İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/232 K.2023/188

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı ... A.Ş.'nin Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile sigorta teminatı altında olan ... Şti.'nin ...'nde bulunan ... firmasından ithal ettiği bagaj kapağı ve motor kaputu emtiasının 17.02.2020 tarihli konşimento ile ...gemisine hasarsız yüklendiğini, emtiaların tahliyesi anında ... numaralı konteyner içindeki emtiaların bir kısmının hasar gördüğünün tespit edildiğini, ...

A.Ş.'nin akti taşıyan ve ...'nin fiili taşıyan olarak hasardan sorumlu olduklarını, hasar tutarının davalılardan tahsili için başlatılan icra takibinin haksız itirazları ile durdurulduğu beyanla ... İcra Dairesinin ...E dosyası ile 7.939,80 TL hasar tutarının takip tarihi itibariyle avans faizi ile tahsili için 23.07.2020 tarihinde başlatılan icra takibine itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatı talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Hasarın istifleme hatası nedeniyle meydana geldiğini, istiflemenin yükleyici (shipper) tarafından yapıldığını, kendilerinin yükleyici olmadıkları ve hasar tutanağı tutulmadığı için sorumluluklarının olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, Davanın hak düşürücü süre içende açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş.'nin olduğu, borçlusunun ...A.Ş. Ve ... 'ye izafeten ...A.Ş. olduğu, 23/07/2020 tarihinde 7.939,80.TL'nin tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçlulara 30/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlular vekilinin 26/08/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 01/06/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ..., ... ve ...tarafından tanzim edilen 13/07/2022 tarihli raporda, Davacı Sigorta Şirketi'nin, aktif husumet ehliyetine haiz olduğu, I nolu Davalı'nın akdi taşıyan, II nolu Davalının alt taşıyana izafeten acentesi sıfatı ile pasif husumet ehliyeti bulunduğu, TTK m.1185'te öngörülen inceleme ve ihbar yükünün yerine getirilmediği,

Teknik inceleme sonucunda, hasarın oluş sebebinin, konteyner içinde bulunan taşıma konusu emtianın gemiye yüklenmeden önceki safhada konteyner içi istifin hatalı olmasından kaynaklanabileceğini, konteynerde herhangi bir darbe veya düştüğü ve ya devrildiği yönünde bir hasar kaydı olmadığı, TTK madde 1185/2 uyarınca hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiğinin Davacı tarafından ispata muhtaç olduğu, TTK m. 11881/1 uyarınca, dava konusu emtianın varma limanına varış tarihi ve malların limana teslim edildiği tarih konusunda resmi bir bilgi olmadığı,

ancak yükleme ve icra takibi itibariyle incelendiğinde talebin hak düşürücü süre içinde yapıldığı değerlendirilebileceği, Sayın Mahkeme hasarın Davalıların sorumluluğunda meydana geldiği kanaatine varır ise, talep edilen hasar tutarının 6.848 TL olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti hususunda bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 24/03/2023 tarihli raporda, Davacının aktif husumet, davalıların ise pasif husuıjnet ehliyetlerinin bulunduğu,

Konişmentoda aksi yönde bir kayıt bulunmamasının ancak görünüşüne göre iyi hâlde olduğuna karine teşkil edeceği, Davacının, TTK m. 1185/1 "e uygun şekilde hasarın taşıyajıa ihbar edildiğini ispatlayamadığı, TTK m. 1091'de, gemiye yapılan yükleme ve istife kaptajıın nezaret etmesi gerektiğinin düzenlendiği, satıcı / yükleten tarafından konteynere yapılan yüklemeye kaptanın nezaret etmesi mümkün olmadığından konteynerin yüklenmesi ve istiflenmesi ile bir ilgisinin bulunmadığına ilişkin görüşlerini bildirmiştir.

Arabuluculuk evrakları, dava dilekçesi, cevap dilekçesi , bilirkişi raporları, hasar dosyası ile dosya kapsamında bulunan tüm deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde ;

Esasa geçmeden önce davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı yönünden incelemede, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 1188/1. Maddesinde, eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkının, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşeceği; ikinci fıkrada ise, bu sürenin taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı düzenlenmiştir.

Dosyaya sunulu hasar dosyası incelendiğinde hasarlanmanın 11.03.2020 tarihinde meydana geldiği, hasarlı eşyanın alıcısına 16.03.2020 tarihinde teslim edildiği, 23.07.2020 tarihinde davacının icra takibine giriştiği görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Davacının sigortalısı... Yedek Parça Danışmanlığının Birleşik Arap Emirliklerinde mukim... adlı firmasından CIF satış şekli ile 57 kap 1701 adet otomotiv yedek parçası emtiasını satın aldığı, emtiaların ... nolu konişmento tahtında , 1 adet 40 feet ... numaralı konteynerle ... limanından Yarımca limanına deniz yolu nakliyesinin ...yapıldığı, 11.03.2020 tarihinde, ...Ltd. Şti. tesisinde emtiaların tahliyesi anında ... numaralı konteyner içinde bulunan 8 adet bagaj kapağı ile 2 adet motor kaputunun hasarlı olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.

Davacının dava dışı sigortalıya ait emtiayı taşıma sırasında oluşabilecek risklere karşı 14.02.2020 tarihli ... sayılı poliçe nakliyat sigortası ile 11.09.2019 - 11.09.2020 tarihleri arasında sigortaladığı, hasarın sigorta teminatı süresi içerisinde gerçekleştiği, davacının 13.04.2020 TL hasar bedelini 13.04.2020 tarihinde sigortalıya ödediği, davaya konu emtianın satış şeklinin ... olması sebebiyle (... teslim şeklinde satıcı malları belirlenen tarihte ve yerde, alıcı tarafından temin edilen gemiye yüklemeyi gerçekleştirir.

Mallar geminin küpeştesine (güvertesine) geçtikten sonra meydana gelebilecek her türlü hasar, kayıp ve masraflar alıcının sorumluluğundadır.) sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunup bulunmadığı yönünden yapılan değerlendirdemede konişmentoda aksine aksine bir kayıt bulunmadığından konişmentonun eşyanın taşıyan tarafından sorunsuz alındığına delil teşkil ettiği,

somut olayda da konişmentoda aksine bir kayıt bulunmadığından emtiaların geminin güvertesine geçtikten sonra hasarlandığı kabul edildiğinden ... teslim şekline göre alıcının sigortalanabilir mentfaatinin bulunduğu kabul edilmiş ve davacının hasarlanma sebebiyle sigortalı alıcı firma lehine 7939 TL ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 gereğince sigortalının haklarına halef olduğu ve iş davada aktif husumet ehliyetinin bulunduğunun anlaşıldığı , 1nolu davalı ...A.ş tarafından dava dışı sigortalı adına ... adına, 2.3.2020 tarihli, ... nolu navlun faturası düzenlenmiş olup, ... nolu belgeye atıf yaptığı, dolayısıyla,

1.nolu davalı Noatumun akdi taşıyan olup pasif husumet ehliyetine sahip olduğu, 1 nolu davalının taşıma işini alt taşıma sözleşmesi ile yerine getirdiği, 2 nolu davalı ... firmasına izafeten... A.Ş nin konişmentoya taraf olduğu ve emtianın taşınmasını organize eden fiili taşıyan sıfatına haiz olduğundan 2 nolu davalının da pasif husumet ehliyeti bulunduğu anlaşılmıştır.

Hasarın nasıl ve nerede meydana geldiği yönünden yapılan incelemede bilirkişi raporları ve ekspertiz raporu bir arada değerlendirildiğinde, konteynerde harici bir darbe izinin bulunmadığı, konteynerin düştüğü ve ya devrildiği yönünde bir bilginin bulunmadığı, gönderici ... firması tarafından yedek parçaların karton koliler içine konulduktan sonra ahşap paletler üzerinde ... numaralı konteyner içine istiflendiği ve konteynerin gönderici ...firması tarafından kapatıldığı, karton koliler içindeki yedek parçaların arasına karton tabaka veya köpük benzeri ayırıcılar konulup konulmadığının bilinmediği,

ancak ekspertiz raporunda yüklemenin, istiflemenin ve sabitlemenin yetersiz yapılması ve yol boyunca sarsıntılar nedeniyle motor kaputlarının ve bagaj kapaklarının birbirlerine sürtmesi sonucu hasarın meydana geldiğinin belirtildiği böylelikle mahkememizce hasarlanmanın yüklemenin, istiflemenin ve sabitlemenin yetersiz yapılmasından kaynaklandığı kabul edilmiştir.

TTK m. 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.

İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK m. 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.

Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK m. 1185/4).

Somut uyuşmazlıkta emtianın içinde bulunduğu konteynerin gemiden tahliye sırasında limanda ve liman yetkilileri tarafından düzenlenmiş resmi bir belge veya tutanak veya Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağının bulunmadığı, emtianın içinde bulunduğu konteynerin gemiden tahliye tarihinin belli olmadığı, emtiaların içinde bulunduğu konteynerin gemiden tahliyesi sırasında, alıcı tarafından herhangi bir hasar tutanağı veya hasar kaydı tutulmadığı,

dosya içerisinde sadece alıcı dava dışı sigortalının 16.3.2020 tarihinde davalıya hasar ihbarında bulunduğu ancak ihbarın TTK 1185 uyarınca süresi içerisinde yapılıp yapılmadığının tespit edilemediği, bu durumda hasarın tespitinin ilk defa, 14.2020 tarihi itibariyle dosya içerisindeki ekspertiz raporu ile belirlendiği buna göre hasarın süresinde ve yasal şekline uygun olarak yapılmadığı mahkememizce kabul edilmiştir.

Bu durumda TTK 1185/4 uyarınca "Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir " gereğince davacının hasarın taşıyanların sorumluluğunda iken meydana geldiğini ispatlaması gerekmektedir.

Konteyner taşımacılığında konteynerler çoğu kez istiften sonra mühürlenerek deniz taşıyanına teslim edilir. Konişmentoda, konteyner numarası ve konteyner içindeki emtea özellikleri belirtildikten sonra "..." kaydına yer verilir. Bu kayıt konteynerin mühürlenerek teslim alındığına karine oluşturur. Ancak bu kayıt yeterli değildir. Bu nedenle konişmentolarda ... (...) ve "..." (yükleme, istif ve sayım yükleten tarafından gerçekleştirilir) kaydına da yer verilir.

Bu durumda konteyner içi istif_yükleten tarafından yapılır ve taşıyana kapalı bir şekilde teslim edilir. Yükün konteyner özelliklerine ve yapacağı yolculuğun şartlarına uygun olan bir konteynere, uygun şartlarda istiflemek, paketlemek, ambalajlamak yükletenin sorumluluğundadır.

Yükleten tarafından gerçekleştirilen bir ihmal var ise, TTK madde 1090 uyarınca kaptan tarafından bunun saptanabilmesi olanaksızdır ve kaptanın nezaret yükümlülüğünden bahsedilemez, bu faaliyetler bir başka ifade ile yükün konteynere yerleştirilmesi, istiflenmesi ve yüklenmesi TTK nun 1178. maddesi kapsamında taşıyanın sorumluluğunda bulunmamaktadır.

Bu durumda, ihtilaf konusu olayda olduğu gibi konteyner içindeki emtianın, emtianın konteyner içerisine uygun ambajlanarak istiflenmediği tespit edilirse, taşıyan bu safhadan sorumlu tutulamayacaktır.

Yukarıda açıklandığı üzere hasarın istiflemeden kaynaklandığı, shippers load kaydı uyarınca istiflemeden yükleten sorumlu olduğu ve davalıların somut olayda kusuru ispat edilemediğinden davalılar aleyhine açılan davanın ayrı ayrı reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır