlı su ile ıslanma sonucu kısmen hasarlanmış olmasından dolayı davalı taşıyanın sorumlu olduğuna dayanmaktadır.

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre; ... isimli gemi Gebze limanından 19/12/2018 tarihinde hareket etmiş ve 08/01/2019 tarihinde Almanya'nın Bremerhaven limanına yanaşmış ve burada dava konusu konteyner gemiden tahliye edilmiş, konteyner limanda bir süre kaldıktan sonra alıcısı tarafından teslim alınarak karayolu ile alıcının 771 kilometre uzaklıkta bulunan Moosinning Şehrindeki tesislerine karayoluyla getirilmiştir.

Ancak, karayolu taşımasını yapan aracın plakası ve kara taşımacılığını üstlenen firma hakkında dosyaya herhangi bir delil sunulmamıştır. Alıcının tesislerinde 215 koli emtianın ıslak olduğuna dair gönderilem ... tarafından 30/01/2019 tarihli ve tek taraflı bir tutanak düzenlendiği ve hasarın 1.139,50 Euro olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Konteynerin ve malın hasarlı olduğuna dair, davalı taşıyanın bir temsilcisi de dahil olacak şekilde TTK 1184 maddesi anlamında, kanunda belirlendiği şekilde mahkemece veya yetkili diğer makamlarca ya da bu husus için yetkili uzmanlarca düzenlenmiş herhangi bir inceleme tutanağının dosyada mevcut olmadığı tespit edilmiştir. Buna göre, emtiadaki ıslaklık hasarının, ilk defa gönderilenin deposunda yapılan incelemede ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.

Ancak ... nolu konteynerin tavanında olduğu iddia edilen deformasyona yol açan olayın taşımanın hangi safhasında meydana geldiğine ilişkin dosyaya sunulmuş bir delil de bulunmamaktadır.

Uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman görevlileri gerekse kaptanın gözetiminde güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip “Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına” işlenmektedir.

Dosya içerisinde ... nolu konteynerin tavanındaki hasarın denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair, emtiların konteynere yüklenmesi aşamasında dava dışı sigortalı tarafından yahut gerek yükleme ve tahliye limanında liman yetkilileri tarafından, gerekse gemide kaptanın gözetiminde güverte zabitleri tarafından düzenlenmiş bir hasar tutanağına da rastlanmamıştır.

Dosyada yer alan ... Ltd Şti. tarafından keşfen inceleme ile değil alıcıdan alınan bilgi ve belgeler doğrultusunda evrak üzerinden hazırlandığı görülen 07/12/2019 tarih, ... numaralı ekspertiz raporunda; hasarın, konteynerin tavanındaki deformasyon nedeni ile, konteyner içine su sızması, sızan suyun kolileri ıslatması ile gerçekleşmiş olduğu bilgisi yer almaktadır. Dosyada alınan bilirkişi raporunu düzenleyen teknik bilirkişi tarafından gıda güvenliği açısından, ıslanan kolilerin içinde bulunan üstelik unlu mamul olan pizza kraker ambalajlarının özelliklerini kaybettikleri açık olduğundan ıslanan ya da sadece rutubet alan dava konusu ürünlerin her türlü riske açık hale gelerek, güvenli gıda olma özelliğini yitirerek zayi oldukları belirtilmiştir.

Konşimento üzerinde ..., ..., ... kaydı yer almaktadır. Bu kayda göre dava konusu emtiaların içerisinde bulunduğu ... numaralı konteynerin dava dışı sigortalı tarafından içi istiflenmiş ve mühürlenmiş bir halde kapalı olarak taşıyana teslim edilmiştir.

TTK 1185 maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir. Ancak yukarıda bahsedilen tutanak dışında dosyaya hasarın ihbara ilişkin başkaca bir delil sunulmamıştır.

Bu nedenle taşıyana TTK gereği hasar ihbarının usule uygun yapılmamış olduğu kabul edilmiştir. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.

Ancak yukarıda bahsedildiği üzere, hasarın ve ıslanmanın taşımanın hangi safhasında meydana geldiği dosya kapsamından anlaşılamadığından ekspertiz raporuna göre ıslanmanın deniz suyundan değil yağmur suyundan kaynaklandığı belirtildiğinde ve taşımaya konu konişmentolardaki "..., ..." kaydı gereği yüklerin yükletenın sorumluluğunda, konteyner içerisine yüklendiği, istiflendiği . sayıldığı ve mühürlendiği, taşıyıcı/taşıyanın konteyner içerisindeki yükün akıbetinin ne olduğu hususunda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı,

varma yerinde yapılan kontrollerde konteynerin mühürlerinin sağlam olduğunun tespiti karşısında, emtiaların gemiye hasarsız olarak teslim edildiği de davacı tarafından ispatlanamadığından; ayrıca ıslanmanın deniz suyundan kaynaklandığına ilişkin de dosyaya bir delil sunulmadığındar hasarın, davalıların sorumluluk alanı içerisinde ve deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyanmamıştır.

Dava konusu emtiaların, boş konteyner içerisine yüklenmeden önce, konteynırda herhangi bir hasar kaydı tutulmamış olması, konteynerin yükleme öncesi hasarsız/kusursuz olarak dava dışı yükletene ulaştırıldığını ve emtiaların bu yüke ve denize elverişli konteynerin içerisine yükleten tarafından yüklendiği, emtiaların, ... limanından 19/12/2018 tarihinde deniz yolu ile sevk edilmesi öncesi gemiye kabulünde gemi ve yükleme limanı yetkilileri tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasara ilişkin tutanak olmaması nedeni ile konteynırın gemiye hasarsız/sağlam yüklendiği,

dava konusu emtiaların deniz yolu ile nakliyesi sonrası ve varış limanında tahliyesi sırasında, gemi ve tahliye limanı yetkilileri tarafından düzenlenerek imza altına alınmış herhangi bir hasara ilişkin tutanak olmaması nedeni ile dava konusu emtiaların içerisinde bulunduğu ... nolu konteynerin gemiden sağlam olarak tahliye edildiği, davalı tarafından gönderilen Varış İhbarnamesine göre geminin tahliye limanına geliş tarihinin 08/01/2019 olarak belirtilmiş olduğu,

dava konusu emtiaların içerisinde bulunduğu konteynerin, deniz yolu ile taşınması sonrası teslim yeri olan ... şehrine 30/01/2019 tarihli karayolu sevki için kullanılan araç bilgisinin ve kara taşımasının kimin tarafından yapıldığının dava dosyasından belirlenemediği,

alıcının tesislerinde (nihai varış yerinde) 215 koli emtianın ıslak olduğuna dair gönderilen ... ... tarafından düzenlendiği görülen 30.01.2019 tarihli tutanağın tek taraflı (taşıyanın bir temsilcisi olmadan) — düzenlendiği ancak işbu tutanakta konteynerin dış yapısındaki bir hasardan bahsedilmediği anlaşıldığından dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır