İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/51 K.2022/352

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkil Şirketi konşimentolar tahtında yapılan taşımalardan konşimentoyu düzenleyen ... San. Tic. Ltd.

Şti.'nin acentesi olduğunu, müvekkili şirketin yapılan anlaşmalar uyarınca acentesi olduğu şirketin yapmış olduğu taşımalar neticesinde taşımaya konu yüklere ilişkin terminal hizmetleri ve benzer bir takım hizmetler verdiğini, davalıya faturalar düzenlediğini, anılan faturanın davalı yanca ödenmediğini, davalının icra takibine dayanak yaptığı ödeme dekontundan görüleceği üzere takibin dayanağı ödemenin ... ...

AŞ tarafından müvekkiline ödendiğini, müvekkili şirketin hesaplarına konulan blokeler sebebiyle bazı gerekli ödemeleri yapamadıklarını ve her gün buna bağlı olarak itibar kaybetmeye devam ettiklerini, davalı şirket tarafından .... İcra Müdürlüğü’nün 2020/...

Esas sayılı dosyası tahtında müvekkil şirket aleyhine takip başlattığını ve bu icra takibinin Müvekkili Şirketin sürekli olarak uluslararası işler ile iştigal etmesi ve elinde olmayan sebeplerle itiraz edilmesine fırsat kalmadan kesinleştiğini, davalı Şirket tarafından icra takibinin yapılarak müvekkili şirketin borçlusu olmadığı 1.596,41 USD tutarı için araçlarına haciz konulmasının kötüniyetli olduğunu, müvekkili şirketin icra takibine konu edilen herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkilinin davalıya borcu olduğuna ilişkin hiçbir fatura düzenlemediğini veya davacı yanca bir iade faturası da düzenlenmediğini,

dolayısıyla davalı yanca başlatılan icra takibinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu beyanla; alacağın tamamına (% 100) ilave olarak alacak miktarının % 15’i tutarındaki teminatın mahkeme veznesine depo edilmesi üzerine, mahkeme veznesine depo edilen paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir uygulanmasına, ihtiyati tedbir kararı ile birlikte alacağın tamamının ve % 15 fazlası teminat altına alındığından, uygulanan haciz kararlarının kaldırılmasına ve icra takibinin durmasına,

yapılacak yargılama sonunda müvekkili şirketin haklı çıkması halinde, İİK m.72/5 uyarınca takibin haksız ve kötü niyetli olarak açılması nedeniyle davalının alacağın % 20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilİ firmanın yurt dışından ithal ettiği ham madde taşımasından kaynaklı uluslararası taşıyıcı acentesi olan davacı firmanın düzenlemiş olduğunu, ancak müvekkiline verilmemiş hizmetlerden kaynaklı 11.07.2017 tarih ve 1.348,40 USD tutarlı, fatura bedelinin, malı teslim almak zaruriyeti kapsamında ( ihtirazi kayıt ile ) ödenmek zorunda kalındığını ve akabinde ödenmiş olan bedellerin iadesine ilişkin başlatılmış olan icra takibi ile bağlantılı menfi tespit davası olduğunu, müvekkilinin ithalata konu emtiaları konşimentoda görüleceği üzere "freight Prepaid" kaydı ile ödediğini,

müvekkilinin yükün geçici depolama yerine teslim edilene kadar olan ödemeyi Çin'li ihracatçılarına tam olarak yaptığını, davacı ile müvekkilinin doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığını taşıyana karşı da herhangi bir ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, bu nedenle müvekkili adına talep edebileceği bir navlun veya ek ödemenin de söz konusu olamayacağını beyanla davanın reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Dava, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, davanın arabuluculuğa konu olup olmadığı, takip ve davaya konu ithalat terminal ücreti, hat güvenlik ücreti, geçici kabul ücreti, İSPS güvenlik ücreti, boşaltma, dökümantasyon ücretinden davacının sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise miktarı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

... İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, borçlusunun ... A.Ş. olduğu,1.596,41USD nin tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçluya 13/12/2020 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 18/03/2022 tarihli raporda, İncelenen davacı şirkete ait 2017 yılı Ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2017 yılı ticari defterlerinin TTK. ilgili Hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin 2017 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı,

Davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi için dosyanın tarafıma tevdii edildiği tarihten, rapor düzenleme tarihine kadar davalı şirket vekili Av. ... (GSM ... ) ile telefonda iletişime geçilmiş olup, Av. ..., müvekkili şirketin ticari defterlerinin incelenmesi için tarafıma bir gün bildirmemesinden dolayı davalı yanın ticari defterlerinin incelenmediği,

Davacı şirketin dava ve icra takibine konu olan 13.07.2017 tarihli ... seri nolu 1.348,40 USD tutarlı “İthalat Terminal Ücreti, Hat Güvenlik Ücreti, Geçici Kabul Ücreti, İSPS Güvenlik Ücreti, Boşaltma, Dokumantasyon Ücreti” açıklamalı faturayı davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. ünvanına düzenlemiş olduğu, davalı yanın tarafına düzenlenen faturaya karşılık olarak kendi hizmet aldığı ... ...i aracılığıyla 11.07.2017 tarihinde davacı yana fatura bedelini ödendiği, davacı yanın düzenlediği faturayı ve yaptığı tahsilatı ticari defterlerinde kayıt altına aldığı,

Davacı’nın dökümantasyon ücreti adı altında üç konteyner için 50 USD talep edebileceği; ISPS güvenlik ücreti (Gemi Liman Güvenlik bedeli) , Gemi –Tahliye Ücreti, İthalat Terminal Ücreti, konteynerin gemiden tahliye ücretini, liman işletmesine ödendiğini ispatlaması halinde kendisinden iadesinin talep edilemeyeceği; Hat Güvenlik ücretinin ISPS güvenlik ücreti kapsamında olduğu ayrıca talep edilemeyeceği; Geçici kabul ücreti olarak konteyner başına 30 USD- (kdv hariç ) olarak makul bir rakkam olarak kabul edilmesi gerektiğine ilişkin görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

İhtilaf konusu olayda, 13.7.2017 tarihli Davacı ... tarafından davalıya düzenlene fatura düzenlendiği, 11.7.2017 tarihinde dava dışı ... ...i aracılığıyla davacı yana fatura bedelini ödediği, davacı yanın yaptığı tahsilatı 11.07.2017 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, .... İcra dairesinin 2020/... sayılı dosyası ile Davalı “...” tarafından davacı “ ... ”e karşı ilamsız icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.

İlamsız takiba konu olan alacağın ödemesi Davacı’ya dava dışı ... ...i aracılığıyla yapılmıştır. Bu firma, Davalı ...’nın yetkili temsilsicisi olarak hareket etmiş olup, dekontta ödemenin “ ...” adına yapıldığı açıkça belirtilmiştir. Türk Boçrlar Kanunun, 40. Maddesi uyarınca, Yetkili bir temsilci tarafından bir başkası adına ve hesabına yapılan hukuki işlemin sonuçları, doğrudan doğruya temsil olunanı bağlar. Dolayısıyla, mallar Davalı’ya teslim edilmiş olmakla gönderilen sıfatı ile Davalı’nın pasif husumet ehliyeti, Davacı’nın ise, boşaltma limanında doğan lokal masrafları talep eden acente sıfatı ile aktif dava ehliyeti mevcuttur.

Davacı’nın takip ve davaya konu ithalat terminal ücreti, hat güvenlik ücreti, geçici kabul ücreti, İSPS güvenlik ücreti, boşaltma, dökümantasyon ücretinin iadesinden sorumlu olup olmadığına ilişkindir. Davalı ... , 17.5.2017 tarihli ... şirketinin düzenlendiği fatura tahtında toplam 33.750 USD bedelli “Sodium suphide yellow” emtiası üç satın almış ve ithalata konu olan emtiaları ... nolu konişmento tahtında üç konteyner içerisinde ... limanından ... limanına ... gemisi ile taşınmıştır. Fiili taşıyan ... Ltd , gönderilen Davalı ...’dır.

Mezkur konişmentoda, FCL/ FCL, CY-CY kayıtları yer almaktadır. Mallar, gönderilene teslim edilmiştir.

a)İthalat Terminal Ücreti: Konteyner terminale tahliye edildikten sonra yine ... , ... gibi araçlar ile elleçlenerek sahaya depolanmaktadır. Bu nedenle davacının konteynere yapılan bu işlemler ile ilgili bedeli liman işletmesine ödediğini belgelemesi koşulu ile, bu bedelin iadesinin kendisinden talep edilemeyeceği kanaatine varılmıştır. Bilirkişi raporundan sonra davacı vekili tarafından dosyaya sunulan ... liman işletmelerinin davacıya kesmiş olduğu 01.07.2017 tarihli fatura ile bu husus kanıtlandığından davalının davacıdan bu ücret alacağını talep edemeyeceği mahkememizce kabul edilmiştir.

b) Geçici Kabul Ücreti: Konteynerin limandaki gümrüklü sahadan çıkarılması ya da bu sahaya getirilmesi durumunda oluşan gümrükleme masrafı oluşmaktadır. Ülkemize giriş yapan konteynerler, Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan 06.03.2017 tarihli 2017/3 sayılı “Konteyner ve Liman Takip Sistemi” başlıklı Genelge kapsamında işlem görmektedir.

Acente ya da “Yükümlü Kayıt ve Takip Sistemi”nde temsilcisi olarak kayıtlı bulunan kişi tarafından yabancı konteynerler için giriş konteyner kayıt ve takip formu giriş nüshası düzenlenmektedir. Konteyner liman kapısından çıkış yapacak olması halinde, acente tarafından “Konteyner ve Liman Takip Sistemi” ne elektronik ortamda giriş yapılarak konteynerin geçici kabul işlemleri yani Ülkemize giriş işlemleri yapılmaktadır.

Gümrük işlemleri bakımından harcanan emek ve mesai karşılığından eşya sahiplerinden Davacı acentenin “geçici kabul ücreti” adı altında makul bir ücret talep edebileceği kabul edilmiş, davacının davalı adına kesmiş olduğu geçici kabul ücreti makul kabul edilerek, davalının davacıdan bu ücret alacağını talep edemeyeceği mahkememizce kabul edilmiştir .

c) ISPS Güvenik Ücreti: İşbu hizmet, denizde ve denizden olabilecek terör eylemlerinin önlenmesi amacıyla gemi ve liman tesislerinin güvenliğine ilişkin yeni tedbirlerin alınması konusunda denizcilik sektörüne getirilmesi amacıyla Uluslararası Gemi ve Liman Tesisleri Güvenlik (ISPS) Kod’un ülkemizin de taraf olduğu 1974 tarihli Denizde Uluslararası Can Emniyeti Sözleşmesi (SOLAS)’ne eklenmesi ve 01 Temmuz 2004 tarihinde yürürlüğe girmesi tüm akit devletlerce kabul edilmiştir.

Bu kapsamda mevcut uygulama içinde, terminaller “Terminal Güvenlik Ücreti” adı altında almakta oldukları ücretleri ihracat yükleri için gemiye, ithalat yükleri için ise ithalatçıya ya da anlaşmaya göre acenteye fatura etmektedirler. AB Komisyonuna göre liman tesisi ücretlendirmeyi, liman kullanıcılarının limandan aldıkları hizmet ve tesisi kullandıkları oranda, tahakkuk edecektir..

Uluslararası Gemi ve Liman Tesisleri Güvenlik (ISPS) Kod’u kapsamında alınması gereken tedbirler, Uluslararası zorunlu bir uygulama olduğundan bu kapsamda verilen terminal güvenlik hizmeti karşılığında ödenen ücretinin davacı acente tarafından ödendiği ispat edildiği takdirde davalıdan talep edilebileceği kanaatine varılmıştır.

Bilirkişi raporundan sonra davacı vekili tarafından dosyaya sunulan ... liman işletmelerinin davacıya kesmiş olduğu 01.07.2017 tarihli fatura ile bu husus kanıtlandığından davalının davacıdan bu ücret alacağını talep edemeyeceği mahkememizce kabul edilmiştir.

d) Hat Güvenlik Ücreti : Yukarıda belirttiğimiz gibi, Uluslararası Gemi ve Liman Tesisleri Güvenlik (ISPS) Kod’u kapsamında alınması gereken tedbirler, Uluslararası zorunlu bir uygulama olduğundan bu kapsamda verilen terminal güvenlik hizmeti karşılığında ödenen ücretin davacı tarafından ödendiği ispat edildiği takdirde kendisinden talep edilebileceği kanaatine varılmıştır. Bilirkişi raporundan sonra davacı vekili tarafından dosyaya sunulan ... liman işletmelerinin davacıya kesmiş olduğu 01.07.2017 tarihli fatura ile bu husus kanıtlandığından davalının davacıdan bu ücret alacağını talep edemeyeceği mahkememizce kabul edilmiştir.

e) Boşaltma ücreti: Konteyner taşımacılığının en önemli hedefi liman sürelerini mümkün olduğunca azaltmaya çalışmaktır. Konteyner gemilerinde gönderilenin kendi konteynerini kendi ayarlayacağı kreyn ve çalışanları ile gemiden fiilen tahliye etme imkanı yoktur.

Bu sebeple gemi limana yanaşır yanaşmaz, Liner-out , Free-out CY, CFS gibi şartlar olup olmadığına bakılmaksızın tahliye edilecek konteynerlerin tamamı liman terminal sahasına çoğunlukla Liman kreynleri tarafından tahliye edilir.(Bazen gemi kreyni de kullanılabilir). Varış limanında taşıyanın acentesi, Liner-out konteynerler için tahakkuk eden tahliye ücretini, taşıyanın nam ve hesabına terminale ödemektedir.

Free-out,CY,CFS gibi kayıtların olduğu durumlarda başka bir deyişle konteynerlerin gemiden tahliye ücreti bedellerinin normalde gönderilenden Liman işletmesi tarafından tahsil ve talep edilmesi gerekirken , Limanlarımızdaki uygulamaya göre konteynerin gemiden tahliye edilmesi ücreti acentelerden tahsil edilmektedir. Dolayısı ile dava konusu taşıma ile ilgili olarak davacının konteynerin gemiden tahliye bedelini liman işletmesine ödediğini belgelemesi gerekir.

Nitekim, TTK’nın 1167. maddesi; tahliye işleminin taşıyana ait olmaması hususunun sözleşme ile kararlaştırılabileceğinin yanında boşaltma limanı düzenlemeleri ve bunlar yoksa yerel teamül ile tespit edilebileceğini belirtmiştir. Bilirkişi raporundan sonra davacı vekili tarafından dosyaya sunulan ... liman işletmelerinin davacıya kesmiş olduğu 01.07.2017 tarihli fatura ile bu husus kanıtlandığından davalının davacıdan bu ücret alacağını talep edemeyeceği mahkememizce kabul edilmiştir.

f) Dokümantasyon ücreti ; uygulamada bu bedel, eşyanın gönderilen tarafından teslim alınabilmesi için konişmentonun ibrazı üzerine konişmentonun incelenmesi, gönderilenin haklı hamil olduğunun tespit edilmesi, taşımaya ilişkin belgelerin tasnif edilmesi ve saklanmasının karşılığı olarak talep ve tahsil edilmektedir.

Konişmentonun ibrazı karşılığında eşyanın teslim edilmesi ve konişmentoyu ibraz eden kişinin haklı hamil olup olmadığının araştırılması taşıyanın TTK m. 1230'dan kaynaklanan bir yükümlülüğü olduğundan taşıyanı temsilen bu yükümlülükleri yerine getiren acentenin bunu ek bir hizmet olarak nitelendirip ücret talep etmesi mümkün değildir. Bu sebeple dökümantasyon ücretinin davalıdan talep ve tahsil edilmesi yerinde değildir.

Davacının bu yönden talebinin reddine karar verilmiş neticeten tüm alacak kalemleri hakkında aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır