İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/148 K.2023/100

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı şirket tarafından ihtarname başlıklı posta yolu ile gönderilen yazıda 'müvekkil ile aranızda her ne kadar yazılı bir sözleşme bulunmasa da 23.02.2017 tarihinde ... limanına ... numaralı konşimento altında ...’dan gelen yükün 31 gün boyunca gümrükte bekletildiğini, boşaltma tarihi olan 08.04.2017 tarihine kadar geçen sürede demoraj ücretinin doğduğunu, işbu ücretin ekte aslı iade olunan ... seri nolu ve ... sıra nolu 4.800,00 USD bedelli bedelli fatura ile müvekkilimize yansıtıldığını, işbu fatura bedelinin 3 iş günü içerisinde ödenmesinin ihtaren bildirildiği' belirtildiğini, ekinde fatura aslı gönderildiğini,

davalı şirket bu kerre iade edilen faturadan dolayı alacaklı olduğu iddiası ile ... 14. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasından müvekkili şirket aleyhine icra takibi başlattığını, müvekkili şirket ticari hayatını devam ettirebilmek için bankalardan kredi başvurusu yaptığından davaya konu icra takibini istirdat davası açma hakkı saklı tutularak 17/01/2020 tarihinde toplam 37.544,74.TL olarak ödediğini beyanla, ...14 İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasına ödenen 37.544,74.TL'nin ödeme tarihi olan 17/01/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte istirdadına ve %20 oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. İstirdat davası açılabilmesi şartlarından bir tanesinin paranın cebri icra tehdidi sebebiyle ödenmiş olması gerektiğini, paranın cebri icra tehdidi nedeniyle ödenmiş sayılması için, takip kesinleştikten sonra takip borçlusunca para ödenmesi gerektiğini, davacı aleyhine başlatılan ...14. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası davacı ...'in icra takibine itirazları sonucu takip durduğunu ve haciz tehlikesi ortadan kalktığını, bu kapsamda davacı tarafça yapılan ödeme borcun ikrarı niteliğinde olduğunu, dolayısıyla İstirdat davası şartları oluşmadığından bu yönüyle dahi esas incelemesi yapılmaksızın davanın reddi gerektiğini, müvekkili şirket ve davacı taraf arasında her ne kadar yazılı bir sözleşme bulunmasa da bilindiği üzere, taşımaya ilişkin faturalar, taşıma senetleri ve yazışmalar, uluslararası hukuk kuralları ve uluslararası sözleşmelere göre taraflar arasında yapılmış sözleşme yerine geçmekte olduğunu,

bu kapsamda müvekkili ... ile davacı ... arasında taşıma sözleşmesi akdedildiğinin şüpheye mahal vermeyecek derecede açık olduğunu beyanla öncelikle davanın usulden reddine karar verilmesini Mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizde açılan işbu davanın, ... 10 Asliye Ticaret Mahkemesinin 22/02/2022 tarih, ... esas ve... sayılı görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır. Davanın; ilamsız icra takibi sebebi ile ödenen bedelin sebepsiz zenginleşmeye dayalı iade davası olduğu, uyuşmazlığın konusunun Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetlerinin olup olmadığı, emtianın gümrükten çekilip çekilmediği, çekilmiş ise ne kadar süre sonra çekildiğinin ve varsa Demuraj süresi ile taşıma dolayısı ile gerçekten demuraj ücreti ödenip ödenmediği, ödenmiş ise yapılan ödemenin rayice uygun olarak yapılıp yapılmadığı, davacının demuraj ücretinden sorumlu olup olmadığı hususunda toplandığı görülmüştür.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... ve ... tarafından tanzim edilen 14/10/2022 tarihli raporda, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetine sahip olduğu, Gümrük Müdürlüğü Konteyner Tarihçesine göre konteynerin gönderilen Davacı şirket tarafından zamanında teslim alınmadığı, 14 gün serbest süre sonrasında, 31 gün konteyner gecikmesinin doğduğu, ...nolu konteynerin fiili taşıyan tarafından tahsis edilip edilmediği, edilmiş olması halinde, davalı akdi taşıyan tarafından konteyner gecikme ücreti-demurajın dava dışı Fiili taşıyan ...'a ödeme yapıp yapmadığı, yapıldı ise hangi tarifenin uygulandığının ispata muhtaç olduğu,

aradaki mali incelemelerin Heyetimiz'in uzmanlık alanı dışında kaldığı, bu ilişkinin ispatlanması halinde Davacının gönderilen sıfatı ile konteyner gecikme ücretinden Davalı Şirket'e karşı sorumlu olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelemesi için dosya Hasan Bozkurt'a tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 15/02/2023 tarihli raporda, Davalı ...A. Ş. tarafından, fiili taşıyan ...'ya, ... no.lu konşimento tahtında yapılan taşıma için ... no.lu ara konşimento tahtında yapılan taşımada 1 adet ... no.lu konteyner sebebiyle 4.800 USD demuraj ödemesi yapıldığına ilişkin tespitini bildirmiştir.

Arabuluculuk tutanağı, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, taşımaya ilişkin konişmento, demuraj tarifesi ,ilgili gümrük müdürlüklerinden gelen müzekkere cevapları, ihtarname, davaya konu fatura ve bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamı bir bütün olarak düşünüldüğünde ;

... nolu konişmento tahtında, Davalı ... line, ihtilaf konusu emtianın ... taşımasını dava dışı ... taahhüt ettiği ve bu taşımayı alt taşıma sözleşmesi yapmak suretiyle ... ile gerçekleştirdiği, davacının gönderilen olduğu ve malları teslim aldığı, dava dışı ...ın ise, taşıtan/yükleten olduğu, teslim şeklinin .. olduğu dolayısıyla navlun sözleşmesinin dava dışı ... ile kurulduğu anlaşılmıştır.

Navlun sözleşmesinin tarafları taşıyan ve taşıtandır. Navlun ücreti ile genel olarak navlun teferruatı olarak nitelendirilen masrafların borçlusu, TTK m.1200, gereği kural olarak, taşıtandır. Dolayısıyla, borçlu sıfatı genel kural gereği taşıtanın üzerindedir. Ancak, Türk Ticaret Kanunu'nun, "Üçüncü Kişi Gönderilen'in Durumu - Ödeme Yükümlülüğünün Doğması" başlıklı 1203.

Maddesi'nde, navlun sözleşmesinin tarafı olmayan üçüncü kişi Gönderilen'in hangi, hallerde borçlu olacağı konusunda istisnaya yer vermiştir. Anılan maddeye göre.

TTK m. 1203: "Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendihesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." denilmektedir.

Mamafih, koşullarının gerçekleşmesi hâlinde Gönderilen, söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Buna göre, yükün gönderilen tarafından teslim alınması halinde gönderilen, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde anılan borçlardan sorumlu olacaktır. Bu koşulların mevcut olması durumunda, taşıtan borçtan kurtulur.

Böylece, TTK madde 1205/1: "Eşyayı gönderilene teslim etmiş olan taşıyan, 1203 üncü maddeye göre gönderilenden istenebilecek olan alacakların ödenmesini taşıtandan isteyemez.." Konteyner gecikem ücreti- demurajıda bir teferruattır. Bu durumda, Davacı Şirket emtia teslim almış ve davalıya karşı sorumluluğu doğmuştur. Ayrıca somut olayda davacı, davalıya taahhütname vererek, konteyner gecikme ücretinden- demurajından sorumlu olduğunu ayrıca ve peşinden de kabul ettiğinden tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Davalı akdi taşıyan, davacıya 4.800 USD konteyner gecikme bedeli faturası düzenlemiştir. Sadece fatura kesilmiş olması, alacağın varlığını ispatlamaz. Alacağın varlığını esas teşkil eden hukuki sebebin öncellikli olarak irdelenmesi gereklidir. ... nolu Konteynerin kim tarafından temin edildiğine göre değişmekle birlikte, konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi, navlun sözleşmesi uyarınca "fiili taşıyan"dır. Konteyner, fiili taşıyan ... tarafından temin edildiği ve ... nolu konşimento tahtında kendi taşıtanı davalıdan talep ettiği, davalının fatura düzenlediği veya cari hesapa kayıt etmiş ise, ödemiş olduğu bu bedeli davacıdan talep edebilecektir.

... Gümrük Müdürlüğü'nün göndermiş olduğu cevap yazısına göre 23.02.2017 tarihinde ... limanına indirilen dava konusu konteynerin 30.03.2017 tarihli Gümrük Beyannamesi ile... tarihinde alıcı fabrikasına teslim için limandan çıkış yaptığı, 08.04.2017 tarihinde taşıyana iade edildiği anlaşılmıştır. Gümrük Müdürlüğü Konteyner Tarihçesine göre konteynerin gönderilen davacı şirket tarafından zamanında teslim alınmadığı anlaşılmaktadır.

Ana Konşimentoda Yazılı Fiili Taşıyan Tarifesine göre 20 TEU konteyner için 14 gün serbest süre , 1. Kademe 7 gün için 20 USD , 2. Kademe 7 gün için 40 USD, sonrası hergün için 55 USD olduğu, davalının demuraj faturasındaki tarifesinin ise.

14 gün ücretsiz süre, sonraki 7 günlük sürenin 120,00 USD/gün sonraki günlerin 165,00 USD/gün olduğu, bilirkişilerce yapılan hesaplama sonucu ana konişmento uyarınca fiili taşıyana ait demuraj tarifesine göre 1355,00 USD demuraj bedelinin tespit edildiği, davalının fiili taşıyan yerine davalının kendi tarifesine göre yapılan demuraj hesabının 4800,00 USD olarak tespit edildiği,

davalı Akdi Taşıyan tarafından Fiili taşıyanın tarifesine göre farklı (daha yüksek) bir demuraj tarifesi kullanılarak davacı adına fatura tanzim ettiği fakat mali bilirkişice yapılan ticari defter incelemesi ile davaya konu taşıma sebebiyle fiili taşıyan ... tarafından davalıya 10.04.2017 tarihli 4800,00 USD demuraj faturası ettiği ve davalının da 04.05.2017 tarihinde bu bedeli ödediği anlaşılmakla davalının ödediği demuraj bedeli kadar davacıya demurajı yansıttığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır