İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/346 K.2023/303

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ticari ilişki çerçevesinde davalıya verilen hizmet nedeniyle 30.12.2019 tarihli ... numaralı 4.475,00 USD tutarındaki fatura düzenlendiğini, davalının bu bedeli kısmen ödediğini, 1.974,84 USD bakiye alacağı ödemediğini, davalıya 09.04.2020 tarihli ... numaralı 5.077,85 TL tutarındaki kur farkı faturası düzenlendiğini, fatura bedelinin davalı tarafından ödenmediğini, davacı tarafından alacağın tahsili amaçlı olarak davalı aleyhine ....

İcra Müdürlüğü'nün 2020 / ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini belirterek davalının .... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas sayılı dosyasına vaki itirazının iptali ile takibin devamını, davalının %20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalı tahmiline karar verilmesini arz ve talep ettikleri görülmüştür.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın öncelikle dava dayanağı yapılan icra takibinin yetkili icra müdürlüğünde başlatılıp başlatılmadığının tetkikinin gerekli olduğunu, itirazın iptali davalarında özel dava şartı olarak yetkili icra müdürlüğünce başlatılmış bir takibin varlığı gerekli olduğunu, davaya dayanak teşkil eden icra takibinin yetkisiz icra dairesinde başlatıldığını, davalının ikametgahının Gaziantep olduğunu, takipte Gaziantep icra dairelerinin yetkili olduğunu, yetki itirazında bulunduklarını, davacının takip dayanağı yaptığı faturaların taraflar arasındaki ticari ilişkinin ispatı olarak değerlendirilemeyeceğini,

sözkonusu belgelerin tek taraflı olarak davacı tarafından tanzim edildiğini, sözkonusu takip dayanağı yapılan belgeler taraflar arasında var olduğu iddia edilen ticari ilişkiyi ispat edemeyeceğini, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olmadığını, mahkemenin yetkisine itiraz ettiklerini, takip talebi ve ödeme emrinde borcun sebebi olarak sadece fatura belirtildiğini, bunun dışında hiçbir dayanak gösterilmediğini, davada ana itiraz sebeplerinin icra takibine konu edilen iş bu fatura dışındaki diğer delillere dayanılamayacağını, bunların icra takibinde borcun sebebi olarak bildirilmediğini,

faturanın tek başına alacağın varlığını ortaya koyan belge olmadığını, faturadan kaynaklanan alacağın tahsili için icra takibi başlatılacak ise iş bu fatura ile birlikte alacağın varlığını ortaya koyan diğer belgelerin, örneğin, sevk irsaliyeleri, teslim tesellüm tutanakları, cari hesap ekstreleri/mutabakatları, sözleşme var ise sözleşme suretleri, ticari defter kayıtları, BA, BS formları v.b. takip talebinde borcun sebebi olarak gösterilmesi ve takip dayanağı yapılması gerekli olduğunu, icra takibinde borcun sebebi ve dayanağı olarak gösterilmeyen belgelerin itirazın iptali davasında delil olarak kullanılması mümkün olmadığını,

fatura dışında herhangi bir belge takip dayanağı yapılmadığı için fatura dışındaki diğer delillerin, itirazın iptali favasında ispat vasıtası olarak kullanılmasının mümkün olmadığını, bu hususa muvafakat etmediklerini, ispat olunamayan davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini belirterek davanın reddini, haksız ve kötü niyetli davacının takip konusu alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, ücreti vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisi kapsamında navlun ve demuraj faturalarının bakiyesi alacakların tahsil talebiyle başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın davacı tarafça alacağa konu hizmetlerin ifa edilip edilmediği, demuraj faturası bakımından şartların mevcut olup olmadığı ve buna göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

.... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde, davacı alacıklı tarafından davalı borçlu aleyhine 08/07/2020 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 08/07/2020 tarihinde tebliği üzerine davalı borçlunun aynı tarihli borcu itiraz dilekçesi ile takibin durduğu, borca itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ edilmediği ve eldeki davanın da 02/08/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce talimat bilirkişisi MM ... 'tan aldırılan raporda özetle; davalının defter tasdiklerinin süresinde açılış ve kapanışının E-Defter sistemine uygun ve süresinde yapıldığı, davacının 1.974,84 USD alacağı ile ilgili olarak, ödendiği şeklinde kayda geçirilen bu ödemenin hukuken geçerli bir ödeme olduğunun kabulü için gerek vergi usul kanunu hükümleri ve gerekse borçlar kanunu ile ticari teamüller gereği bu Euror ödemelerin bir belgeye dayanması gerekmekte olup, davalının bu bilirkişi incelemesinden sonra hukuken geçerli bir belge sunmadığı taktirde bu ödemenin yapılmamış olduğu varsayılarak dava tarihi itibariyle ödenmediği,

davacının 1.974,84 USD alacaklı olduğu, davadan sonra yapıldığı kayıtlanan 17.191,38.-TL ödeme için mahkemeye geçerli bir belge sunulmadığı taktirde bu ödemenin de kabul edilemeyeceği ve davacının bu faturadan dolayı 1.974,84 USD alacaklı olacağı, davacının 5.077.-TL kur farkı faturası alacaği ile ilgili olarak, kur farkı faturasına osas alınan ... nolu ana alacak faturasının hatalı ve fazla kesildiği,

itirazlar sonucu 95.448.-TL olarak anlaşmaya varılarak anılan müşteri çekiyle kapandığı ve davaya konu bu fazla kesilen faturadan kaynaklı 5.077.- TL kur farkı faturasının reddedildiği ve sonrasında ana borç konusunda anlaşmaya varıldığı için herhangi bir borcun kalmadığı ifade edilmiş ve davacı da dava dilekçesinde kısaca 128 nolu ana fatura ile ilgili bir aiacak iddiasında da bulunmamış olduğu, davacının çek ödemesini kabul ettiği anlaşıldığı ancak, anlaşma metni olmadığr için hangi tutarlarda uzlaşıldığı ve kur farkı faturası hususunu kapsayıp kapsamadığının tespit edilemediği,

bu nedenle davacı bu çeki almadığını ya da anlaşma sağlanmadığı veya farklı bir anlaşma sağlandığı yönünde bir belge sunduğu taktirde bu belgelerin esas alınacağı ve tespitimizin sadece davalı defter kayıtları içerdiği için görüşümüzü değiştirebileceği, tespitlerimize göre iş bu çek ödemesi davacı tarafından tahsil edilmiş ise ve dava konusu kur farkı faturasının ana faturası olan 128 nolu faturanın ortadan kalkmış olması ve bir anlaşma olmuş ise kur farkı faturasının da kalkmış olacağı görüşünde olduğumuzu ancak, davacının aksı yönde geçerli bir belge sunması halinde bu görüşümüzün değişebileceği,

zira yaptığımız incelemenin tek taraflı (davalı tarafın kayıtları) olup, bazı kayıtlarının karşılıklı teyide ihtiyacı bulunduğu, davacının faturalara davalının baştan itirazj olmadığı iddiası ife ilgili yapılan araştırmada.

1.974,84 USD alacak için baştan bir faturaya yönelik bir itirazın söz konusu olmadığı, davalının şirketinin mali işler müdürünce elden ödendiği için ödenen borca itiraz edildiği, ancak tarafımızdan yapılan incelemede ise hukuken geçerli tevsik edici bir ödeme belgesi olmadığı için bilirkişiliğimizce de bu ödemenin bu şekilde kayıtla yeterli görülmediği, varsa davacının bu ödemeyi aldığına dair yetkilisinin imzasını taşıyan bir belge sunulması gerektiği belirtilmiştir.

Diğer 5.077,85.-TL'lik kur farkı alacağı için süresinde faturanın KEP üzerinden reddedildiği ve kur farkına esas fatura konusunda itiraz ve iadeler olduğu için kur farkına da baştan itiraz edildiği belirtilmiştir.

Mahkememizce bilirkişi MM ... ile Uzakyol Kaptanı ... 'den aldırılan raporda özetle; davalının talimatla incelenen yasal defter kayıtlarında, davalının davacıya 13.03.2020 tarihi itibarıyla 1.974,84 USD borçlu olduğu, davacının davalıdan 1.974,84 USD alacak bakiyesine yönelik uyuşmazlığın bulunmadığı, davacı tarafça alacağa konu hizmetlerin ifa edilip edilmediği, davacı şirket tarafından taşımaların organize edildiği ve dava konusu faturaların tanzim edildiği, bu faturaların davalının defterlerine kayıt edildiği tespit edilmektedir.

Bu konuda bir uyuşmazlık bulunmadığını, demuraj faturası bakımından şartların mevcut olup olmadığı, varsa alacak miktarının tespiti, davacı şirketin dava dışı fiili taşıyan şirkete demuraj tutarını ödediği, ilgili faturayı dayanak gösterdiği ve dava konusu olan faturayı davalı adına tanzim ettiği, davalı şirket tarafından kısmi ödeme yapıldığı ve 1.974,84 USD bakiyenin davacının davalı şirketten alacak tutarı olduğu, ayrıca 5.250,01 TL tutarın ise kur farkı faturası olduğu,

davacı vekili beyanına göre 11.10.2019 tarih ve ... numaralı faturadan kalan 15.025,00 Euro borç bakiyesi için davacıya 18.12.2019 tarihinde ... numaralı 14.02.2020 vadeli, 95.625,00 TL çek teslim edildiğini, 15.025,00 Euro karşılığı bedel 14.02.2020 tarihinde davacıya ödendiği için haliyle bu tarihteki kur esas alınarak davalı yana çek bedeli ile o günkü kur arasındaki fark faturası edildiğini, 14.02.2020 iş bankası efektif satış kuru 6,6508 TL 15.025,00 Euro x 6,6508 = 99.928,27 TL 14.02.2020 vadeli çek tutarı 95.625,00 TL 14.02.2020 tarihli kur farkı tutarı,

4.303,27 + Kdv = 5.077,85 TL e-posta yoluyla yazılı olarak davalıya bildirildiğini, ... no.lu döviz cinsinden fatura bedelinin ödenmesi için teslim edilen çek ile borcun tümden sona erdiği hususunda davacının bir beyanı veya taraflar arasında bir anlaşma bulunmadığını belirtilmiştir.

Davalı borçlu vekili tarafından ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/...

Esas sayılı icra takip dosyasına sunulan borca itiraz dilekçesi ve dosyaya sunulan cevap dilekçesi ile birlikte mahkememiz yetkisi ile icra dairesi yetkisine de itiraz edilmişse de, dava ve takip konusu alacağın faturaya dayalı bir para alacağı olması nedeni ile BK 89 maddesi gereğince davacı alacıklının yerleşim yeri itibarı ile Anadolu icra müdürlüklerinin yetkili olduğu anlaşıldığından, icra dairesi yetkisine yönelik itirazın reddine karar vermek gerekmiştir.

Bununla birlikte Anadolu icra daireleri yetkili olmakla birlikte, uyuşmazlık konuları dikkate alınarak, mahkememiz İstanbul ili sınırları içerisinde deniz ticareti uyuşmazlıklarına bakmakla yetkili bulunduğundan mahkememiz yetkisine yönelik itirazın da reddine karar vermek gerekmiştir.

Dosyaya ibraz edilen ... numaralı konşimento tahtında, davalının taşıtan ve göndereni olduğu yüklerin Mersin Limanından Etalya Bari Limanına taşınması işinin davacı tarafından üstlenildiği, buna ilişkin davalı adına navlun faturası düzenleyerek tahsil eden davacının, TTK 921 maddesi kapsamnında akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu, ancak fiilen taşıma işinin dava dışı ... ... firması tarafından yerine getirildiği;

dosyaya celp edilen Dava dışı ... ... müzekkere cevabına göre, ... numaralı konteynere yüklenen emtiaların 13/12/2018 tarihinde Bari Limanına ulaştığı ancak dava dışı alıcı firma tarafından yükün tesliminin talep edilmemesi üzerine davalının yükün mahreece iadesi talebi doğrultusunda dosyaya bir örneği ibraz edilmeyen ... numaralı konşimento tahtında geri getirilerek 28/10/2019 tarihinde Mersin Limanına ulaştığı bu taşımada ise davalının taşıtan ve gönderilen olduğu;

dava konusu edilen 1.974,84 USD nin yükün Mersine geri taşınması sonrası Mersin Limanında oluşan demuraja ilişkin düzenlenen 4.475,00 USD bedelli ... numaralı faturanın bakiyesi olduğu, 5.250,01 TL nin ise ilk tahliye limanı olan Bari de oluşan masrafların bulunduğu ... numaralı faturanın tahsili sürecinde oluşan kur farkına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Dünya deniz ticareti ve hukukuna girmiş bulunan, konteyner demurajı özünde, konteyner işgaliye bedeli olmakla; konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi , gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyner başka taşımalarda kullanacaktır.

Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli serbest süreler ve bunun aşılması halinde aşamalı olarak yeni süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, artan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir.

Söz konusu ücret dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltılıp, taşıyanın deposuna iade edildiği güne kadar geçen süre, belirlenmiş gün sayısından fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir. Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demuraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demurajı" denilmektedir.

Konteyner demuraj taleplerinde, talep edenin, iddiasını somut delillere dayandırması gereken ve bu şekilde hukuki olarak eksik olarak değerlendirilebilecek yönlerini miııimalize eden bir yaklaşım sergilemesi gerekir. Konteyner demuraj taleplerinde somutlaştırılması gereken yönler aşağıdadır:

Taşıma sözleşmesi: Taşıtan ile gönderilen arasında yapılması gereken ve navlun, demuraj gibi somut verilerin yer aldığı bir sözleşme olabileceği gibi konteyner taşımasının doğası gereği elektronik ortamda yapılan slot/konteyner tahsisi ile, hat işleticisi firmanın gemisine yükleme yapılabilmesi sağlanmaktadır. Bu durumlarda, Konteyner taşımalarında, Konşimento da taşıma sözleşmesi olarak Türk ve uluslararası hukuk (İngiliz hukuku) tarafından kabul edilmiştir. Konşimento, kıymetli evrak olarak addedilip, konşimento üzerinde kayıtlı kurallar, taşıma sözleşmesi ve malı talep eden gönderilen - alıcı için de sözleşme olarak değerlendirilir.

Demuraj birim bedeli ve demuraj hesaplama şekli: Konteyner demuraj birim bedeli ve demuraj sürelerinin nasıl hesaplanacağı ve tarifeler konşimento üzerinde kayıtlı olmalı veya gönderilenin ulaşabileceği bir web adresinde olduğunun bildirilmiş olması gereklidir. Çünkü, borçlandırılan tarafın, demuraj ile ilgili yaptırımları bilmesi gerekir.

Varış ihbarı: Taşıyan veya taşıtan taraf konteynerin teslim limanına varış zamanını ve/veya vardığında gönderilene varış ihbarı göndermek zorundadır. Konteyner demuraj tarifesinin, konşimentoda kayıtlı olmaması halinde, vanş ihbarında bu tarifenin yer alması veya gönderilenin, konteyneri zamanında boşaltıp iade etmemesi sebebi ile demuraj ödeyeceği belirtilmesi halinde, gönderilenin demuraj ödemesi konusunda ihbar edildiği sonucuna ulaşılabilir.

Kural olarak demurajı talep edebilecek olan taraf konteynerin sahibi olmakla birlikte, dosya kapsamında dava konusu yüklerin taşındığı konteynerin esasen davacıya ait olmadığı, dava dışı ... firmasına ait olduğu, dava dışı ... tarafından davacı adına düzenlenen 24/12/2019 tarihli ... numaralı 4.475,00 USD bedelli demuraj faturası bedelinin davacı tarafından dava dışı ... firmasına ödenerek, davalıdan rücuen tahsilinin talep edildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında ise, dava konusu yüklerin taşındığı konteynerin ilk olarak Mersin-Bari taşıması sonrasında Bari Limanında beklediği, ardından Bari-Mersin arası geri taşıması yapılarak Mersin Limanında bir süre daha bekledikten sonra konteynerin boş olarak sahibine iade edildiği, varış ihbarlarının yapıldığı ve tarifenini davalıya bildiridiği hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır, zira bu konuda davacı tarafından davalı adına düzenlenen fatura bedellerinin bir kısmının davalı tarafından ödendiği ve bakiye tutarların dava konusu edildiği anlaşılmıştır.

Taraflara ait ticari defter kayıtları üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde, dava konusu edilen 1.974,84 USD bakımından her iki tarafın ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığı ve davalının bu tutarda davacıya borçlu bulunduğu tespit olunmuştur.

Dava konusu edilen 5.250,01 TL bakımından ise; bu tutarındavacı tarafından davalı adına düzenlen ... numaralı faturadan bakiye kalan 15.025,00 EURO bedel için davalı tarafından davacı adına düzenlenerek davacıya 18/12/2019 tarihinde verildiği anlaşılan (davacının kendi beyanı ile kabulünde olduğu üzere), 0010755 numaralı 14/02/2020 vadeli 95.625,00 TL çekten kaynaklanan kur farkına ilişkin olduğu anlaşılmakla;

davacı tarafından 18/12/2019 tarihinde teslim alınan çeke ilişkin, defter kayıtlarının, çekin vade tarihi olan 14/02/2020 tarihli kur üzerinden yapılan hesaplama ile düzenlenmesinden, davalının kendi ticari defter kayıtlarının ise çekin davacıya verildiği tarih kuru üzerinden hesaplama yaparak düzenlenmesi nedeniyle taraflar arasındaki ticari defter kayıtlarında uyuşmazlık bulunduğu anlaşılmıştır. Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin 11.03.2021 tarihli 2020/... Esas ve 2021/...

Karar sayılı ilamı ile benzer pek çok ilamı gereği, çekin bir ödeme aracı olması nedeniyle, verildiği gün ödeme olarak kabul edildiğinden, çeklerle yapılan ödemeler için tahsil tarihi gözetilerek kur farkı talep edilemeyeceği Yargıtay ...

Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulaması olduğundan; döviz üzerinden düzenlenmesi mümkün olan çekin, bedel hanesinin verildiği andaki döviz satış kuru üzerinden hesap edilerek de doldurulduğu, buna rağmen, ödemeyi Türk Lirası üzerinden çek olarak kabul eden davacının bu aşamadan sonra kur farkı isteyemeyeceği değerlendirildiğinden, kur farkı olarak dava konusu edilen 5.250,01 TL bakımından davacının alacak hakkının bulunmadığı mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyada buulnan bilirkişi raporunu düzenleyen bilirkişiler tarafından, davacı vekilinin dosyaya ibraz ettiği varış ihbarları, konteyner demuraj tarifesi ile konteyner hareket bilgilerinden yola çıkılarak yapılan hesaplama neticesinde, davalıdan talep edilen demuraj bedelinin piyasa rayici ile tarifeye uygun olduğunun tespiti, bu fatura bedelinin davacı tarafından dava dışı demuraj alacaklısı ... firmasına ödenmiş olması, davalı tarafından faturanın kabul edilerek ticari defterlerine kayıt edilmiş olması ve bir kısım ödemelerin yapılması hususları bir arada değerlendirildiğinde;

davacının 1.974,84 USD asıl alacak bakımından haklı olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davacı tarafından, icra takip tarihi öncesinde davalının temerrüde düşürüldüğüne dair dosyaya herhangi bir ihtar sunulmadığından, davacının icra takibi ile talep ettiği işlemiş faiz talepleri yerinde bulunmamıştır. Mahkemece kabulüne karar verilen 1.974,84 USD asıl alacak her iki tarafın ticari defterlerinde de kayıtlı bulunup faturaya dayanmakla.

İİK 67 maddesi gereği şartları oluştuğundan bu bedel üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına karar verilmesi gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır