İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/24 K.2026/160

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacının Türk İş insanı tarafından Güney Afrika Cumhuriyetinde kurulmuş olduğunu, şirketin mobilya alım-satım faaliyetinde bulunduğunu, davacı Türkiye'de mobilya ürünleri satın alıp gemi ile Afrika ülkesine taşıtıp ticari malları orada sattığını, davacının gemide yük taşımacılığı işi yapan nakliyeci/taşıyan sıfatı bulunan davalıya eşya taşıtmak için anlaştığını, davalının bu iş için davacı adına 31.12.2021 tarih, 3.015,00 USD navlun faturası düzenlediğini, davacının taşıma üzerine ilişkin fatura bedelini 08.02.2022 tarihinde davalıya ödediğini, davalının aldığı taşıma ücreti karşılığında davacının iş yaptığı Kayseri'de faaliyet gösteren ....

San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait malları Türkiye'den Güney Afrika Cumhuriyeti'ne götürmeyi üstlendiğini, davalının davacıya ait malları taşıma işini ... adlı gemi firmasına ait ... numaralı konteynır ile yaptığını, taşıma senedine göre (Bill Of Lading) davalı nakliyeci ...

Ltd. ise alıcı olarak görüldüğünü, taşıma senedinde alıcı firma ... adlı şirket görünse de taşınan mobilyalar aslında davacının malları olduğunu, konşimentoda alıcı görünen bu şirketin taşıyıcı/nakliyeci olan davalının birlikte iş yaptığı şirket olduğunu, taşıma işini yapan geminin 06.01.2022 tarihinde yola çıktığını, 04.03.2022 tarihinde boşaltma limanı olan Durban limanına ulaştığını, davacının gemi varış tarihinde gelen mallarını alabilmek için gümrükleme işlemleri için girişimlerde bulunduğunu, davalı ... şirketi, malı teslim almaya ilişkin mal teslim talimatını alıcı davacıya vermediğini,

davacının malı teslim alabilmek için telefon ve e-mail ile yaptığı malı alma çabasının sonuçsuz kaldığını, davalının kasıtlı davranış yüzünden davacı boşaltma limanına gelen malı 24 gün boyunca alamadığını, davalının daha sonrasında malı alıcı davacıya teslim için gerekli talimat içerikli yazıyı 28.03.2022 tarihinde ilgili yerlere verip malı kasıtlı olarak geç teslim ettiğini, yük boşaltma limanında fazladan beklemek zorunda kalan konteynırlar için gemi şirketi lehine demuraj bedelinin doğduğunu, davacının geç teslime ilişkin bu sürelerle ilgili taşımada kullanılan geminin sahibi şirkete demuraj ücreti ödemek zorunda kaldığını,

davacının kendisinden kaynaklanmayan sebepten dolayı oluşan bedeli sırf malını alabilmek için zorunlu olarak ... adlı gemi şirketine toplam 25.033,55-49.027,00 - 12.883,00 Güney Afirka Cumhuriyeti para birimi olan Rand ile ödeme yaptığını, ayrıca 5.117,50 Rand vergi ödemek zorunda bırakıldığını, davacının ...

Ltd. firmasına 92.061,05 Rand (5.848,00 USD x 18.81 USD kuruna göre 110.000,88 TL) ödemek zorunda bırakıldığını, davalının taşıma sözleşmesine aykırı davrandığını, davacıyı haksız fiiliyle zarara soktuğunu, yapılan arabuluculuk görüşmelerinde anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek, davalının verdiği zarardan dolayı davacının ödediği 5.848 USD fiili ödeme tarihindeki kur karşılığı üzerinden TCMB'nin döviz hesabına uyguladığı en yüksek mevduat faiziyle birlikte davalıdan tahsilini ve davacıya ödenmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalı tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava konusu taşımaya ilişkin konşimentonun arka yüzünde bulunan yetki maddesi ile tarafların uluslararası yetki sözleşmesi yaparak uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması nedeniyle genel olarak yabancı bir devletin mahkemelerini yetkili kılan yetki sözleşmesi olma şartını gerçekleştirdiğini, konşimentonun Türkçeye çevrildiğinde ortaya çıkacak ülke hukuku ve yer mahkemesinin yetkili olduğunu, bu yönden yetki itirazında bulunduklarını, davalının yabancı ve ilgili Afrika ülkesi ile mutakabiliyet olmadığından teminat göstermek zorunda olduğunu,

davacının davacını kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının taşıyıcıya karşı herhangi bir talep hakkı varsa bile zamanaşımına uğradığını, deniz taşıma hukukunda konşimento esas olduğunu, davacının dava dilekçesinde Türkiye'de mobilya ürünleri satın alıp Afrika ülkesine taşıtıp ticari malları orada satmaktadır denilerek ticari faaliyet izah edildiğini, açılan dava da Türkiye'den bir Türk firması gibi Güney Afrika'ya ihracat yapıyormuş gibi kurgulanarak izah edilmiş buna göre gerekçelendirildiğini, taşınan emtiaya ilişkin mahkemeye sunulan konşimento incelendiğinde davacı şirket taşınan emtianın ihracatçısı, imalatçısı,

satıcısı ve göndericisi olmadığından aktif ve pasif husumet ehliyetinin olmadığını, dosyaya sunulan konşimento fotokopi olduğunu, çevirisi yapılan konşimento da ... isimli biri tarafından aslı gibidir yapılarak imzalandığını, aslı gibidir şerhli bir belgenin mahkemeye sunuluyorsa aslının da olacağı karine olduğunu, bu nedenle bir nüsha aslının mahkemeye sunulmasını talep ettiklerini, ödendiği iddia edilen banka dekontları fotokopi olduğunu, dekontların üzerinde ... isimli biri tarafından aslı gibidir yapılarak imzalandığını, asıllarının mahkemeye sunulmasını sağlanmasını talep ettiklerini,

dava dilekçesinde izah edilmeyen uyuşmazlığın aydınlatılmasının gerektiğini belirterek, haksız şekilde açılan davanın reddini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan ve davacı yanca dava dışı taşıyana ödendiği belirtilen demuraj bedelinin rücuen davalıdan tahsili talepli alacak davası olup uyuşmazlığın davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, MÖHUK 48. Maddesi uyarınca davacının teminat yatırması gerekip gerekmediği, zaman aşımı itirazının yerinde olup olmadığı, tarafların husumet ehliyetlerine haiz olup olmadıkları, demuraj oluşması bakımından davalı kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve tüm bunlara göre var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

Davacı tanığı ...'in dinlenilmesi için Mahkememizce .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmıştır. Tanık 24/10/2025 tarihli talimat mahkemesi duruşmasında " ben ... Ahşap' da çalışıyordum, ... firması tarafından davacı ...' ya gönderilen yükün, davacı şirket ile taşıyıcı firma arasındaki alacak verecek meselesinden kaynaklı limandan çekilemediğini duymuştum, davacı şirket yetkilisi Ufuk bey ile görüştüğümde yük çekilemediği için ceza uygunlandığını söylemişti, bildiklerim bundan ibarettir, tanıklık ücreti talebim yoktur" beyanında bulunmuş, beyanını imzası ile tasdik etmiştir.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... ve ... tarafından tanzim edilen 10/03/2025 tarihli raporda.

Davacının taşıtan ve gönderilen sıfatını; davalının ise akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu; dolayısıyla aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, Asıl taşıma şirketi ... şirketi tarafından dava dışı ... şirketine tanzim edilen faturaların toplamı 86.943,55 ZAR olup, USD karşılığı 5.119,48 USD olarak hesap edildiği, davacının iş bu tutarı davaya konu ettiği, Dava dışı asıl taşıma firması tarafından dava dışı ... firmasına tanzim edilen 86.943,55 ZAR fatura bedellerinin, davacı şirket tarafından 28.03.2022 tarihinde ... firmasına ödemesinin gerçekleştirildiği,

ödemeye ilişkin ...'ın düzenlemiş olduğu "ödeme bildirimi" belgesinin dosyaya ibraz edildiği, Dava dışı ... ... LTD tarafından davacı şirkete 04.05.2022 tarihli, ...-...

(2023) seri nolu, 5.117,50 ZAR bedelli "NAKLİYE" açıklamalı fatura tanzim edildiği, davacının iş bu bedeli de davaya konu ettiği, fatura bedelinin ödendiğine ilişkin banka dekontunun veya belgesinin dosyaya ibraz edilmediği, ayrıca dava konusu vergi faturasının aslında "Nakliye" açıklamalı bir fatura olduğu, başka bir konteyner numarasına atıfta bulunduğu ve dava konusu diğer faturalardan ve konteyner tesliminden çok sonra, 04.05.2022 tarihinde tanzim edildiği, Dava dışı ...

(PTY) Ltd şirketi tarafından ... konteyner ile taşınan ürünlere ait davacı ... Mobilya adına tanzim edilen 23.02.2022 tarih, ... seri nolu, 1500 ZAR bedelli " Devir Teslim Ücreti, Varış Noktası Ücretleri" açıklamalı fatura tanzim edildiği, Söz konusu fatura bedeli 1.500 ZAR'ın, 23.03.2022 tarihinde banka havalesi vasıtasıyla dava dışı ...

(PTY) Ltd'ne ödendiğine dair ...'ın düzenlemiş olduğu "ödeme bildirimi" belgesinin dosyaya ibraz edildiği, Davalı şirketin ordinoyu geciktirip geciktirmediğinin ve nasıl bir kusurunun olduğunun anlaşılamadığı; kaldı ki davacı şirketin 24.03.2022 tarihinde dava dışı ... şirketine yetki belgesi verdiği ve dava dışı gönderilen ... şirketinin de aynı gün tarihli konteyner teslim mektubu (ordino) tanzim ettiği;Gönderilenin eşyanın teslimini istemesi ile birlikte üstüne düşen bütün borçları ve bu arada konteyner demurajını da ödeme yükümlülüğünün doğduğu;

eşyayı gönderilene teslim etmiş olan taşıyanın, 1203 üncü maddeye göre gönderilenden istenebilecek olan alacakların ödenmesini taşıtandan isteyemeyeceği; bu hükümler çerçevesinde davacının, borçlusu olmadığı bir alacağı ödemiş olmadığı; gecikmeye davalının kusuruyla neden olduğu iddiası ise kanıtlanamadığından, demuraj ücretine ilişkin olarak davalının sorumluluğunun bulunmadığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Davacı şirketin Güney Afrika da mukim bir şirket olması nedeni ile MÖHUK 48 maddesi uyarınca gerekli olan yabancılık temine-atı yatırması gerekip gerekmediğinin tespiti bakımından Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü ile yazışma yapılmış olup, gelen yazı cevabı ile Güney Afrika ülkesi lie ülkemiz arasında teminattan muafiyete ilişkin bir anlaşma bulunmadığının ve mütekabiliyete ilişkin net bir uygulama olmadığının bildirilmesi neden ile mahkememizce MÖHUK 48 maddesi uyarınca dava bedeli olan 110.000,88 TL nin takdiren %10 oranı üzerinden hesap edilen teminatın davacı tarafından yatırılmasına ilişkin 06/07/2023 tarihli celse 1 numaralı ara kararı verilmiş olup, davacı tarafından 19/07/2023 tarihinde belirlenen teminatın yatırılmış olduğu görülmüştür.

Davalı vekili tarafından, dava konusu taşıma için düzenlenen ... numaralı konşimentoda bulunan yetki kaydı uyarınca mahkememizin milletlerarası yetkisizliği ileri sürülmüşse de, mahkememizin ve Yargıtay ilgili dairenin yerleşik uygulamaları gereği, davalı şirketin Türkiye'de mukim bir şirket olması nedeni ile MK 2 maddesi uyarınca milletlerarası yetki itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtlarına göre, yükletenin davalı ... firması alıcının dava dışı ...

LTD firması olduğu, ... numaralı konteyner içerisinde kahve masası emtiasının Mersin Limanı-Durban Limanı arası taşımasının dava dışı ... şirketi tarafından gerçekleştirildği; ... numaralı konşimento kayıtlarına göre ise, yükletenin dava dışı ...Panil firması alıcının davacı ... firması olduğu, ... numaralı konteyner içerisinde kahve masası emtiasının Mersin Limanı-Durban Limanı arası taşıması için davalı tarafından konşimentonun düzenlendiği görülmüştür.

Dosyada mübrez, 29/12/2021 tarihli, dava dışı satıcı ...tarafından Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü adına düzenlendiği görülen 35.613,47 USD bedelli satım faturası, davalı tarafından davacı adına düzenlendiği görülen 31/12/2021 tarihli 3.015,00 Usd bedelli Deniz Taşımacılığı açıklamalı navlun faturası, dosyaya celp edilen gümrük kayıtları ile e posta yazışmaları incelendiğinde; davacı tarafından dava dışı ...firmasından EXW satım şekli ile satın alınan bir kısım mobilya emtiasının Mersin Limanı-Durban Limanı arası taşınması bakımından davacı ile davalı arasında taşıma sözleşmesinin bulunduğu,

taşıma işinin ise fiilen dava dışı ... tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmış olup, bu kapsamda davacının taşıtan ve yükleri teslim alan gönderilen sıfatı ile aktif husumet ehliyetini, davalının ise TTK 921 maddesi uyarınca ve ... numaralı konşimentoyu düzenlemesi nedeni ile taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Fiili taşıyan ... konşimentosuna göre, yük alıcının dava dışı ...

LTD firması olduğu bu nedenle de dosyada bulunan kayıtlara göre, davacı şirket tarafından konşimentonun teslim alınması adına dava dışı ... isimli firmaya 24/03/2022 tarihinde imzalı bir yazı ile yetki verdiği, dava dışı yük alıcısı olarak kayıtlı bulunan ... firması tarafından da aynı tarihli konteyner teslim mektubu ile dava dışı ... isimli firmaya uyuşmazlığa konu emtiaların bulunduğu konteynerin devredildiği,

dava dışı fiili taşıyan tarafından 28/03/2022 tarihinde tahliye liman masrafları açıklamalı 12.883,00 ZAR, demuraj açıklamalı 49.027,00 ZAR ve tahliye limanı masraflarına ilişkin olduğu bilirkişiler tarafından açıklanan 25.033,55 ZAR bedelli faturaları dava dışı ... firması adına tanzim ettiği, konteynerin nihai olarak davacı adına 28/03/2022 tarihinde teslim alındığı görülmüştür.

Dava konusu konteynerin 04/03/2022 tarihinde tahliye limanı olan Durban Limanı'na tahliye edildiği ancak açıklandığı üzere konteynerin nihai olarak davacı adına 24/03/2022 tarihinde teslim edildiği , buna göre konteynerin limanda 24 gün bekledikten sonra dava tarafından teslim alınabildiği,

dava konusu uyuşmazlığın ise, ... tarafından dava dışı ... adina düzenlenen toplam 86.943,55 ZAR fatura bedeli ile dava dışı ... firması tarafından davacı adına düzenlenen Nakliye açıklamalı 04/05/2022 tarihli 5.117,50 ZAR bedelli fatura tutarlarının, davalıdan kaynaklı olarak yükün 24 gün gecikmeli olarak teslim alındığından bahisle davalıdan tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekili tarafından ibraz edilen muhasip kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde, dava dışı fiili taşıyan ... şirketi tarafından dava dışı ... şirketine tanzim edilen faturaların toplamı 86.943,55 ZAR olup, USD karşılığı 5.119,48 USD olarak hesap edildiği, dava dışı asıl taşıma firması tarafından dava dışı ... firmasına tanzim edilen 86.943,55 ZAR fatura bedellerinin, davacı şirket tarafından 28.03.2022 tarihinde ... firmasına ödemesinin gerçekleştirildiği, ödemeye ilişkin ...'ın düzenlemiş olduğu "ödeme bildirimi" belgesinin dosyaya ibraz edildiği, dava dışı ... ...

LTD tarafından davacı şirkete 04.05.2022 tarihli, ...-... (2023) seri nolu, 5.117,50 ZAR bedelli "NAKLİYE" açıklamalı fatura tanzim edildiği ancak fatura bedelinin ödendiğine ilişkin banka dekontunun veya belgesinin dosyaya ibraz edilmediği açıklanmıştır.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, 12.883 ZAR tutarlı faturanın tamamının, 25.033,55 ZAR tutarlı faturanın 14.183,55 ZAR tutarlı kısmının, yani toplam 27.066,55 ZAR tutarlı kısmın tahliye limanı masrafları olduğu ve uyuşmazlığa konu geç teslim ile bir ilgisinin bulunmadığı; demuraj ve ardiye masraflarının , 49.027,00 ZAR tamamı ile 25.033,55 ZAR tutarlı faturanın 10.850 ZAR kısmını oluşturduğu; bu faturalara göre 08-15.03.2022 tarihleri arasında 8 gün ardiye ve 8 gün demuraj ile 15-28.03.2022 tarihleri arasında 14 gün tahliye limanında fazla kalışla ilgili bir masraf hesap edildiği;

bu durumda gecikmeye bağlı olarak toplam 59.877 ZAR fatura tanzim edildiği; fiili taşıyan tarifesinin dosyada bulunmaması nedeni ile hesabın neye göre yapıldığının tespit edilemediği açıklanmıştır. Bununla birlikte uyuşmazlığa konu dava dışı ... firması tarafından davacı adına düzenlenen Nakliye açıklamalı 04/05/2022 tarihli 5.117,50 ZAR bedelli fatura üzerinde ise konteyner .../... açıklamasının bulunduğu görülmüş olmakla.

Bu faturanın dava konusu taşıma ile ilişkisi anlaşılamamış ve bir başka taşımaya ait olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, dava dışı ... firması tarafından davacı adına düzenlenen Nakliye açıklamalı 04/05/2022 tarihli 5.117,50 ZAR bedelli fatura bedeli bakımından bu bedelin dava konusu taşıma ile ilişkisi bulunmadığı değerlendirildiğinden, 5.033,55 ZAR tutarlı faturanın 14.183,55 ZAR tutarlı kısmının, yani toplam 27.066,55 ZAR tutarlı kısmın tahliye limanı masrafları olduğu ve dava konusu edilen gecikme ile bir ilgisi bulunmadığı bilirkişiler tarafından açıklanmış olduğundan, bu bedellerin davalıdan tahsilinin talep edilemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir.

Uyuşmazlık bakımından, davacının ileri sürdüğü iddialar kapsamında 49.027,00 ZAR demuraj fatura tutarı ile 25.033,55 ZAR tutarlı faturanın 10.850 ZAR kısmı bakımından, davacının davalıdan talep hakkının bulunup bulunmadığı ile davalının sorumluluğunun incelenmesi gerekmiştir.

Dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgeler uyarınca uyuşmazlığa konu emtiaların bulunduğu ... numaralı konteyner muhteviyatı emtianın 04/03/2022 tarihinde tahliye limanı olan Durban Limanı'na tahliye edildiği ancak açıklandığı üzere konteynerin nihai olarak davacı adına 24/03/2022 tarihinde teslim edildiği dosya kapsamında sabit olmakla birlikte, 24 günlük bu gecikmenin tam olarak neden ve kimden kaynaklandığı hususu davacı tarafından ortaya konulamamıştır.

Dosyada bulunan e posta yazışmalarına göre yükün teslimi için bir kısım yazışmaların yapıldığı görülmüş olmakla birlikte, resmi olarak ancak davacı şirket tarafından konşimentonun teslim alınması adına dava dışı ... isimli firmaya 24/03/2022 tarihinde imzalı bir yazı ile yetki verdiği, dava dışı yük alıcısı olarak kayıtlı bulunan ... firması tarafından da aynı tarihli konteyner teslim mektubu ile dava dışı ... isimli firmaya uyuşmazlığa konu emtiaların bulunduğu konteynerin devredildiği,

dava dışı fiili taşıyan tarafından 28/03/2022 tarihinde tahliye liman masrafları açıklamalı 12.883,00 ZAR, demuraj açıklamalı 49.027,00 ZAR ve tahliye limanı masraflarına ilişkin olduğu bilirkişiler tarafından açıklanan 25.033,55 ZAR bedelli faturaları dava dışı ... firması adına tanzim ettiği, konteynerin nihai olarak davacı adına 28/03/2022 tarihinde teslim alındığı görülmüştür.

Bu hali ile, yükün geç teslimine davalının eylemlerinin sebebiyet verdiği, ordino tesliminin davalı tarafından geciktirildiği hususu dosya kapsamında ispat edilememiş olduğundan, neticede davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır