İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/73 K.2024/37

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkil...Ltd. ("..."); deniz yoluyla yük taşınrtiası işiyle iştigal edem uluslararası bir şirket olup, ... A.Ş. ("...

Türkiye ") ise bu şirketin münhasır Türkiye acentesi olduğunu, ...,...,...,...ve ... numaralı toplam 5 adet 40'HC konteyner muhtevası 194 paket marifetiyle, "Fildişi levha" emtiası olduğu beyan edilen yükün..., Çin'den İstanbul, Haydarpaşa'ya taşınması için ... numaralı konşimento ("Konşimento") tanzim edildiğini, davalının bu konşimento tahtında Yük Alıcısı olduğunu, yük Alıcısı Davalı, yükün teslimi için acente sıfatıyla...Türkiye 'ye başvurmuştur.

Bunun üzerine... numaralı ve 08 Ağustos 2022 tarihli Eşya Teslim Onay Formu (ordino) tanzim edilmiş, Davalı adına ... 'ya imza karşılığı teslim edilmiştir.

Bu suretle Davalı TTK m.1203 uyarınca konteyner demurajı da dâhil olmak üzere navlun ve tüm ferileri ve sair kalemleri ödemekle yükümlü hale geldiğini, müvekkilinin tarifesi uyarınca, konteynerin boşaltılarak Müvekkil 'e iadesi için 7 gün serbest süre (free time) verildiğini, ayrıca Müvekkil tarafından tanzim edilen tüm konşimentoların arkasında yer alan Konşimento Hüküm ve Şartları'nın 1.2.maddesinde açıkça "Taşıyan'ın Tarifesi Taşıyan'ın uygulanabilir Tarife(leri) ("Tarife") koşulları işbu belgeye derç edildiğini,

serbest sürenin geçmesini müteakip demuraj tarifesi uyarınca demuraj alacağı doğduğunu ve davalı tarafa demuraj alacağına ilişkin fatura gönderildiğini, fakat davalı tarafından usulüne uygun olarak tanzim edilen ve gönderilen faturalarda yazan tutarın yalnızca 4.000,00 USD'lik kısmı ödendiğini kalan 23.450,00 USD ödenmediğini, müvekkilinin demuraj Tarifesi Uyarınca davalının müvekkile ödenmeyen toplam 23.450,00 USD tutarında borcu bulunduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin yurt içi yurt dışı taşımalara aracılık eden taşıma komisyonculuğu hizmetleri sağlayan bir şirket olduğunu, Çin'den yada başka ülkelerden mal ithal etmek isteyen şirketlerin müvekkil şirket vasıta ile ürün ithal ettiğini, müvekkil şirket bu alandan faaliyet gösteren aracılık hizmeti veren bir şirket olduğunu, müvekkilinin dava konusu olayda müşterisinin ithal edeceği malların nakliye ve gümrük işlerini organize etmek için görevlendirildiğini, her ne kadar davacı taraf müvekkilin taşıtan sıfatına haiz olduğunu iddia etmişse de müvekkilin böyle bir sıfatı bulunmadığını,

dava konusu olayda ise dava dışı müşterisinin sipariş ettiği malları Çin Halk Cumhuriyeti'nden müvekkil aracılığıyla İstanbul Haydarpaşa Limanına getirildiğini, müvekkilinin sorumluluğu bu aşamada bitmiş olup demuraj ücretinin müvekkilden talep edilmesi hukuka aykırılık teşkil ettiği, müvekkilin huzurdaki davada taraf sıfatı olmadığından davanın taraf sıfatı yokluğu ile reddine karar verilmesi gerekmekte iken kabul edilmesinin tarafımızca kabul edilmesi mümkün olmadığını,

müvekkili şirketin demuraj alacağından sorumlu tutulabilmesi için taraflar arasında akdedilen taşıma sözleşmesinde veyahut konişmentoda bu konuya dair bir düzenlemeye yer verilmesi gerektiğini, fakat taraflar arasında tanzim edilen sözleşmede demuraj ücretinin müvekkili şirket tarafından ödeneceğine dair herhangi bir kaydın bulunmadığını, müvekkili şirketin davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını, davacı yan gerçekte var olmayan bir borçtan müvekkili sorumlu tutarak haksız menfaat elde etmeye çalıştığını,

davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi için öncelikle tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinden eksiksiz ve objektif şekilde bir inceleme yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; Faturaya dayalı demuraj ücretinin tahsiline ilişkin başlatılan icra takibine itirazın iptaline istemine ilişkin olup, uyuşmazlığının konusunun dava konusu taşıma nedeniyle davacının demuraj ücreti alacağının bulunup bulunmadığı ve varsa miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşıldı.

Büyükçekme ... İcra Müdürlüğünün... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının... A.Ş. olduğu, borçlunun... Tic. Ltd. Şti. Olduğu, 09/01/2023 tarihinde 443.165,13.TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 17/01/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 23/01/2023 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 20/02/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ...ve... tarafından tanzim edilen 15/11/2023 tarihli raporda. İncelenen Davacı şirkete ait 2022 yılı Hasılat Defterinin açılış tasdikinin yasal süresinde TTK hükümlerine göre usulüne uygun tasdik edilmesinden dolayı davacı şirketin ticari defteri olan 2022 yılı Hasılat Defterinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, İncelenen davalı şirkete ait 2022 yılı Ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal süresinde TTK.

Hükümlerine göre usulüne uygun tasdik edildiği, ancak 2022 yılı sonunda yaptırılması gereken yevmiye defteri kapanış tasdikinin yaptırılmamasından dolayı davalı şirketin 2022 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşımadığı, Davacı şirketin dava ve icra takibine konu ettiği 31.10.2022 tarihli... numaralı "Demuraj" açıklamalı 27.450,00 USD tutarındaki e-Faturadan kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 22.08.2022 tarihi itibariyle davalı ...Ltd.

Şti.'den 23.450,00 USD bakiye alacağının bulunduğu, Davalı şirketin tarafına düzenlenen faturaya istinaden 22/08/2022 tarihinde davacı şirkete yapmış olduğu 4.000,00 USD tutarındaki havaleyi her ne kadar ticari defterlerinde kayıt altına almamış olsa da inceleme esnasında ibraz edilen banka dekontu ile davacı yanın kayıtlarına işlenen havalenin Sayın Mahkemeniz tarafından kabulü ile.

Davalı şirketin tarafına düzenlenen demuraj faturasından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 09.01.2023 tarihi itibariyle davacı yana 23.450,00 USD (27.450,00 USD - 4.000,00 USD) bakiye borcunun bulunduğu, Dava konusu 5x40' konteyner için toplam 5x6000$= 30.000,00 USD demuraj bedeli oluştuğu, ancak davacının dilekçesinde bu bedele davalı lehine %10 oranında indirim uygulanmış olduğu şeklindeki beyanından hareketle, davalıdan talep edilebilecek demuraj bedelinin 30.000$- 3000$ USD= 27.000,00 USD olduğu;

ancak 22/08/2022 tarihinde davalı tarafından davacı şirkete 4.000,00 USD ödenmiş olmakla bakiye alacağın 23.000,00 USD olması gerekeceğine ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmiştir.

Dava dilekçesi , arabuluculuk dosyası, konişmento ,navlun faturası, dosyaya sunulu faturalar, bilirkişi raporları , ticari defter incelemesi, dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde ;

Dosyaya sunulu konşimento uyarınca davacının davalıya ait konteyner içi emtiaları ... numaralı konşimento tahtında ...Çinden Haydarpaşa İstanbul limanına deniz yolu ile taşımasını gerçekleştirdiği, konteynerin teslimi için serbest sürenin aşıldığı, oluşan demuraj ücretinin davalıdan tahsilinin talep edildiği anlaşılmış, konişmentonun tarafça düzenlenmesi sebebiyle davacının fiili taşıyan olduğu, konişmento üzerinde davalı ise gönderilen olarak kayıtlıdır.

Dava konusu talebin dayanağı olan "konteyner demurajı", sözleşme ile kararlaştırılan sürede veya bir süre kararlaştırılmamışsa boşaltılıp iade edilmesi beklenebilecek makul bir sürede konteynerin boşaltılıp iade edilmemesi halinde ödenmesi kararlaştırılan konteyner işgaliye bedelidir. Konteyner demurajı, navlun sözleşmesi veya konişmentoda konteyner demurajı ödeneceğine dair bir kayıt bulunması koşuluyla taşıyan tarafından talep edilebilir.

Kural olarak navlun sözleşmesinden kaynaklanan alacakların borçlusu sözleşmenin tarafı olan taşıtan olmakla birlikte belli hallerde gönderilenin belli borçlardan sorumlu tutulması mümkündür.

Konteyner demurajından davalının gönderilen sıfatıyla sorumlu tutulabilmesi için TTK m. 1203 hükmündeki şartların gerçekleşmesi gereklidir.

TTK m. 1203'e göre eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur.

Hükme göre, gönderilenin demuraj ücreti ödemekle yükümlü olması için eşyanın teslimini talep etmiş olması ve ilgili konişmento veya navlun sözleşmesinde bu ücretin gönderilen tarafından ödeneceğine ilişkin kayıt bulunması gerekmektedir. Dolayısıyla bu şartların dava konusu taşıma ve konişmento bakımından yerine gelip gelmediği değerlendirilmelidir.

Dava konusu konişmentonun arka sayfasında "varış masrafları her bir tarifeye göre tahsil edilmek üzere ve diğer masraflar taşıyanın satıcıya karşı olan haklarına halel getirmeksizin kargonun hukuka uygun bir şekilde madde atfı 13 ile teslimini hukuka uygun olarak talep eden taraf tarafından ödenecektir" ifadesiyle gönderilenin konteyner demurajı dahil her türlü masraftan sorumlu olduğu kabul edilebilecektir. Diğer bir anlatımla konişmentoda konteyner demurajından gönderilenin sorumlu tutulacağına dair şart olduğu değerlendirilmiştir.

Somut olayda dosyaya sunulu belgelerin incelenmesi ile davacı tarafça e-posta ile davalı'ya varış ihbarının yapıldığı, 28.08.2022 tarihinde Eşya Teslim Onay Formu ile Davalı'nın yetkilisi tarafından imzalanarak yükün teslim alındığı, serbest sürenin geçmesine müteakip demuraj tarifesi uyarınca demuraj alacağının doğduğu ve demuraj alacağına ilişkin faturaların davalıya gönderildiği, davalı tarafın usulüne uygun olarak tanzim edilen ve gönderilen faturalarda yazan tutarın yalnızca 4.000 USD'lik kısmı ödediği kalan 23.450 USD kısmını ödenmediği şeklindedir.

Dosya kapsamından konteynerlerin neden geç teslim edildiği tespit edilememiş olup davalının buna ilişkin bir beyanı da bulunmamaktadır. Yükün geç teslim alındığı ve konteynerin boş şekilde taşıyana iadesinin geç yapıldığı dosya kapsamından sabit olduğundan davalı oluşan demurjın borçlusu konumundadır.

Tarafların ticari defterleri muhasip bilirkişisince incelenmesi sonucu davacının icra takip tarihi itibariyle davalıdan 23.000 USD alacaklı olduğu tespit edilmiş, davalının ise 29.255,75 TL davacıya borçlu olduğu tespit edilmiş, tarafların davaya konu taşımaya ilişkin 1 adet 31.10.2022 tarihli ... numaralı 27.450,00 USD bedelli demuraj faturasını ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, ticari defterlerde davalının söz konusu faturaya ilişkin iade faturası düzenlendiğinin tespit edilemediği,

davalının ticari defterlerine işlememesine karşın ticari defter inceleme sırasında 22.08.2022 tarihinde 4000 USD davacıya kısmi ödemede bulunduğuna ilişkin dekontu sunduğu, kaptan bilirkişince dosyaya sunulu demuraj tarifesine göre hesaplama yapılmış, buna göre konteynerin 05.08.2022 tarihinde geldiği, 7 gün serbest sürenin 11.08.2022 tarihinde sona erdiği,

12.08.2022 - 16.08.2022 tarihleri arası (5x45 )=225 USD, 17.08.2022 - 21.08.2022 tarihleri arası (5x75) = 375 USD, 11 .günden sonra 22.08.2022 - 14.10.2022 tarihleri arası arası (54x100)=5400 USD olmak üzere tek konteyner için 6000 USD 5 konteyner için 30.000 USD demuraj bedelinin hesap edildiği, davacının dava dilekçesinde toplam demuraj bedeline %10 indirim uygulandığını belirttiğinden davacının 27.000 USD demuraj alacağının bulunduğu,

davalının da 22.08.2022 tarihinde 4000 USD kısmi ödemede bulunduğundan davacının bakiye 23.000 USD demuraj alacağının bulunduğu kabul edilmiş, davacının 23.450 USD için icra takibine giriştiği görülmekle davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalının taşımaya ilişkin konişmentoda gönderilen olarak kayıtlı bulunduğu, konişmento şartlarından gönderilenin konteyner demurajından sorumlu olduğunun anlaşıldığı, konişmento hükümlerine göre ödenmesi gereken demuraj bedelinin denetime açık bilirkişi raporuna göre 30000 USD olarak hesaplandığı, davacının %10 indirim uygulaması sonucu 27.000 USD demuraj talep edebileceği, davalının da 4000 USD ödemesi sonucu bakiye 23.000 USD bedelden sorumlu olduğu kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Davacı yanın icra inkar tazminatına ilişkin talebinin değerlendirilmesinde ise; icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için alacağın likit bir alacak niteliğinde olması gerekir. Genel bir kavram olarak, likit alacak tutarı belli, muayyen, bilinebilir, hesaplanabilir alacaktır.

Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek, miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurlarının bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilecek durumda olması gerekir. Bu koşullar yok ise likit bir alacaktan söz edilemez.

(YHGK 17/10/2012gün 2012/9-838-715 sayılı İlam) Somut olayda, davalı tarafından tespit edilebilir bir alacak söz konusu olduğundan, davacının icra inkar tazminatı talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır