İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/437 K.2022/587

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı/alacaklı ... Sigorta A.Ş.'nin davalı/ borçlu ... Limanı – ... ... ve Ticaret A.Ş. aleyhine borcundan dolayı ... .... İcra Müdürlüğü ... Esas Numarası ile icra takip işlemlerini başlattığını, davalının yetki itirazı üzerine dosyanın .... İcra Müdürlüğü’nde ...

Esas numarasını aldığını, davalı/ borçlunun 18.11.2019 tarihinde bu takibe itiraz ettiğini, yapılan itiraz üzerine İcra Müdürlüğü tarafından verilen kararla takibin durduğunu, müvekkili ... Sigorta A.Ş.'nin 23.12.2019 tarihinde dava şartı arabuluculuk yoluna başvurduğunu, tarafların anlaşma sağlayamadıklarını, 13.01.2020 tarihinde Arabuluculuk Son Tutanağı düzenlendiğini ve huzurdaki davanın ikame edildiğini, dava dışı sigortalı ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin ... numaralı 30.04.2019 – 29.06.2019 vadeli Nakliyat Emtia Abonman Alt Sigorta Poliçesi ile ... Sigorta A.Ş. nezdinde sigortalı olduğunu, alt sigorta poliçesi ile müvekkili şirketin ... gemisi ile Bulgaristan’dan ...’ye taşınacak ... cinsi emtiayı 1.500.000,00 EURO ile sınırlı olmak kaydı ile teminat altına aldığını, müvekkili ...

Sigorta A.Ş.'ye dava dışı sigortalısı tarafından yapılan hasar bildirimi üzerine müvekkilince 07.05.2019 tarihinde Hazine Müsteşarlığı’na bağlı ... LTD.

ŞTİ.'ye başvurduğunu, ekspertiz şirketi tarafından 21.05.2019 tarihinde ekspertiz çalışmasının tamamlandığını, ... numaralı eksper raporunun tanzim edildiğini, raporun tanzimi ile müvekkili şirket nezdinde ... numaralı hasar dosyası açıldığını ve sigortalıya ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin davalıya yöneltildiğini, davalı tarafından ödeme yapılmaması sebebiyle işbu davaya konu icra takibinin başlatıldığını, dava dışı ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Bulgaristan'da yerleşik ... adlı firmadan 25.04.2019 tarih ve ... numaralı fatura ile toplam 4501.043 m3 / 2631.668 mton /1678 paket ... (OSB-2) cinsi emtia satın alındığını, sigortalı alıcı tarafından emtianın Bulgaristan’ın ... Limanı’ndan Dilovası, Kocaeli’ndeki ... Limanına’na deniz yolu nakliyesi için ... adlı gemi ile anlaşma yapıldığını, geminin ...

Limanı’na yanaşmasını müteakip emtianın 30.04.2019 tarihinde 1 numaralı konşimento kapsamında gemiye yüklendiğini, yükleme sırasında gemi kaptanı tarafından yük üzerinde bir olumsuzluk görülmediğini, konşimentonun temiz konşimento olduğunun tespit edildiğini, yükleme limanında düzenlenen Mate’s receipt üzerinde kaptan tarafından konulan herhangi bir şerh bulunmadığını, yükleme limanında bir gözetim hizmeti alınmadığını ve geminin limandan 30.04.2019 tarihinde ayrıldığını, geminin 09.05.2019 tarihinde ...

Limanı'na yanaşmasını müteakip emtia liman vinçleri ile tahliye edilmeye başlandığını ve ...

Gözetim firması tarafından tahliye işlemine nezaret edildiğini, gözetim firması tarafından tahliye sırasında 96 adet levhanın tahliye başlamadan önce, 195 adet levhanın da tahliye esnasında hasarlandığının tespit edildiğini, bu durumun fotoğraflarla kayıt altına alınarak 30.05.2019 tarihinde VG-... rapor sayılı gözetim raporu tanzim edildiğini, müvekkili şirketçe yapılan başvuru sebebiyle ... LTD. ŞTİ.

Tarafından Gebze'de ki konu depoya gidilerek emtianın 3 farklı depo içerisine alınmış olduğunu, tüm paletlerin depo içlerinde üst üste beşerli sıra halinde ve bitişik nizamda istiflenmiş olduğunun görüldüğünü, yapılan incelemede genellikle paletlerin en alt ve en üst levhalarında kırılmalar olduğunun görüldüğünü, görünen hasarların fotoğraflanarak kayıt altına alındığını, düzenlenen raporda hasar hesabı ve rücu muhatapları ...

Demir Çelik boşaltılmasının davalı ... ... olarak tespit edildiğini, deniz yolu ile taşınan emtianın gemiden boşaltılmasının davalı ... Limanı tarafından liman işletmesi sorumluluk alanında gerçekleştiğini, davalı ...

Limanı'nın dava konusu emtiaların taşındığı gemiden alıcıya teslim edileceği limana boşaltılması esnasında hasara uğramasına sebep olduğunu, hasara yol açan fiilin boşaltma esnasında liman işletmesi çalışanları tarafından elleçleme ve istifleme faaliyetlerini ifa ederken gerçekleştirdiğini, davanın kabulü ile .... İcra Müdürlüğü’nde ... Esas numaralı dosyada itirazın iptali ve %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ait emtianın hasara uğradığını, söz konusu hasara müvekkili şirketin sebep olduğunu ileri sürdüğünü, ancak hiçbir delilin dosyaya sunulmadığını, hasarın müvekkili şirketin kusuru sonucu oluştuğuna dair iddiasının ispatlanması gerektiğini, davacı tarafa hasar bildiriminin 07.05.2019 tarihinde yapıldığını, ekspertiz incelemesinin ise 21.05.2019 tarihinde yapıldığından iki tarih arasındaki 14 günlük sürede emtiaların zarara uğramış veya mevcut zararın artmış olabileceğini, gemi tahliye sırasında ve gemi limandan ayrılana kadar herhangi bir hasar mektubu, protesto veya tutanak bildirilmediğini,

tüm yüklerin paletlerin üzerinde bulunan ve gemi ile birlikte gelen bez sapanlar ile tahliye edildiğini, davacı tarafça tahliye sırasında meydana geldiği iddia edilen zararın müvekkili şirkete ihbar edilmediğini, müvekkili şirketinde iddia edilen zarara ve sebebine ilişkin inceleme ve araştırma yapma imkanının olmadığını, müvekkili şirketin zarardan arabuluculuk aşamasında haberdar olduğunu, davacının ihbar ve bildirim yapmadığını, davacının sigortalısının emtiasının uğradığını iddia ettiği hasarın müvekkili şirketin kusurundan kaynaklanmadığının ortada olduğundan davanın reddini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı tarafından işletilen liman işletmelerinde tahliye organizasyonu esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, Uyuşmazlığın konusunun; Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas numaralı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 26/08/2019 tarihinde.... İcra Müdürlüğünde ... Esas sayılı dosya tahtında icra takibine başlandığı, davalı borçlunun yetki itirazı üzerine dosyanın .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esasını aldığı, yetkili icra müdürlüğünce ödeme emrinin davalı borçluya 12/11/2019 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun 19/11/2019 tarihli borca itiraz delikçesi ile takibin durduğu ve davalı borçlunun borca itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ edilmediği anlaşıldığından eldeki davanın da 07/12/2020 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süresi içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler İnşaat Mühendisi ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Deniz Ticaret Hukuku Öğretim Üyesi ... tarafından tanzim edilen 22/06/2022 havale tarihli raporda özetle; davacı ... Sigorta A.Ş’nin aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, davalı ... ...

A.Ş’nin pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, dava, taşıyana karşı değil; yükün tahliyesini gerçekleştiren liman işletmesine karşı açıldığından hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı hususunun haksız fiil sorumluluğu çerçevesinde sorumlu tutulan liman işletmesi bakımından hiçbir etkisi bulunmadığı, teknik değerlendirmeler kapsamında davalı ...

Limanı’nın 192 adet levhanın geminin ... limanındaki tahliyesi sırasında liman işçilerinin dikkatsiz ve özensiz elleçlemesi sırasında hasar gördüğü, liman işçilerinin hizmetinin ifası sırasında haksız fiil teşkil eden faaliyetleri nedeniyle 192 adet levha plakanın hasar gördüğü, davacının maddi zararından davalı ...

Limanı işçilerinin kusurunun bulunması ve nedensellik bağının varlığı sebebiyle TBK m. 49 uyarınca davalı Liman işletmesinin sorumlu olduğu, tahliye öncesi meydana gelen 183 levha bakımından ise davalı ... limanının sorumlu tutulamayacağı, hasarlanan 192 adet levha bedeli olan 8.930,81 TL hasar tutarının uygun ve kadri maruf olduğu sonuçlarına ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Abonman Alt Sigorta Poliçesi'ne göre dava dışı ... San ve Tic. AŞ nin satın aldığı OSB-2 cinsi emtianın Bulgaristan-Smyrna Limanından Kastamonu arası ... isimli gemi ile taşınmasına ilişkin sigorta teminatı altına alındığı, emtiaların hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait ödeme dekontuna göre hasar bedelinin 31/05/2019 tarihinde sigortalıya ödenmiş olduğu anlaşılmıştır. Davacının yapmış olduğu ödeme kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Davalının pasif husumet ehliyetinin tespiti bakımından; davaya konu emtianın Bulgaristan'ın ... Limanı'ndan Kocaeli/Dilovası'ndaki ... Limanı'na deniz yolu nakliyesi ... adlı gemi ile gerçekleşmiş olup, 09/05/2019 tarihinde gemi ... Limanı'na yanaşmış ve emtia liman vinçleri ile tahliye edilmiştir. Dosyada bulunan ekspertiz raporundaki tespitle ile davacı vekilinin beyanları hasarın tahliye esnasında meydana geldiğine ilişkindir.

Dolayısıyla, boşaltmada liman hizmetleri, davalı şirketin ifa yardımcıları tarafından gerçekleştirilmiş olduğundan, davalının pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Her ne kadar TTK 1185 maddesi gereğince 1185’te düzenlenmiştir. TTK m. 1185 f. 1 uyarınca “Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır.

Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir.”

Ancak dava, taşıyana karşı değil; yükün tahliyesini gerçekleştiren liman işletmesine karşı açılmış olduğundan davalının sorumluluğu haksız fiil hükümlerine göre belirlenecektir. Bu itibarla da hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı esasen dava bakımından ve ispat külfeti bakımından önem arz etmemektedir. Kaldı ki dosya kapsamında hasarın TTK 1185 maddesi gereğince taşıyana yahut davalıya ihbarına ilişkin bir delil de bulunmamaktadır.

Dava dışı ... San. ve Tic. AŞ. tarafından Bulgaristan’da yerleşik ... adlı firmadan satın alınan toplamda 1678 paket ... (OSB-2) Grade A cinsi emtianın 30/04/2019 tarih ve 1 nolu konşimento kapsamında ... adlı gemiye ... Limanı'nda yükleme işlemlerine başlandığı, Yüklemenin akabinde düzenlenen konşimentoda toplamda 1678 olarak yüklenen emteanın, 4501,043 metreküp ve 2631,668 mton olduğu belirtilmiş olup emtianın Bulgaristan'ın ... Limanı'ndan Kocaeli/Dilovası'ndaki ...

Limanı'na deniz yolu nakliyesi olarak ... adlı gemi ile yapılmış olduğu, yükleme sırasında gemi kaptanı tarafından yük üzerinde bir olumsuzluk görülmediği, konşimentonun temiz (Clean on board) konşimento olduğu, yükleme limanında düzenlenen Mate’s receipt (yükleme ordinosu) üzerinde kaptan tarafından konulan herhangi bir şerh bulunmadığı , yüklemenin 30/04/2019 tarihinde tamamlanmasını müteakip geminin limandan ayrılarak Türkiye’ye seyrettiği, 09/05/2019 tarihinde ...

Limanı’na yanaşmasını müteakip emtianın liman vinçleri ile tahliye edilmeye başlandığı, hasarlı emtia adedi limanda tahliye sırasında gözetim hizmeti veren ... A.Ş.'nin 13/05/2019 tarihli gözetim raporunda belirtilmiş olup işbu rapora göre 183 adet ürün tahliye öncesinde, 192 adet ürün ise tahliye sırasında hasarlanmış olduğu tespit edilmiştir.

Dosyada hasara ilişkin tek delil bu gözetim raporudur. Bunun dışında ekspertiz raporundan anlaşıldığı hali ile detaylı bir hasar çalışmasının yapılmadığı, gözetim raporundaki tespitlerin esas alındığı anlaşılmıştır. Yükleme limanında bir gözetim hizmeti alınıp alınmadığına dair dosyada herhangi bir delil bulunmamaktadır.

Her ne kadar bilirkişi raporunda teknik açıklama kısmında sadece gözetim raporuna dayanarak davalının sorumluluğu bulunduğu görüşü belirtilmişse de mahkemece bu tespit hükme esas alınmamıştır. Davalının sorumluluğu haksız fiil hükümlerine göre tespit edilecek olup, bilirkişiler tarafından davalıya atfedilecek kusur ayrıntılı olarak açıklanmamış dosyada hasara ilişkin tek delil olan gözetim raporu esas alınmıştır.

Gözetim raporu incelendiğinde ise, bir kısım emtiların henüz tahliye başlamadan evvel hasarlı olduğu da belirtilmiştir. İstif ve ambalaj şekli ekspertiz raporunda açıklanan ve ekindeki fotoğraflardan da anlaşılan emtiaların davalı sorumluluğunda hangi eylem nedeni ile hasarlandığı dosya kapsamında ortaya konulamamıştır.

Dosyada bulunan belgeler ile fotoğraflardan anlaşıldığı hali ile tahliyenin gemiden araçlara yüklenmesi esnasında paletlerin üzerinde bulunan bez sapanlar ile tahliye edildiği, hasarların da genellikle paletlerin en alt ve en üst levhalarında oluştuğu (ekspertiz raporuna göre) anlaşılmıştır. Gözetim raporunda davalıya kusur atfedilmesine sebep olabilecek tek ibare "boşaltma esnasında" ibaresi altında hasarlanan emtiaların ayırt edici özelliklerinin belirtildiği kısımdır.

Sadece bu belgeye ve ibareye dayanarak davalının hasar nedeni ile sorumlu tutulamayacağı mahkemece kabul edilmiştir. Zira davacı tarafından dosyada davalının hasara sebep olan kusurlu eylemi ortaya konulamamış yahut davalılın ihmalini gösterir ya da tahliye ne şekilde yapılsa idi hasarın oluşmayacağına dair gözetim raporu dışında bir delil sunulmamıştır.

Gözetim raporundaki ibare ve ise hasarın, liman tarafından emtianın tahliyesi esnasında oluştuğuna dair mahkemede kanaat uyandıracak tespitler içermemektedir.

Açıklanan gerekçeler ile yükte meydana gelen hasarın davalının sorumluluğunda, davalının eylemleri neticesinde ve kusuru ile meydana geldiği hususu davacı tarafından usule uygun deliller ile ispat edilemediğinden, davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır