İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/88 K.2024/374

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirket tarafından Nakliyat abonman/Emtia Sigorta poliçesi ile sigortalı ... A.Ş.

Nin ilgili bulunduğu polyester iplik emtiası, davalının sorumluluğuna tam ve hasarsız olarak teslim edilmiş olmasına karşın, emtia, Türkiye'den Kanada'ya sevki esnasında davalının sorumluluğunu gerektirecek şekilde alıcısına hasarlı teslim edildiğini, olay sonrası düzenlenen tutanak ve ekspertiz raporuna göre davalının kendisinden beklenen dikkat ve özenin gösterilmemesi nedeniyle dava konusu hasarın meydana geldiğinin kesinlik kazandığını, müvekkil şirkete yapılan hasar ihbarına müteakip yapılan inceleme onucu hasarın nevi ve miktarı kesin olarak belirlendiğini ve müvekkil şirketçe sigortalısına sigorta tazminatı ödendiğini,

huzurdaki davanın açılmadan önce davalı ... A.Ş. Aleyhine ....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığının, davalı tarafça takibe itiraz edildiğinin, arabuluculuğa başvurulduğunu anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Deniz ticaretinden doğan uyuşamazlıklara bakmakla yükümlü mahkemelerin Deniz İhtisas Mahkemeleri olduğunu, davacının sigortalısı tarafından dava dışı ... adlı firmaya satılan üründe CIF teslim şekli belirlendiğini, CIF teslim şeklinde malların gemi küpeştesini aştığı andan itibaren yükün hasar ve yararının alıcıya geçtiğini, yani emtianın taşınması sırasında herhangi bir zarar gelmesi halinde buna alıcının katlanmasının gerektiğini, emtianın konteyner içine yükleten tarafından istiflendiğini, davada yasal ihbar süresine uyulmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını, bu nedenlerle davanın görevsizlik nedeni ile reddine,

davanın usulden ve husumetten reddine, davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce verilen 23/05/2023 tarihli ara karar uyarınca aldırılan bilirkişi raporunda özetle.

Net hasar tutarının, sigorta ekspertiz raporuna itibar edilmesi halinde, somut oaya uygun 4.843,47 Usd tazminat miktarı şeklinde kadri marufunda olduğu, hasarın deniz taşıması sırasında ve/veya nihai teslim yerine kadar akdi taşıyan sıfatı ile üstlenilen taşıma sürecinde, davalı zilyetliğinde iken meydana geldiği, hasardan davalının sorumlu olduğu, davalının akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu ve pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, davacının aktif husumeti bakımından, sayın mahkemece görevlendirilen mali müşavir bilirkişi incelemesinde sigortalının mal bedelini ithalatçısından almamış ve sadece sigortacıdan tazmin etmiş olmasına bağlı olduğu,

dosya kapsamında davacı ödemesi için geçerli bir sigorta poliçesinin bulunduğu, davacının aktif husumetinin ispat edilmesi durumunda geçerli bir sözleşme uyarınca tazminat ödemesi yapılmış olacağı, hasara ilişkin süresinde yapılmış ve geçerli bir ihbar bakımından taşımada nihai teslim yerine kadar olan sorumluluğun davalıda olması ve dosyada yer alan 06.02.2019 tarihli hasar kayıt belgesi ile TTK m.1185 f.4 tahtındaki karinelerin aksinin ispat edildiği, bu nedenle geçerli bir ihbar olmasa da davalının sorumluluğuna gidilebileceği, hesaplanan tazminatın sınırlı sorumluluk limitleri dahilinde kaldığı,

tamamının rücu edilebilir olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizce verilen 23/05/2023 tarihli ara karar uyarınca aldırılan bilirkişi raporunda özetle. Dava dışı ... A. Ş. tarafından Kanada'da faaliyet gösteren müşterisi ... firmasına satışı yapılan ürün bedeli olan 5.552,46 USD' nın tamamın tahsil edildiği, ayrıca, meydana gelen hasar nedeniyle davacı sigorta şirketi ... Sigorta'dan 4.843,47 USD hasar bedeli tahsil edildiği, meydana gelen zararın etkisi açısından; müşteri ...

Inc nezdinde mal bedelinin ödenmesi ve bedeli ödenen malların teslim alınması nedeniyle bir zararın oluşmadığı, Dava dışı ... Ticaret A.

Ş. açısından; satılan ürünlerin bedelinin tahsil edilmesi ve ayrıca sigorta şirketinden de hasar bedeli tahsil edilmesi nedeniyle fazladan bir gelir elde edildiği anlaşılsa da, tanzim edilen hasar tespit raporunda hasar bedelinin; iade gelen ürünlerden tam hasarlı olanlarının bedeli ile iade ürünlerin iade alınması sürecinde oluşan navlun işçilik ve benzeri giderlerin toplamından oluştuğu, oluşan bu giderlerin dava dışı ... Dış Ticaret A.

Ş. tarafından karşılanması nedeniyle ... Dış Ticaret A. Ş. nezdinde oluşan bir zarar, bu zararın sigorta şirketinden tahsil edilerek giderildiğinin kabul edilmesi gerektiği, davacı Sigorta şirketi açısından; ödenen hasar bedeli kadar zararının oluştuğu, oluşan hasar tazminat zararını, kusurlu taşıma yaptığı iddiası nedeniyle davalıdan tahsil etmeye çalıştığı belirtilmiştir.

Mahkememizce verilen 26/09/2023 tarihli ara karar uyarınca aldırılan bilirkişi ek raporunda özetle.

Mali inceleme ve değerlendirmelere dair kanaatte bir değişme olmadığı, davacının sigortalısının CIF satış yapan ihracatçı ve taşıtan sıfatını haiz olduğu, gerek taşıtan sıfatı ile, gerekse satıcı-ihracatçı sıfatı ile taşınan malda sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, zira davacını sigortalısının satışa konu mallar için ikame mal göndererek davalının sorumlu olduğu zararı üstlendiği ve buna göre üstlendiği zararı sigortacısından tazmin ettiği, bunun da sigorta poliçesi kapsamında sigortalının riskinin gerçekleşmesi ve tazmin edilmesi olarak değerlendirildiği,

davacının ödemesinin sigorta poliçesi gereği olduğu ve TTK m.1472 gereği halefiyet ve rücuen tazmin talep hakkı verdiği, davalının hasar zararından taşıyan sıfatı ile sorumlu olduğu, sorumlu olunan tazminat miktarının 4.843,47 USD miktarında belirlendiği belirtilmiştir.

Dava, yükte oluşan hasar bedelinin sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedeli taşıyan taraftan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Dava dışı sigortalı ... AŞ tarafından ... İnc. Şirketine satılan iplik emtiasının İstanbul Limanı'ndan Toronto ya sevkedildiği, alıcı tarafından tahliye sonrası yapılan kontrolde emtianın hasarlı olduğunun tespit edildiği, davacının 4.843,47 USD tazminat bedelini sigortalı hesabına 08/08/2019 tarihinde ödediği, buna ilişkin dekontun sunulduğu, davacının sigortalısına ödediği bedelin rücuan tahsili istemiyle eldeki davayı açtığı görülmüştür.

Davacı taraf yük hasarının deniz taşıması sırasında meydana geldiği iddiasında olup davalı tarafın 28/12/2018 tarihli navlun faturasını düzenlediği görülmekle akdi taşıyan sıfatına haiz olduğu, buna göre pasif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Taşımaya konu emtianın CIF satış, yani taşıma sözleşmesinin satıcı-gönderici tarafından yapılıp, mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra masraf ve riskin alıcıya geçtiği satım şekli olduğu görülmektedir. CIF satış türü, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve teslim şeklini ifade etmektedir.

Buna göre taşıma sözleşmesi satıcı- göndericisi tarafından yapılıp alıcının taşıma sırasındaki hasar riskini karşılayacak sigorta poliçesinin de alıcı namlı hesabına satıcı tarafından yaptırılması gerekir. CIF satışta hasarın alıcıya geçmesi nedeniyle rizikodan sonra sigortacının sigortalı konumundaki alıcıya ödemede bulunması gerekmekte olup bu koşullar altında sigortacının halefiyet hakkı doğacaktır.

CIF satışa konu poliçede sigortalı, satıcı-gönderici olması durumunda satış yapan sigortalıya sigorta bedelinin ödenmesi, sigortalının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlıdır. Dava dışı sigortalının ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde alınan bilirkişi raporunda Dava dışı sigortalı ... Dış Ticaret A. Ş.'nin yasal ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemede.

Kanada'da faaliyet gösteren Vintex Inc. isimli müşterisine 5.552,46 USD Polyester İplik satışı yapıldığı, satışı yapılan ürünlerin bedeli olan 5.552,46 USD'nin peşin olarak 14.12.2018 tarihinde tahsil edildiği ve nezdindeki müşteri hesabına alacak kaydedildiği, satışı yapılan ürünler için müşteri adına 18.12.2018 tarih, ... no.lu ve 5.552,46 USD tutarlı faturanın tanzim edildiği ve nezdindeki müşteri hesabına borç kaydı yapıldığı, Kanada da faaliyet gösteren müşteri ...

Inc. tarafından ürünler kabul edilmeyerek ... Dış Ticaret A. Ş.'ne iade edildiği, iade edilen ürünlerin Toronto/ Kanada'dan İstanbul'a taşınmak üzere ... no.lu konteyner içerisinde ... isimli gemiye yüklenerek İstanbul'a taşındığı, iade alınan ürünlerin yerine müşteri ... Inc' aynı tutarlı ikame mal gönderildiği, ikame gönderilen ürünler için ... Ticaret A. Ş. tarafından müşteri ...

Inc. adına 15.03.2019 tarih, ... no.lu 5.552,25 USD tutarlı fatura tanzim edildiği, tanzim edilen fatura bedelinin müşteri hesabına borç kaydı yapıldığı, ikame gönderilen ürünler faturası müşteriye ikame olarak gönderilen mal bedelinin ayrıca tahsil edilmediği, hasara uğrayan ürünlerin tamamının müşteri tarafından iade edilmesi nedeniyle iade gelen ürünler için müşteri hesabına 21.05.2019 tarihinde 5.552,25 USD alacak kaydı yapılarak cari hesabın kapatıldığı belirtilmiş olup sigortalı şirketin hasarlanan mallardan dolayı zararının bulunduğu,

buna göre dava dışı sigortalının zararının oluştuğu ve sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu anlaşıldığından davacının TTK 1472. Maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu görülmüştür.

Davacı taraf yük hasarının davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır.

Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur.

Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Taşıma, konşimento kayıtlarına göre Montreal limanına, oradan da nihai teslim yeri Toronto'ya davalı tarafından, davalının sorumluluğunda yapılmıştır. Nihai varış yerinde düzenlenen 06.02.2019 tarihli tutanak ile hasarın tespit edilerek emtianın reddedildiği kayıtlıdır.

Buna göre davalının sorumlu olduğu kara taşıması sonrasında düzenlenen hasar tutanağı ile süresi içerisinde geçerli bir hasar ihbarının yapılmış kabul edileceği anlaşılmaktadır. Buna göre davalı taşıyanın hasarın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını ispatlanması gerekmektedir.

Dosyaya sunulan ekspertiz raporunda konteynerden yapılan tahliye esnasında hasar tespit edildiği, Kanada içi taşıma evrakına hasar notu düşüldüğü, alıcı firmanın hasarlı ürünleri kabul etmeyerek geri gönderdiği, 13.06.2019 tarihinde sigortalının fabrikasında ekspertiz çalışması yapıldığı, emtianın ... plakalı yarı römork araca tam ve sağlam olarak yüklendiği, araç içindeki emtianın nakliyeci firma sorumluluğunda ... nolu konteynere liman sahasında ... olarak aktarıldığı ve bu konteyner içinde Kanada'ya sevk edildiği, konteynerde teslimat için yapılan tahliye anında emtiada hadar tespit edildiği, dahili taşıma belgesi üzerine not düşüldüğü,

bilgi ve belgelere göre hasarın nakliyeci firma sorumluluğunda konteynere yapılan yükleme ve aktarmada ve/veya yapılan taşımanın ... olması nedeniyle konteyner içindeki diğer yüklere emniyete almada yetersizlik nedeniyle çarpması sonucu meydana gelmiş olabileceği kanısına varıldığı belirtilmiştir.

Bilirkişi raporunda dosyada mevcut bilgi ve belgelerden hasarın deniz taşıması sırasında ve/veya nihai teslim yerine kadar davalı akdi taşıyanın risk alanında ve dolaysı ile zilyetliğinde iken meydana geldiği ve hasardan davalının sorumlu olduğu yönünde kanaat bildirilmiştir. Dosyaya sunulan konişmentoda varış limanı Montreal, nihai varış yeri Toronto olarak belirtilmiştir. Davalı tarafından düzenlenen navlun faturasında da varış yeri Toronto olarak kayıtlıdır.

Buna göre davalının varış yeri kara taşımasını da üstlenmiş olduğu anlaşılmaktadır. Hasarın emtianın konteyner içerisinde Kanada içi nakliyesi sonrasında alıcıya teslimi aşamasında fark edilerek 06.02.2019 tarihinde kayıt altına alındığı " ... " başlıklı belgeden anlaşılmaktadır. Konişmento üzerinde ... "less than a container load" (konteynerin tamamını doldurmayan yük) kaydı bulunmaktadır.

Bu kayıttan taşımanın gerçekleştiği konteynerin dava konusu emtia dışında başka navlun sözleşmelerine ait yükleri de ihtiva ettiği, konteyner içi istifin taşıyan tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalara göre emtianın hasarsız şekilde taşıyana teslim edildiği, konteyner iç istifinin taşıyan tarafından yapıldığı, hasarın kara taşıması sonrasında tespit edilerek tutanak altına alındığı, hasarın taşıyanın hakimiyet alanında meydana geldiği, aksinin davalı tarafça ortaya konulamadığı anlaşıldığından meydana gelen hasardan davalının sorumlu olduğu değerlendirilmiştir.

Hasar tazminatının tespiti bakımından; ekspertiz raporunda Polyester iplik hasarı 2,464,00 Usd, İşçilik için 136,62 Usd, Ambalajlama 91,46 Usd , İade navlun tutarı 2.290,00 Usd, İade navlun yurt içi 247,65 Usd Gümrük müşavirlik 56,60 Usd, Gümrük Ardiye 309,71 Usd olmak üzere toplam 5.596,08 Usd olarak hesaplandığı, 752,61 Usd sovtaj tenzili ile sonuç olarak 4.843,47 Usd olarak hesaplandığı görülmektedir.

Davacı tarafından bu miktarda ödeme yapılarak takip ve davaya konu edilmiştir.

Hesaplamaya dahil edilen masraflardan 2.464,04 usd emtia bedeli ve 2.290,00 usd iade navlunu dışındaki harcamaların TL cinsinden yapıldığı ve yabancı para ile talep edilemeyeceği değerlendirildiğinden bu masraflar için ekspertiz raporunda belirtildiği hali ile işçilik için 720,00 TL, ambalajlama için 482,00 TL İade navlun yurt içi için 1500,00 TL, Gümrük müşavirlik için 347,30 TL, Gümrük Ardiye için 1.900,42 TL masraflar toplamı ile,

2.464,00 usd emtia bedeli ve 2.290,00 usd toplamından 752,61 usd sovtaj bedeli düşülerek sonuç olarak davanın 4.001,43 USD ve 4.949,72 TL yönünden kısmen kabulü ile fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır