İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/381 K.2023/282

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... A.Ş.

'ye ait mama sandalyesi emtiasının, müvekkili şirket nezdinde 15.01.2020 teklif ve tanzim tarihli, ... numaralı Emtia Nakli (Abonman Sözleşmesine Bağlı) Sigorta Poliçesi ile teminat altına alındığını, davaya konu 60 paket "mama sandalyesi" emtiasının, 20.03.2020 tarihinde, Çin'den Türkiye'ye deniz yolu sevkiyatı sırasında, taşımada kullanılan ... nolu konteynerin tavan kısmının delinmesi sonucunda ıslanarak hasar gördüğünü, bahse konu emtianın, 10.03.2020 tarihinde ... nolu konteyner ile Derince/Kocaeli'de bulunan ...

Limanına tahliye edildiğini, ... nolu konteynerın, 19.03.2020 tarihinde, ... plakalı tır ile ... Limanından ...

Gümrüğüne bağlı ... antrepoya aktarıldığını, burada tahliye esnasında konteynerin delik olduğu ve bu nedenle emtianın 60 kolisinin ıslanarak hasarlandığının tespit edildiği, tespit sonucunda; tutanak düzenlenerek 60 pakette ıslanma hasarı meydana geldiğini, 60 paket emtia yeni/sıfır olarak satılamayacağından hurda değerinin bulunduğunu, davaya konu hasardan davalının sorumluluğu olduğunu, tüm bu nedenlerle davalı ...

A.Ş. adına kayıtlı menkul ve gayrimenkul malların 3. kişilere devrinin önlenmesi amacıyla teminatsız ve/veya sayın mahkemenizce uygun görülecek teminatın yatırılması halinde ihtiyat-i tedbir(haciz) kararı verilmesini, ... İcra Müdürlüğü'nün 2021/ ...

Esas sayılı icra dosyası ile başlatılan takibe davalının yapmış olduğu haksız ve hukuka aykırı itirazın iptaliyle takibin devamına, davalı/borçlunun %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın zamanaşımı nedeni ile reddini, tacir olan tarafların yetki sözleşmesi gereğince yetkili konşimentoda yer alan mahkeme olacağından huzurda ikame edilen davanın yetkisiz mahkemede ikame edilmesi nedeni ile reddini talep ettiklerini, taşımaya konu emtiaların ne zaman nasıl ne şekilde hasarlandığının belirli olmadığını, emtianın hasar tespitinden 11 gün sonra talep edilerek neredeyse 3 ay sonra alınan eksper raporu ile emtianın hasarlandığı iddiası mesnetsiz, belirsiz ve kabul edilemeyeceğini, konteynerin mühürlü olarak taşıyana teslim edildiğini,

konteyner taşımacılığında taşıyanın yükünün kontrol etmesinin mümkün olmadığını, usulüne uygun survey ve hasar ihbarı yapılmadığını, bu nedenlerle davanın yetkisiz mahkemede ikame edilmesi nedeni ile reddini, usuli itirazları doğrultusunda davanın hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeni ile reddini, usuli itirazları yerinde görülmezse müvekkili şirketin hasardan sorumlu olmaması nedeni ile esastan reddini talep etmiştir.

Mahkememizde açılan işbu davanın, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 26/05/2022 tarih, 2022/... Esas, 2022/... Karar sayılı görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, davalı vekilinin milletlerarası yetki ve zamanaşımı itirazlarının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü içerisinde açılıp açılmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı,

hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

... İcra Müdürlüğünün 2021/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ... Şti. olduğu, 21/01/2021 tarihinde 5.125,00.TL nin tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçluya 11/04/2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 13/04/2021 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 02/02/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 17/05/2023 tarihli raporda, Davacının aktif husumet ehliyetini, davalının ise pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, Davalının hak düşürücü süre itirazının yerinde olmadığı, Geçerli bir sigorta sözleşmesi uyarınca geçerli ödemenin yapıldığı, Hasarın bildirim külfetinin zamanında yerine getirilmediği, eşyada hasar belirlendiğine göre bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten doğduğu karinesinin ortaya çıktığı ancak davacının bunu ispat edemediği,

Konteynerin gemiye hasarsız yüklendiği ve gemiden hasarsız indirildiği hususu göz önüne alındığında, ... nolu konteynerin davalı taşıyanın hakimiyeti altında olduğu süreçte hasarlanmamış olduğu, konteynerin hasarlanması ve emtianın ıslanmasının varma limanı sahasında gönderilenin hakimiyet alanındaki 9 günlük bekleme sürecinde meydana gelmiş olabileceği, Zararın davalının hakimiyetinde meydana geldiğinin ispat edilememesi sebebiyle TTK m. 1178 uyarınca sorumlu olduğunun ispat edilemediği,

Sayın Mahkeme'nin zarardan davalının sorumlu olduğuna yönelik kanaate varması halinde, tazmini gereken zararın 550,79 USD olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Davalı vekilinin hak düşürücü süre itirazında bulunduğu görülmekle öncelikle bu itiraz değerlendirilmiş, TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir.

Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir.

Somut olayda emtianın 19.03.2020 tarihinde Dudullu'daki antrepoya sevkedildiği 20.03.2020 tarihli tutanaktan anlaşıldığı, sigortalının ise 16.03.2021 tarihinde icra takibine giriştiği, Corona virüs pandemisi kapsamında alınan tedbirlere ilişkin 25/03/2020 tarihli 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna eklenen Geçici 1. Maddesi ile dava açma dahil hak düşürücü sürelerin 22/03/2020 tarihi ile 15/06/2020 tarihleri arasında durdurulmasına karar verildiği de gözetilerek davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı tespit edilmiştir.

Davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazında bulunduğu görülmekle esasa geçmeden bu itiraz değerlendirilmiş, davalı vekilinin cevap dilekçesinde SHA191167788 numaralı konişmento uyarınca yabancı mahkemelerin yetkili olduğuna yönelik itirazda bulunduğu, cevap dilekçesinde yetkili mahkemeyi göstermediği , HMK 19/2 uyarınca yetkisizlik iddiasında bulunan tarafın yetkili mahkemeyi belirtmesi gerektiği, kaldı ki söz konusu konişmento incelendiğinde hukuki uyuşmazlıklarda yetkili mahkemeye dair düzenlemenin bulunmadığı görülmekle davalı vekilinin bu yöndeki itirazının reddine karar verilmiştir.

Dava dışı sigortalı ... A.Ş. tarafından Çin'de yerleşik ... Ltd. isimli firmadan; 598 adet "Mama Sandalyesi" emtiasının toplam 16.146,00 USD bedel karşılığında FOB teslim şartı ile satın aldığı, söz konusu emtianın Çinden İzmit limanına denizyolu ile nakliyesi sırasında ıslanarak hasarlandığı, hasardan davalının sorumlu olup olmadığı noktasında hukuki uyuşmalığın bulunmaktadır.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir.

Somut olayda taşımaya konu emtianın ... numaralı düzenlenen Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi 16.03.2020 tarihinde düzenlendiği, konişmento kaydından 15.01.2020 tarihinde gemiye yükleme yapıldığı, ekspertiz raporundan emtianın bulunduğu konteynerin 10.03.2020 tarihinde ... limanında tahliye edildiği, 19.03.2020 tarihinde konteynerin antrepoya aktarıldığı, burada konteynerin delik olduğundan emtianın hasarlandığı tespit edildiği,

buna göre poliçe yükleme tarihinden sonra düzenlenmiş ise de, poliçe düzenlendiği aşamada henüz hasar sigortalı bilgisinde olmadığından geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin FOB olduğu buna göre yükleme limanında mallar geminin küpeştesini geçtikten sonra her türlü hasarın alıcıya geçtiği, sigortalının da alıcı olması sebebiyle iş bu davada sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, hasarın sigorta teminatı süresi içinde ve koruma alındığı,

sigortacının da hasarlanma bedelini 21.07.2020 tarihinde 704,71 USD yi sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır. Davalının sigortalı adına 02.03.2020 tarihli navlun faturasını düzenlediği böylelikle davalının akdi taşıyan olarak pasuf husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Dosya münderecatından, taşıma konusu toplam 598 koli Mama Sandalyesinin yükleten firma elemanları tarafından içerisine istiflendiği ... nolu 40' HC kapalı tip konteynerin, 04.01.2020 tarihinde Çin'in Wuhan limanında "... " isimli gemiye yüklenerek yola çıktıgı ve daha sonra aktarma limanında ... isimli bir başka gemiye aktarılarak varış yeri olan İzmit ... limanına deniz yoluyla sevk edildiği, dava konusu konteyner, 10.03.2020 tarihinde ... isimli gemiden ... limanına tahliye edildiği ve (9 gün sonra) 19.03.2020 tarihinde ... limanından ...

Gümrüğüne bağlı ... antrepoya ... plakalı TIR ile aktarıldığı, buradaki tahliye esnasında konteynerin tavanının delik olduğu ve bu nedenle emtianın 60 kolisinin ıslanarak hasarlandığı tespit edilmiş ve ... antrepo yetkilileri tarafından buna ilişkin olarak bir tutanak (Taşıyanın temsilcisi olmaksızın) düzenlendiği, sigortalı emtia Dudullu'da bulunan ... antrepoda yaklaşık 3 ay bekledikten sonra 15.06.2020 tarihinde ithalat gümrük işlemlerinin tamamlanmasına müteakip buradan Gebze'de bulunan ... depoya aktarıldığı, hasar tespitinin Netlogun antrepoda yapılmış olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenmiş bulunan 15.01.2020 tarih ve ... no.lu konişmentoda, CY/CY kaydı yer almaktadır. Bu kayıt, taşıyanın yükleme limanındaki konteyner sahasından boşaltma limanındaki konteyner sahasına kadar olan taşımadan sorumlu olduğunu göstermektedir.

Bu taşıma şeklinde, taşıyanın mallara ilişkin sorumluluğu malların yükleme limanında gemi küpeştesine kabul edilmesiyle başlamakta ve tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edilmesiyle sona ermektedir.

Taşıyan her ne şekilde olursa olsun, her nasıl kaynaklanırsa kaynaklansın yükleme limanında geminin küpeştesine kabul edilmeden önce veya tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edildikten sonra mallara gelebilecek herhangi bir zarardan veya gecikmeden dolayı sorumlu olmamaktadır. Yine konişmento üzerinde SHIPPER'S LOAD, STOW, COUNT & SEAL kaydı yer almaktadır.

Bu kayıt, taşıma konusu eşyanın konteynere yüklenmesi, istifi, ambalajlanması, sabitlenmesi, sayımı ve nihayetinde konteyner kapılarının kapatılarak mühürlenmesi işlemlerinin bizzat gönderen firma tarafından yapılmış olduğunu göstermektedir. Diğer bir ifadeyle, ... no.lu konteyner içi istiflenmiş ve mühürlenmiş bir halde kapalı olarak davalı taşıyana teslim edilmiştir.

Öte yandan, dosya içerisinde ... nolu konteynerin tavanındaki delinme hasarının denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair, gerek yükleme ve tahliye limanında liman yetkilileri tarafından, gerekse gemideki görevliler tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına rastlanmamıştır.

Zira, Uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse gemi zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen fiziki hasarlar tespit edilip "EIR (Interchange Receipt And Damage Report)" olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" işlenmektedir.

Ancak somut olayımızda böyle bir rapora/tutanağa dosya içeriğinde rastlanmamıştır. Gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra konteynerin limandan çıkışı esnasında ve/veya kara nakliyesi için teslim alındığı esnada düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına da dosyada rastlanılmamıştır. Ekspertiz raporunda konteynerin tavanın delik olduğu iddiası yer almış ise de konteynerin elverişsizliğine dair dosyada herhangi bir delil bulunmadığından buna itibar edilmemiştir.

Emtiadaki ıslaklığın deniz suyu mu yoksa tatlı su mu olduğunu gösteren gümüş nitrat testinin alıcı tarafından tatbik edilmemiş olduğu tespit edilmiştir. Buna karşılık dava dosyasına getirilen maddi vakıa, emtianın ıslanmış olduğu ve konteynerin tavanındaki bulunan delikten içeriye su sızdığıdır. Yukarıda da işaret edildiği gibi, konteynerin hangi anda elverişsiz olduğu tespit edilememektedir.

Dosyadaki delillerden, geminin 10.03.2020 tarihinde İzmit ... limanına geldiği ve sigortalı emtianın içerisinde bulunduğu ... no.lu kapalı tip konteynerin limana indirildikten 9 gün sonra 19.03.2020 tarihinde ... plakalı TIR ile ... Gümrüğüne bağlı .../Dudullu antrepoya sevk edildiği ve emtiadaki ıslaklık hasarının ilk defa burada yapılan tahliyesinde ortaya çıktığı dosyada saklı 20.03.2020 tarihli " TUTANAK" tan anlaşılmaktadır.

İşbu yazıda yalnızca operasyon personeli, Antrepo şefi ve YGM yardımcısının imzasının bulunduğu, dosyada saklı İHTARNAME'den sigortalı gönderilen tarafından davalı taşıyana yazılı hasar ihbarının ... Noterliği vasıtasıyla 08.07.2020 tarihinde yani hasarın tespitinden yaklaşık 110 gün sonra yapılmış olduğu görülmüştür.

Tüm belgeler değerlendirildiğinde konteynerin gemiye hasarsız yüklendiği ve gemiden hasarsız indirildiği hususu göz önüne alındığında, ... nolu konteynerin davalı taşıyanın hakimiyeti altında olduğu süreçte hasarlanmamış olduğu, konteynerin hasarlanması ve emtianın ıslanmasının varma limanı sahasında gönderilenin hakimiyet alanındaki 9 günlük bekleme sürecinde meydana gelmiş olabileceği bilirkişi raporunda belirtilmiştir.

Deniz yolu ile yapılan yük taşımacılığında zararın taşıyana ihbarı düzenleyen TTK m. 1185'e göre. "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir.

Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." Dosya muhteviyatı incelendiğinde, "19.03.2020 tarihinde ... ... Tic. A.Ş. antreposuna ...

A.Ş. adına ... plakalı ve ... nolu konteyner ile gelen malzemeler konteynerin delik olduğundan dolayı 60 kap malzeme ıslanmıştır. " şeklinde bir tutanağın düzenlenerek operasyon personeli, Antrepo şefi ve YGM yardımcısı tarafından imzalandığı görülmüştür. Ancak burada taşıyanın temsilcisi bulunmadığından bu zararın taşıyana ayrıca bildirilmesi gerekmektedir. Dosyada saklı İHTARNAME'den sigortalı gönderilen tarafından davalı taşıyana yazılı hasar ihbarının ...

Noterliği vasıtasıyla 08.07.2020 tarihinde yani hasarın tespitinden yaklaşık 110 gün sonra yapıldığı, bu itibarla taşıyanın gönderdiği ihbar kanunda belirlenen üç günlük süreyi aştığından TTK m. 1185'deki bildirim külfeti yerine getirilmemiş olmaktadır.

Bunun sonucunda, ispat külfetini tersine çeviren iki karine meydana gelir: Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur." O halde somut uyuşmazlıkta bu bildirim külfeti yerine getirilmediğine ve eşyada bir hasar/zıya belirlendiğine göre bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten doğduğu kabul edilecektir.

Bunun aksini ispat külfeti davacıda olacaktır. Dosya muhteviyatı incelendiğinde ise davacı taşıma konusu yükün uğradığı zararın taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten kaynaklandığını ispat edememiştir.

Konteynerin limana tahliyesi sırasında ve/veya konteynerin limandan gönderilenin yetkili temsilcisi tarafından teslim alındığı sırada tutulmuş "EIR" (Equipment Interchange Receipt And Damage Report) olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" rastlanılmamıştır. Konteynerin hangi anda elverişsiz olduğu tespit edilememektedir.

Bu durumda, konteyner içerisindeki yükün taşıyanın muhafazası altında iken zarar gördüğü neticesine ulaşmak mümkün gözükmediğinden davacı zararın taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten kaynaklandığını ispat edemediğinden davanın reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır