İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/91 K.2022/571

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili şirketin Çin'den ithal ettiği emtiaların bir kısmının; fiili taşıyan ... ... ... Limited tarafından Shenzhen limanından ... ve ... numaralı konşimento ile İstanbul Ambarlı Limanına taşındığını, bir kısmının ise; fiili taşıyan ... ...

Limited tarafından Xingang/Tianjin limanından ... no.lu konşimento ile İstanbul Ambajlı Limanına taşındığını, konşimentolarda davalı firmanın ifa yardımcısı- doğrudan temsilci olarak yer aldığını, tanzim edilen konşimentolarda yüklerin Freight Prepaid yani navlun bedeli ödenmiş olarak ve CFS/CFS {yük konteynerden yük terminali- geçici depolama yerinde boşaltılmış) teslim şekli ile taşımanın taahhüt edildiğini ve gerçekleştiğini,

taşımaya konu yüklerin İstanbul Ambarlı Limanına vardığında davalı tarafından müvekkiline varış bildirimi yapıldığını ve ithal edilen emtiaların Almo Geçici Depolama'dan ve Mardaş Geçici Depolama'dan tesliminin gerçekleşeceğinin, emtiaların tesliminin Cdd- Yurtd1şı Lokal Masraf, Devanıng, Ams, Lcl Servis Ücreti, Isps-liman Güvenlik Masrafı, Ens-yük Bildirim Masrafı, Yük Teslim Belgesi, Thc-terminal gibi masrafların, emtiaların tesliminden önce peşin olarak ödenmesi gerektiğinin, ödenmemesi halinde emtiaların tesliminin gerçekleşmeyeceğinin bildirildiğini, davacı tarafından konuya ilişkin olarak müvekkili adına faturalar tanzim edildiğini,

müvekkili tarafından ilgili faturalara itiraz edildiğini ancak, fatura bedellerini ihtirazi kayıtla ödemek zorunda kaldığını, davalıya haksız olarak itirazı kayıtla ödenen tutarların iade edilmemesi nedeniyle davalı aleyhine ....İcra Müdürlüğü'nün ...

E.sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığını, yapılan bu takibe davalı tarafından itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığını ve huzurdaki davanın açıldığını belirterek, davalarının kabulü, davalının yapmış olduğu itirazın iptaline ve takibin ....İcra Müdürlüğü'nün ...

E.sayılı dosyası üzerinden devamına, haksız itiraz nedeniyle davalı aleyhine alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davada görevli mahkemenin Çin Halk Cumhuriyeti mahkemeleri olduğunu, davaya konu alacağın zamanaşımına tabi olduğunu, taşımaya konu yüklerin davacı tarafından CİF teslim şekline göre alındığını, tanzim edilen ticari satış faturalarında CİF İstanbul şerhi ile emtiaların taşınmasına ilişkin tanzim edilen gümrük beyannamelerinde teslim şeklinin CİF olarak görüldüğünü bu teslim şekline göre boşaltma limanında oluşan masraflar ile yükleme limanı nominal navlun farkının alıcının mesuliyetinde olduğunu,

müvekkilinin davaya konu 3 adet taşıma işini gereği gibi ifa ettiğini ve davaya konu masrafların davacıya önceden bildirildiğini ve davacının onayından geçtiğini, TTK göre müvekkili şirketin davacıya ait yüklerle İlgili olarak yapmak zorunda kaldığı davaya konu masrafları davacıdan talep etme hakkının bulunduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkememizin 05/07/2021 tarihli celsesi uyarınca dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ... ile Taşıma Uzmanı ...'den aldırılan raporda özetle.

Davacının takip konusu yaptığı alacak miktarı bakımından davalı yana yapılan ödemenin İhtilafsız olduğu, dava dışı taşıyanlar tarafından taşımaya alınan yükün LCL-less than Container load-parsiyel konteyner yükü şeklinde taşımasının üstlenildiğinin ve yükün CFS-container freight station- konteyner yük terminaline tesliminin konişmento gereği taahhüt edildiğinin tespit edildiği, davalının varma limanında taşıyan için konteyner elleçleme ve konteyner boşaltma faaliyetlerini yürüttüğünün sabit olduğu,

deniz ticareti uygulamasında sözleşme veye konişmento hükümlerinden bağımsız işleyen ticari teamüllere göre varma yeri taşıyan acentelerinin kendi ad ve hesaplarına faturalar tanzim etmesine karşın, acente ile gönderilen-alıcılar arasında ayrı bir akdi ilişki bulunmadığı, Heyet üyesi ... kanaatine göre; varma yeri konteyner konsolidasyon ve ayrıştırma işleri için TTK m.1203 hükmüne göre davalının hizmet bedeli olarak toplam 300 USD alabileceği, bu miktarı aşan tahsilatların iade edilmesi gerektiği, heyet üyesi ... kanaatine göre;

konteyner yük terminalinde teslim taahhüt eden taşıyanın, yük terminalinde yükün ayrıştırılmasına kadar olan tüm işleri navlun sözleşmesi ve konişmento tahtında üstlendiği gözetilerek, davalının gördüğü hizmet bedelini ancak müvekkilleri taşıyanlardan alabileceği, görülen işlerin navlun sözleşmesi ve konişmento hükümlerine göre ayrı iş olarak değerlendirilemeyeceği, TTK m.1203 kapsamında ancak sözleşme dışı yeni iş ve ödemeler için davacıdan ödeme talep edilebileceği belirtilmiştir.

Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, aldırılan ek raporda özetle, Dava konusu faturalardaki her bir alacak yönünden söz konusu hizmetlerin taşımanın CFS-yük terminali sahasında geçici depolamaya yükün bırakılması aşamasına kadar olan tanımlanabilen ek işlere ilişkin olduğu, esasen konşimentodaki teslim yeri CFS kaydına göre bu işlerin taşıyan sorumluluk alanında kaldığı,

taşıyanın sorumluluğunun yükün LCL-kısmi konteyner yükü taşıması yaptığı ve yükü CFS-yük terminalinde teslim etmesi gerektiği gözetilerek yük terminaline kadar devam ettiği, davalının CFS-yük terminaline kadar olan tüm hizmetleri taşıyan için yaptığı, yük terminalinde ise hizmet verirse alıcı için bu hizmetleri verdiğinin değerlendirilebileceği, konsolide etmek kavramının yükleme aşamasında bir araya toplama, konteynere yerleştirme manasında kullanılırken, boşaltma aşamasında konteynerde birden çok kişiye ait yükün ayrıştırılması ve sınıflandırılması için kullanıldığı,

heyet bilirkişilerinin KÖK raporda da belirtildiği gibi, CFS sahasında yapılan ayrıştırma ve sınıflandırma sebebi ile davalının alacaklanıp alacaklanamayacağı hususunda ayrık düştüğü, kaptan ... görüşüne göre CFS yük terminalinde yapılan ayrıştırma için ücrete hak kazanılabileceği, burada bir takım masrafların olduğu ve davalının bunu kendisi için talep edebileceği, ... görüşüne göre ise, CFS yük terminalinde teslim taahhüt eden taşıyanın yükü ayrıştırılmış teslim etmesi gerektiği, yük terminali masraf ve ödemelerinin geçici depolama işletmecisine karşı zaten gönderilen sorumluluğunda olduğu,

bu nedenle davalının konsolidasyon adı altında da ücret veya sabit olmayan masraf adı altında bir alacak talep edemeyeceği belirtilmiştir.

Dava, deniz taşımasına ilişkin olarak ihtirazi kayıtla ödenen Thc- Terminal, Yük Teslim Belgesi, Ens-yük Bildirim Masrafı, Isps-liman Güvenlik Masrafı, Lcl servis Ücreti, Doc, Devanıng-yurtiçi Lokal Masraf, Ams, Cdd-yurtdışı Lokal Masraf açıklamalı fatura bedellerinin iadesi isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.

Davacının satın almış olduğu emtiaların davaya konu ... , ... ve ... sayılı ara konişmentolar tahtında İstanbul Limanına taşınmış olup, konişmentolara göre davalı varma limanı acentesi, davacı taraf gönderilen konumundadır.

Davacı tarafça davalı tarafından yükün teslimi için talep edilen masrafların eşyanın varma limanında yük ilgilisine teslim borcu kapsamında yapması gereken masraflardan olduğu, konişmentoda söz konusu masraflardan gönderilenin sorumlu olduğu yönünde bir kayıt bulunmadığını, bu nedenle gönderilenden talep edilemeyeceğini ileri sürmektedir. Davalı taraf ise söz konusu hizmetlerin yüke ilişkin olarak yapıldığı, CIF teslim şekline göre bu hizmetler nedeniyle ücret talep edilebileceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı taraf zamaaşımı definde bulunmuş olduğundan öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerekmektedir. TTK 1246. Maddesinde " 1188. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar.

Bu süre alacağın muaccel olması ile işlemeye başlar." düzenlemesi bulunmakta olup fatura konusu bedeller navlun teferruatı niteliğinde olduğundan TTK 1246. Maddesinde belirtilen 1 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerekmektedir.

Davaya konu fatura bedellerinin 07/05/2020, 21/04/2020, 14/05/20220 tarihlerinde ödenmiş olduğu, icra takibinin 13/08/2020 tarihinde başlatıldığı, buna göre ödeme tarihi ile başlayan 1 yıllık zamanaşımı süresinin takip tarihi itibariyle dolmadığı anlaşıldığından davalının zamanaşımı defi yerinde görülmemiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık varma limanında Thc- Terminal, Yük Teslim Belgesi, Ens-yük Bildirim Masrafı, Isps-liman Güvenlik Masrafı, Lcl servis Ücreti, Doc, Devanıng-yurtiçi Lokal Masraf, Ams, Cdd-yurtdışı Lokal Masraf açıklamalı fatura bedellerinden gönderilenin sorumlu olup olmadığı hususundadır. Taşımalara konu mal faturalarına göre satışın CİF teslim şekli ile yapıldığı görülmektedir. Buna göre varış yerindeki masraflardan alıcı sorumlu olacaktır.

TTK 1203. maddesinde " Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." düzenlemesi bulunmaktadır.

Anılan hükme göre gönderilenin sözleşme veya konişmentoya göre ödemesi gereken alacaklar ile kendisi adına yapılmış masrafları ödemesi gerekmektedir. Davacı ile satıcı arasında CIF teslim şeklinde yapılan sözleşme gereği varma limanı masrafları gönderilen üzerinde ise de TTK 1203.

Maddesi hükmüne göre gönderilenin sorumlu olduğu bu bedellerin her bir taşıma için navlun sözleşmesi ve konişmento kayıtları doğrultusunda tespit edilmesi, navlun kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Davacı taraf yükü teslim aldığından konişmento kayıtları ile bağlıdır. Dava konusu konişmentoda CFS-CFS, CY-CFS kayıtları bulunmaktadır. CFS (container freight station ) kaydı konteynerın, konteyner yük istasyonunda teslim edileceği anlamına gelmektedir.

Buna göre yük varma limanında CFS sahasına kadar taşıyanın hakimiyetinde ve navlun kapsamında olup CFS alanından itibaren ortaya çıkacak masraflardan gönderilenin sorumlu olduğunun kabulü gerekmektedir.

Davalı tarafın gönderilen konumundaki davacıdan talep ettiği masraf kalemlerinden Thc- Terminal, Ens-yük Bildirim Masrafı, Isps-liman Güvenlik Masrafı, Lcl servis Ücreti, Devanıng-yurtiçi Lokal Masraf, Ams, liman sahası içerisinde CFS sahasına kadar yapılan işlemlere ilişkin olup konişmentodaki kayıt gereğince bu masraflardan davacının sorumluluğu bulunmamaktadır.

Fatura konusu masraf kalemlerinden yük teslim belgesi konişmentoya bağlı talimat niteliğinde belge olup konişmentoyu ibraz edenin haklı hamil olup olmadığının kontrol edilmesi ve yükün tesliminin sağlanması için yük teslim belgesi düzenlenmesi,

taşıyan veya onu temsilen yetkili acentenin yükü teslim borcuna ilişkin olup buna ilişkin masrafın taşıyan ile acentesi arasındaki iç ilişkide değerlendirileceği, konteyner CFS sahasına getirilene kadar yapılan işlemler navlun kapsamında olduğundan faturaya konu Yurt dışı masrafların davacıdan talep edilemeyeceği, dökümantasyon ücreti ise konişmentonun ibrazı üzerine gönderilenin haklı hamil olduğunun tespiti, taşımaya ilişkin belgelerin tasnif edilmesi ve saklanmasının karşılığı olarak talep edilen bir ücret olup bu hizmetlerin taşıyan adına verildiği, anılan bu hizmet bedellerinin gönderilenden talep edilemeyeceği değerlendirilmiştir.

Dosyaya sunulan , MM. ... , taşıma uzmanı ... ile uzakyol kaptanı ... den alınan bilirkişi raporlunda konişmentolardaki CFS kaydı değerlendirilerek taşıyanın bu alana kadar oluşan masrafları talep edemeyeceği belirtilmekle birlikte ayrık görüş ile bazı fatura kalemleri yönünden konsolidasyon bedeli talep edebileceği belirtmiş ise de CFS alanında yükün teslim edilmiş olduğu, bu aşamada taşıyan tarafından herhangi bir şekilde hizmet verilmiş olduğu iddia ve ispat olunmadığı, Mahkememizde davacısı aynı olan benzer nitelikteki alacaklara ilişkin yargılaması devam eden başkaca dosyaların bulunduğu,

söz konusu dosyalarda eldeki dosya ile aynı veya farklı bilirkişi heyetlerinden raporlar alındığı, ancak gerek farklı bilirkişi heyetlerinden alınan raporlar gerekse de aynı bilirkişiler tarafından taşıma şartları ve konişmento kayıtları aynı olan dosyalarda farklı görüşler bildirildiği, buna göre eldeki dosya ve yargılaması devam eden dosyalarda sunulan beyan ve itirazlar, gelen yazı cevapları ve sunulan bilirkişi raporlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekmiş olup;

yukarıda açıklanan nedenlerle davalının fatura konusu bedelleri talep edemeyeceği, iadesinin gerektiği kanaatine varılarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır