İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/433 K.2025/696

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin deniz yük sigorta poliçesi ile ... ... AŞ tarafından İspanya'da kurulu ... firmasına satılan galvanizli rulo cinsi yükü nakliye rizikolarına karşı sigortaladığını, yükün alıcısına teslimi amacıyla Aliağa İzmir'den teslim yeri ... İspanya'ya deniz yolu ile taşınmasının davalının donatanı olduğu ...gemisi aracılığıyla gerçekleştirildiğini, gemi kaptanı adına acentesi ...

Turizm Denizcilik İşletmeciliği Nakliyat ve Tic AŞ tarafından konişmentonun düzenlendiğini, sigorta konusu yükün taşıma sonrası alıcısına teslim edildiğinde, tahliye sırasında yapılan kontrollerde taşınan 172 bobin galvanizli rulodan bir kısmının paslanmış olduğunu ve hasarlandığının tespit edildiğini, tahliye gözetim raporunda bobinlerin gümüş nitrat testine tabi tutulduğunu ve gümüş nitrat testinin pozitif çıktığını, sözkonusu hasar nedeniyle müvekkilinin sigortalısına 45.346,82 Euro sigorta ödemesinde bulunduğunu, hasarın tazmini için müvekkilinin gönderdiği ihtarnamelerin sonuçsuz kaldığını,

bu nedenle ....İcra Müdürlüğünün 2019/... esas sayılı dosyası üzerinden icra takibinin ikame edildiğini, ancak davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek haksız itirazın iptaline ve takibin devamına, alacağın % 20'sinden az olmamak üzere hükmedilecek tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava konusu uyuşmazlığın tahkim ile çözüme kavuşturulmasının gerektiğini, konişmentoda imzası olmayan sigortacının tahkim şartına taraf olmasının halefiyet prensibi gereği olduğunu, davacı sigorta şirketinin alıcı ...'ya ödeme yaptığını, dosyaya sunulan ödeme belgesi ile temliknamenin uyuşmadığını, davacının veya sigortalısının süresi içerisinde hasar ihbarında bulunmadıklarını, hasarın müvekkiline ait gemiden kaynaklandığının davacı tarafça ispat edilemediğini, davacı tarafça dosyaya tek taraflı ekspertiz raporunun sunulduğunu, rapor doğrultusunda yapılan hesaplamanın kabülünün mümkün olmadığını,

konişmentoya konu 172 adet yükün yüklenmek üzere limanda açıkta bekletildiği esnada hasara uğramış olmasının mümkün olduğunu, müvekkilinin herhangi bir kusurundan veya ihmalinden söz edilmesinin mümkün olmadığını, raporda geminin ambarlarının içine gümüş nitrat testinin uygulandığı halde herhangi bir klorürün tespit edilemediğinin belirtildiğini, tank tavanlarının da kuru olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin yükleme öncesi gemisini yüke ve denize elverişli bir şekilde hazır ettiğini, müvekkilinin yüklerin hasarlı olmasında herhangi bir kusurunun bulunmadığını belirterek tahkim itirazının kabulü ile davanın usulden reddine,

davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddine, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememiz dosyasına sunulan 21/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda; Yükteki ilgi hasarın, ... gemisi bordasında taşınmakta iken yükün deniz suyuna maruz kalmasından ileri geldiği, TTK m. 1179/1 uyarınca ispat yükü davalı taşıyanın üzerinde olduğundan ve dosyaya zararın davalı taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğini ispata yarayacak bir belge ya da bilgi de sunulmadığından, dava konusu yük hasarından davalı taşıyanın sorumlu olduğu, kadri maruf olarak yapılan hesaplamalarda hasar miktarının 457.362 mt rulo saç; piyasa değeri, sovtaj ve kesme masrafı göz önüne alınarak bulunan hasar tutarının ise 45,246.82 Avro olduğu kanaatine varılmıştır.

21/05/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda.

Yükleme limanı Aliağa’da, ... şirketinin, 21.11.2018 tarihli ve “SI-...” nolu ön yükleme sörvey raporunda, rastgele seçilen yüklerde ve gemi ambarları içinde yapılan testlerde deniz suyu izine rastlanmadığı, buna karşılık tahliye limanı Bilbao’da yüklerde yapılan gümüş nitrat (AgNO3) testinden pozitif sonuç alındığını, bu yük üzerinde klorür bulaşmasının olduğunu ve denizcilik uygulamaları doğrultusunda yükün deniz suyuyla temas etmiş olduğunun göstergesi olduğu, yükün açık havada bekletilmesi ve yağış altında yüklenmesinden doğan yüzeysel pas hasarı davada söz konusu edilmediği,

söz konusu zarar deniz suyundan ileri gelen pas kaynaklı olduğu, nitekim, 26.02.2019 tarih ve “...-F / S FORM” nolu Macandrews Sörvey Raporunda; nihayetinde 39 adet rulo saçlarda, 28 cm kadar varan deniz suyunun neden olduğu paslanma olduğu belirlendiği, davalının tahliye limanında yüklerin 3 ay sonra ekspertiz raporunun düzenlenmiş olduğu iddiasına karşın heyetin;

yük henüz gemide iken konu hasarların mevcut olduğunun 07.12.2018 tarihli kontrol denetimlerine göre 13.12.2018 tarihinde düzenlenmiş “.../.../18-A” nolu tahliye limanı SGS raporuna yansıtılmış olan gemideki tahliye edilmemiş yük fotoğraflarının da bulunduğu rapora göre değerlendirmelerini yaptığı, yapılan hesaplamalarda hasar miktarı 457.362 mt rulo saç; piyasa değeri, sovtaj ve kesme masrafı göz önüne alınarak bulunan hasar tutarı ise 45,246.82 Avro olduğu kanaatimizde herhangi bir değişiklik olmadığı, konişmentoda açık ‘...’ kaydının bulunduğu,

... şirketinin, 21.11.2018 tarihli ve “SI-...” nolu ön yükleme sörvey raporunda, gemi Aliağa yükleme limanında iken rastgele seçilen yüklerde ve gemi ambarları içinde yapılan testlerde deniz suyu izine rastlanmadığını, buna karşılık tahliye limanı Bilbao’da ise gemideki yüklerde yapılan gümüş nitrat (AgNO3) testinden pozitif sonuç alındığını, dosyaya zararın davalı taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğini ispata yarayacak bir belge ya da bilgi de sunulmadığından, dava konusu yük hasarından davalı taşıyanın sorumlu olduğu,

bilirkişi heyetinin 21.10.2024 tarihli raporunda yer verilmiş bulunulan sonuçlarında herhangi bir değişiklik söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

Dava; gemiyle taşınan yükte meydana gelen hasar nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin TTK 1472.maddesi gereğince davalıya rücu edilmesi için başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.

Dava konusu ola ....İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinden, davacı ... Sigorta tarafından davalı ... Gemisi donatanı ... A.ş aleyhine 45.346,82 Euro asıl alacak ile 289,72 Euro işlemiş faizden oluşan toplam 45.636,54 Euronun, bu tutar içerisindeki asıl alacağa takip tarihinden itibaren faiz yürütülmek suretiyle davalıdan tahsili için 29.11.2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının borca ve faize itirazı nedeniyle icra takibinin durdurulduğu, takibe itiraz ile davanın İİK'nın 67.maddesine göre süresinde olduğu anlaşılmıştır.

Eldeki dosyada dava dışı ... şirketinin yurt dışına CIF teslim şekliyle satışını yaptığı galvanizli rulo saç cinsi malların davalı tarafından düzenlenen 16.11.2018 tarihli konişimento tahtında ...gemisiyle Aliağa Limanı'ndan teslim yeri olan İspanya ...

Limanı'na taşındığı, davacının yükün nakliye sigortacısı olduğu, emtianın davacı sigorta şirketinin düzenlediği ...-9 numaralı Deniz Yük Sigorta Poliçesi ile nakliye rizikolarına karşı teminat altına alındığı, poliçenin yurt dışındaki alıcı ... lehine düzenlendiği, taşıma gerçekleştikten sonra yükte tespit edilen paslanma hasarı nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına 13.06.2019 tarihinde 45.346,82 EURO hasar tazminatı ödendiği, böylelikle davacının gönderilene(alıcıya) yaptığı ödeme tutarınca TTK'nın 1472.maddesi gereğince sigortalının haklarına halef olduğu anlaşıldığından,

davacının aktif husumet ehliyetine haiz olduğu değerlendirilmiştir.

Davalı vekili milletler arası tahkim itirazında bulunmuş ise de, Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 24/04/2023 tarihli, 2021/8414 Esas ve 2023/2361 Karar sayılı kararı uyarınca tahkim itirazının reddine karar verilmiştir. Dava konusu tazminat alacağı TTK'nın 1188.maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süreye tabidir. Bu sürenin hesabında malın teslim tarihi ile icra takip tarihi göz önüne alınmalıdır. Dosyaya sunulan ekspertiz raporuna göre malın 03.12.2018 tarihinde gemiden tahliye edilerek alıcıya teslim edildiği anlaşılmakta olup icra takibi ise 29.11.2019 tarihinde başlatılmış olduğundan icra takibinin İİK'nnı 1188.maddesine göre süresinde olduğu tespit edilmiştir.

TTK'nun. 1178. maddesine göre taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür. Taşıyan, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hakimiyeti altında bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumludur.

Taşınan yükte ziya veya hasar tespit edildiğinde yük ilgilisinin TTK m. 1185/1 uyarınca zıya veya hasarı en geç eşyanın teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır.

Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde yapılması gerekmektedir. ”TTK m. 1185/2’de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.

4. fıkrada da, “Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir” düzenlemesi yer almaktadır.

Sörveyin yük ambarda iken yapılmış olması; gemi ambarına gemi kaptanının bilgisi dışında girilerek sörvey yapılmasının mümkün olmaması ve gemi kaptanının fiili taşıyan sıfatını haiz donatanın kanuni temsilcisi olması karşısında, zararın taşıyana süresinde ve usulüne uygun olarak bildirilmemiş olduğu kanaatine varılmıştır.

Zira TTK m. 1185 hükmünün amacı, taşıyanın zarar iddiasından ve muhtemel tazminat talebinden vaktinde haberdar olmasını; böylelikle olayın nasıl gerçekleştiğini açıklayacak delillere zamanında ulaşmasını temin etmektir. TTK m. 1179/1 uyarınca kusursuzluğunu ispat yükü taşıyanın üzerindedir.

Zararı bildirim yükümlülüğü yerine getirilmediği takdirde ise ispat yükü yer değiştirmekte; zamanında durumdan haberdar edilmediği için lehine olan ispat vasıtalarını toplamak imkânından yoksun kalan taşıyan, lehine oluşan iki karine ile korunmuş olmaktadır. Açıklanan nedenlerle ispat yükünün TTK m. 1179/1’deki genel kural uyarınca taşıyanın üzerinde olduğu; sorumluluktan kurtulmak isteyen taşıyanın kusursuzluğunu ortaya koyması gerekmektedir.

Dosya münderecatına sunulmuş olan 18.11.2018 tarihli yükleme konişmentosu incelendiğinde, çelik malzeme yüklerinde olağan olarak konişmentolara derç edilmekte olan hasar/durum ibarelerinin, bu konişmentoya da düşüldüğü görülmektedir.

Kaptan, mate’s receipt kayıtlarını baz alarak konişmentoya haddelenmiş rulo saç yükünün “kısmen paslı olduğu, yağ noktacıklarının bulunduğunu, açık alandan gemiye yüklendiği, yağmur altında yüklendiği, bazı ambalaj kayışlarının gevşek, kopmuş ve eksik olduğu, bazı iççice geçmeler ve sırtlarda bükülmeler ve iç-dış köşelerde bükülme ve muhafaza eksikliği bulunduğu” şerhlerini koymuştur. Bu şerhler ilgi yükler bakımından, yükün ticari değerine doğrudan etki etmemektedir.

Nitekim bu standart hasar şerhlerine rağmen aynı zamanda davadaki konişmentoda “clean on board; “yük hasarsız/temiz” yükledi” ibaresine ayrıca yer verilmiştir.

... şirketinin, 21.11.2018 tarihli ve “SI-...” nolu ön yükleme sörvey raporunda, gemi Aliağa yükleme limanında iken rastgele seçilen yüklerde ve gemi ambarları içinde yapılan testlerde deniz suyu izine rastlanmadığı belirtilmiştir. Buna karşılık tahliye limanı Bilbao’da yüklerde yapılan gümüş nitrat (AgNO3) testinden pozitif sonuç alınmıştır. Bu yük üzerinde klorür bulaşmasının olduğunu ve denizcilik uygulamaları doğrultusunda yükün deniz suyuyla temas etmiş olduğunun göstergesidir.

26.02.2019 tarih ve “...-F / S FORM” nolu Macandrews sörvey raporunda, 39 adet rulo saçlarda, 28 cm kadar varan deniz suyunun neden olduğu paslanma olduğuna dair değerlendirme yapılarak, yükün tahliye limanında yük gemide iken konu hasarların mevcut olduğu 13.12.2018 tarihli ve “.../.../18-A” nolu tahliye limanı SGS raporuna yansıtılmıştır.

Mahkemece seçilen bilirkişi heyetinden alınan bilirkişi raporunda dava konusu hasarın, yükün ... gemisi bordasında taşınmakta iken deniz suyuna maruz kalmasından kaynaklanan korozyon (paslanma) olduğu kanaatine varılmıştır. Bu değerlendirmeye karşı davalı vekili tarafından yapılan itirazda, konişmentoda; “Kısmen pas lekeli, yağ lekeli, yükleme öncesi açık alanda depo edilmiş yük, yağmur altında yükleme, bazı askı ve bantlar kırılmış ve kayıp, bazıları iç içe geçmiş ve ezilmiş kenarlar, iç dış köşe ezilmiş ve korunmamış” şerhleri bulunduğundan davalıya atfedilebilecek herhangi somut bir kusurun olamayacağını ileri sürmüştür.

Ek bilirkişi raporunda bu hususa ilişkin olarak, zarar sebebine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede, bu gibi kayıtların “çelik malzeme yüklerinde olağan olarak konişmentolara derç edilmekte olan hasar/durum ibareleri olduğu; nitekim bu şerhlere rağmen konişmentoya “..." kaydının da ayrıca geçirildiğini; iyiniyetli 3’ncü kişiler nezdinde yükün asıl durumunu saptayan “..., yani Yük Hasarsız / Temiz Yükledi, kaydı olduğu, 26.02.2019 tarih ve “...-F / S FORM” nolu Macandrews Sörvey Raporunda da; 39 adet rulo saçlarda, 28 cm kadar varan deniz suyunun neden olduğu paslanma olduğunun belirlendiği, bu nedenle hasarın nedenine ilişkin olarak kök rapordaki görüş ve kanaatin devam ettiği belirtilmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu çerçevesinde, dava konusu hasarın konişmentodaki kayıtların ilişkin olduğu “yükün açık havada bekletilmesi ve yağış altında yüklenmesinden doğan yüzeysel pas hasarının dışında, yükün taşıma sırasında deniz suyuna maruz kalmasından kaynaklanan korozyon (paslanma) hasarı olduğu, söz konusu hasarın yükün taşıma sırasında maruz kaldığı deniz suyundan kaynaklandığı sonucuna varılmıştır. Bu durumda taşıyanın sorumluluktan kurtulabilmesi için, TTK m. 1179/1 uyarınca hasarın kendisinin sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğini ispat etmesi gerekmektedir. Dava dosyasına bu yönde bir belge ya da bilgi sunulmadığından, dava konusu yük hasarından davalı taşıyanın sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.

Taşıma sırasında oluşan hasar miktarının tespiti bakımından bilirkişi raporunda emtia uzmanı tarafından kadri maruf olarak yapılan hesaplamalarda hasar miktarı; 457.362 mt rulo saç; piyasa değeri, sovtaj ve kesme masrafı göz önüne alınarak 45,246.82 Avro olarak saptanmıştır.

Davacı sigorta şirketi sigortalısına 13.06.2019 tarihinde hasar tazminatı ödemiş olduğundan 45,246.82 Avro' ya ödeme tarihinden icra takip tarihine kadar faiz talep etme hakkına sahiptir. Bu süre içinde işleyen faiz 289,72 Euro olarak tespit edildiğinden sonuçta 45,246.82 Avro asıl alacak ve 289,72 Euro faiz alacağı olmak üzere toplam 45.536,54 Avro üzerinden davanın kısmen kabulü ile davalının .... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı icra takibine itirazının kımen iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince Euro faizi uygulanmak suretiyle icra takibinin devamına, kabul edilen alacak belirli ve likit olmadığından koşulları oluşmadığı nedeniyle davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile davalının ....İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı icra takibine itirazının KISMEN İPTALİNE, 45.246,82 Euro asıl alacak ve 289,72 Euro işlemiş faizden oluşan toplam 45.536,54 Euro'nun bu tutar içerisindeki asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince Euro faizi uygulanmak suretiyle davalıdan tahsili için icra takibinin DEVAMINA,

-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,

2-Koşulları oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,

3- Karar harcı olan 24.435,32 TL'den, peşin alınan 6.117,97 TL'nin mahsubu ile 18.317,35 TL bakiye harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

Davacının peşin olarak yatırdığı 6.117,97 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4-Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 57.233,96 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5- Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 785,55 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 54,40 TL başvurma harcı, 769,00 TL posta gideri, 15.000 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 15.823,40 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 15.788,72 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

7- Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 150.00 TL posta gideri, 30.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 30.150,00 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 66,06 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

8- Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.317,10.-TL sinin davalıdan, 2,90-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

9- Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, hazır olan taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.08/10/2025

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır