İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/841 K.2024/10

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin araç kiralama şirketi olup ... plakalı ... marka ve model aracın sahibi olduğunu, 31.08.2022 tarihinde, davalı ...

Şirketi'ne ait ve davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile müvekkiline ait ... plakalı aracın karıştığı çift taraflı ve maddi hasarlı bir trafik kazası meydana geldiğini, kaza tutanağı ile sabit olduğu üzere davalı sürücü; kavşak içerisinde bulunan müvekkile ait ... plakalı araca sol arkadan çarparak kazaya sebebiyet vermiştir.

Kazada, davalı sürücü Karayolları Trafik Kanunu'nun 57/b-6 maddesini ihlal etmekle kazaya sebebiyet verdiği sabit olup %100 kusurlu olduğunu, müvekkili aracının bu kaza nedeniyle serviste bekleme süresinin ve emsal günlük kiralama bedellerinin objektif ve makul ölçütlerle tespit edilerek,

davalılardan tazmin edilmesini, müvekkiline ait ... plakalı araçta meydana gelen iş durması - kazanç kaybı süresinin ve bedelinin tespiti ile fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla, şimdilik kısmi dava olarak açtığımız 100,00 TL iş durması-kazanç kaybı bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkile ödenmesine dair karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; meydana gelen kazada müvekkilinin kusuru olmadığını, kaza kavşakta meydana gelmiş ve davacının, tır olan müvekkili aracının kör noktasına girmesi nedeniyle kaza meydana geldiğini, davacı yanın iddia ettiği zararın oluşması mümkün olmadığını, zira dava dilekçesinin ekinde sunulmuş davacı yana ait aracın hafif şekilde arka tarafının sürtme meydana geldiğini, bu şekildeki bir hasarın 1-2 gün içinde giderilebileceği açıkça orta olduğunu, kaldı ki bu süre zarfında davacı yana sigorta tarafından ikame araç verildiğini, davacı yan bu kazayı fırsata çevirerek haksız kazanç elde etmenin gayreti içinde olduğunu, Hukuki ve maddi dayanağı olmayan işbu davanın reddini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, trafik kazasından kaynaklı kazanç kaybı bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Somut olayda araç kiralama şirketi olan davacıya ait ... plakalı ... marka ve model araç ile davalılardan ... Şirketine ait, diğer davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın 31.08.2022 tarihinde karışmış olduğu trafik kazası sebebiyle davacının aracında meydana gelen iş durması - kazanç kaybı süresinin ve bedelinin tespiti ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik kısmi alacak olarak 100,00 TL iş durması-kazanç kaybı bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacıya ödenmesi istemi ile işbu davanın açılmış olduğu görülmüştür.

Haksız Fiillerden doğan borç ilişkileri Türk Borçlar Kanununun 49. Ve devamı hükümlerinde düzenlenmiş olup 49. Maddenin "(1)Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

(2)Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür." şeklindeki düzenlemesi ve aynı kanunun Zararın ve kusurun ispatı başlıklı 50. Maddesinin "(1) Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.

(2)Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler." şeklindeki düzenlemesi uyarınca bir haksız fiil sonucunda zarar görenin tazminat isteminde bulunabilmesi için ortada haksız fiilin bulunması, failin kusur olması, talepte bulunan şahısta zararın meydana gelmiş olması ve zarar ile fiil arasında illiyet bağının olması gerekmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur” hükümlerine yer verilmiştir.

Bilindiği üzere; sürücünün trafik kazasının oluşmasında kusurlu bulunması durumunda zarar gören 6098 Sayılı TBK'nun 49. maddesi gereğince sürücüye, 2918 Sayılı Kanunun 85. maddesi gereğince motorlu araç işletenine karşı dava açabilir.

Yerleşik içtihatlar uyarınca trafik kazasından kaynaklı kazanç kaybının hesaplanmasında tarafların bildirmiş olduğu tamir süresi değil; bilirkişi tarafından belirlenen makul onarım süresi esas alınarak hesaplama yapılması gerektiğinden ve aynı şekilde söz konusu kazanç kaybı bedelinin hesabında davacının kaza olmasaydı dahi yapacağı zorunlu giderler (yakıt vs.) indirildikten sonra günlük net kazancının bulunması gerekmekte olup buna göre onarım süresince net kazanç kaybının hesaplanması gerekir.

Somut olay bakımından yargılama esnasında trafik tescil kayıtları, hasar dosyaları celp edilerek dosyanın trafik kazaları alanında uzman bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup bilirkişi tarafından hazırlanılarak mahkememize ibraz edilmiş olan raporda özetle;

Dosyada mevcut belgeler kapsamında kazanın... plakalı aracın, ... plakalı araca arkadan çarpması şeklinde meydana geldiği,

2918 sayılı K.T.K' nun, Sağlama başlığı altında verilen 56. Maddesinin Araçlar Arasındaki Mesafe başlığı altında verilen “c" fıkrası, sürücülere, önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorunluluğu getirmektedir.

Kara Yolları Trafik Yönetmeliğinin Araçlar Arasındaki Mesafe başlığı altında verilen 107.maddesinde, sürücülerin önlerinde giden araçları güvenli ve gerekli bir mesafeden takip etmek zorunda oldukları, bu mesafe, kendi araçlarının kilometre cinsinden saatteki hızının en az yarısı kadar metre olduğu, takip mesafesi, takip eden aracın 2 saniyede kat edeceği yol uzunluğu kadar da olabileceği belirtilmiş, Trafik Kazalarında Asli Kusur Sayılan Haller ve Sürücü Kusurlarının tespit başlığı altında verilen 84.maddesinin “d" fikrasında arkadan çarpma asli kusur olarak değerlendirilmiştir.

Trafik kurallarına uygun şekilde önündeki aracı takip eden bir sürücünün, önündeki aracın aniden durması dahil, öndeki aracın durma şartında kat edeceği mesafe ile iki araç arasında yasada yapılan tanıma uygun takip Mesafesinin toplamının,

arkadan gelen aracın güvenli duruşu için gerekli mesafeden fazla olması nedeniyle önünde duran araca arkadan çarpmadan güvenli bir şekilde durması mümkündür. ... plakalı aracın önünde seyir halinde olan ... plakalı araca arkadan çarpması,... plakalı aracın sürücüsünün yönetimindeki aracın teknik özellikleri ve yükü ile yol ve trafik şartlarını göz önüne alarak aracının hızına göre önünde seyir halinde olan aracı güvenli mesafeden takip etmemesi ve/veya yola gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle takip mesafesini koruyamamasından kaynaklandığı kanaatine varılmıştır.

Dosyada mevcut bilgiler kapsamında, arkadan çarpma asli kusurunu işleyen ... plakalı aracın sürücü ...'nun trafik kurallarına aykırı ve tedbirsiz davranışlarıyla olaya tam kusurlu olduğu, ... plakalı aracın sürücüsü ...” nın kaza oluşumunda kusurunun bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Hasar tespit işlemleri ve parça siparişi 1 gün, hasarlı parçaların sökülmesi 0,5 gün, düzeltme işleri 1 gün, boya işleri 2 gün, montaj işleri 0,5 gün olmak üzere dava konusu aracın makul onarım süresi 5 iş gün makul onarım süresidir.

Kazanç, verilen hizmet karşılığı elde edilen toplam gelirden, söz konusu hizmetin verilebilmesi için yapılan harcamaların düşülmesinden sonra kalan kısımdır. T.C.

Yargıtay 17.Hukuk Dairesi 2015/667 Esas, 2015/8191 Karar sayılı ilamında, özetle, davacının talep ettiği zarar yönünden tespitlerinin soyut olduğu, hükme elverişli olmadığı, aracın hasarına göre makul tamir süresinin tespit edilmediğini, davacının günlük 200,00 TL kazancı olduğunun kabul edildiğini, ancak bunun nasıl ve ne şekilde bulunduğunun açıklanmadığı, özellikle davacının aylık net kazancının ilgili meslek kuruluşları ve mercilerden sorulması, muhasebe ve vergi kayıtlarının, gelir gider defterlerinin, makbuz ve belgelerinin getirilmesi,

davacı tanığının beyan ettiği gibi, şoförlerden aldığı sabit ücret şeklinde kazanç elde edip etmediği hususlarının araştırılması, gerektiğinde konusunda uzman bilirkişi marifetiyle davacı tarafından yapılması gereken zorunlu giderler (yakıt vs gibi) sonra davacının net kazancının belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Ancak dava konusu aracın yakıt giderlerinin kiralayana ait olduğu, sürücü gideri olmadığı, zorunlu vergi ve sigorta vb. masrafların, yıllık bazda dönemsel olarak yapılması nedeniyle araçtan yararlanamadığı sürede davacının bu tür masraflardan ari olmayacağı, benzer şekilde, ticari hesaplamada 5 yıl olarak kabul edilen amortisman süresinin ve tutarının, onarım süresince veya farklı nedenlerle aracın kullanılmaması durumunda dahi değişemeyeceği ve davacının araç kiralayarak işini devam ettirebileceği bu nedenle kazanç kaybı yerine araç kiralama bedeli verilebileceğine dair T.C.

Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 2014/16699 Esas, 2014/13584 sayılı kararı birlikte değerlendirilerek, net kazanç hesabında periyodik bakım ve amortisman maliyetlerinin toplam gelirden düşülmesi uygun olmadığı, periyodik bakım ve amortisman maliyetlerinin toplam gelirden düşülmesi durumunda araç malikinin bu harcamaları net kazançtan sağlamak durumunda kalacağı göz önüne alınarak kira geliri kaybının kazanç kaybına eşit olacağı kanaatine varılmıştır.

Dava konusu aracın hasar tarihi itibariyle günlük kira bedeli, dava konusu aracın hasar tarihi itibariyle yaşı, plaka kodu göz önüne alınarak muadil araçların güncel kira bedeli ilanları (Resim 3) ortalaması ile TUİK Harcama Gruplarına Göre Endeks Sonuçları tablosunda güncel ve hasar tarihi itibariyle yer alan diğer satın alınan ulaştırma hizmetleri endeks değerleri kullanılarak nispi yöntemle hesaplanmış değer göz önüne alınarak (Tablo 1) günlük 535,00 TL olarak değerlendirilmiş, davacının onarım nedeniyle araçtan yararlanamayacağı 5 gün sürede meydana gelen zararı 2.675,00 TL (Tablo 2) olarak hesaplanmıştır.

Şeklinde kanaat bildirilmiştir.

İşbu bilirkişi raporunun taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilmesi akabinde taraflarca rapora itiraz edilmediği, davacı tarafça 14.11.2023 tarihinde mahkememize ibraz edilmiş olan ıslah dilekçesi ile birlikte dava değerinin 2.675,00 TL olarak ıslah edildiğinin mahkememize beyan edilmiş olduğu görülmüş, söz konusu ıslah dilekçesinin davalılara tebliğine rağmen süresi içerisinde herhangi bir beyan dilekçesinin sunulmadığı görülmüştür.

Kaza tarihinde yürürlükte olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda haksız fiil halinde müteselsil sorumluların dış ilişkisi 61.maddede düzenlenerek birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanacağı kabul edilmiş müteselsil sorumlar arasındaki iç ilişki ise 62.maddede düzenlenmiştir.

Müteselsil sorumluluğa ilişkin TBK'nın 162/1.maddesine göre ise müteselsil borçlulardan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumludur. Aynı Kanun'un 163.maddesine göre borç tamamen ifa edilinceye kadar alacaklıya karşı bütün borçluların sorumluluğu devam eder. Alacaklı, borçluların birinden, bir kısmından veya hepsinden alacağını talep etme ve dava açma hakkına sahiptir.

Hüküm kurmaya ve denetime elverişli olan bilirkişi raporu uyarınca davacının davalıdan aracın tamirde kaldığı 5 günlük makul onarım süresi içerisinde mahrum kaldığı kazanç sebebiyle davalılardan yukarıda anılan gerekçe uyarınca müştereken ve müteselsilen 2.675,00 TL talep edebileceği kanaatine varılarak davasını kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.