İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/137 K.2023/657

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin meşru hamili olduğu ... Bankası ... ... Şubesi, 26.11.2019 vade tarihli, ... çek numaralı, keşidecisi ... Tekstil - ... ... olan 12.970,00 TL bedelli çek, ... Bankası ... ... Şubesi, 02.10.2019 vade tarihli, 6961116 çek numaralı, keşidecisi ... Tekstil - ... ... olan 21.870,00 TL bedelli çeklerin çalındığını, zayi edilen çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi halinde müvekkilinin mağdur olacağını, çeklerin kötüniyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi halinde müvekkilinin zor durumda kalacağından, bu durum telafisi güç ve imkansız zararların oluşmasına sebebiyet vereceği için öncelikli olarak ihtiyati tedbir kararı verilerek çeklere ödeme yasağı konulması ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, 6102 sayılı TTK' nın 757/1 maddesi uyarınca zayi nedeniyle hasımsız olarak açılan çek iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda davacı vekili tarafından mahkememize sunulmuş olan dava dilekçesinde özetle; ... Bankası ... ... Şubesi, 26.11.2019 vade tarihli, ... çek numaralı, keşidecisi ... Tekstil - ... ... olan 12.970,00 TL bedelli çek ile ... Bankası ... ... Şubesi, 02.10.2019 vade tarihli, 6961116 çek numaralı, keşidecisi ... Tekstil - ... ... olan 21.870,00 TL bedelli çeklerin yetkili hamilinin davacı olduğunu, hamilin uhdesinde iken çeklerin kaybolması sebebiyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiş olduğu görülmüştür.

Yapılan kontrolde davaya konu çeklerin keşide tarihlerinin 2019 olmasına ve dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğramış olmalarına rağmen mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette bulunan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin 2021/... Esas, 2021/...

Karar Sayılı, 22/12/2021 Tarihli "Dava, 6102 sayılı TTK.'nın 818/1-s maddesi atfıyla 757/1 maddesi gereğince açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, Mahkemece, iptali istenen çeklerin zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesi gereğince elinden iradesi dışında kıymetli evrak çıkan kişi, zayi nedeniyle iptal davası açıp, alacağı karar ile çek bedelini çeki ibraz etmeden tahsil etme veya keşidecisinden yerine yeni çekler alma hakkı kazanacaktır.

Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Bununla birlikte senetteki hakkın zamanaşımına uğramış olması iptal kararı verilmesine engel değildir (Prof. Dr. Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, 1997, s.270).

Kaldı ki zamanaşımı bir def'i olup, hasımsız açılan iş bu davada Mahkemece resen göz önüne alınamayacağından davanın reddine gerekçe yapılamaz. O halde Mahkemece, iptali istenen çeklerin zamanaşımına uğramış olmasının başlı başına çeklerin iptal edilmesini engellemeyeceği gözetilerek, iptal için diğer şartların bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine davanın yeniden görülüp, sonuçlandırılması için gönderilmesine karar vermek gerekmiştir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi: 2015/9105 E, 2016 /3911 K- 2015/2628 E, 2015/7558 K. No’ lu kararları)." şeklindeki gerekçeli ilamı da göz önünde bulundurularak davacının hukuki yararının bulunduğu kabul edilerek yargılama yapılmıştır.

Yasal Mevcuat incelendiğinde; 6102 Sayılı Türk Ticarek Kanunu madde 651'e göre "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. " şeklinde düzenleme ile yine aynı kanunun 652. Maddesinde " İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." şeklinde düzenleme mevcut olup bu düzenlemenin ve 818/s. maddesinin yollaması gereği poliçenin iptaline ilişkin hükümler çekin iptalinde de uygulanacaktır.

6102 Sayılı TTK' nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652). Aynı Kanunun 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır.

Uyuşmazlığa ilişkin yasal düzenleme TTK nun 818/s atfıyla uygulanacak TTK nun 757 ve devamı maddeleri uyarınca "iradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerinde ki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.TTK 764(1) elden çıkan poliçe ,verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir" şeklinde olup yargılama esnasında dava konusu yapılan çekler bakımından yasal ilanlar yapılmış, ilan sürelerinin dolmuş olduğu görülmüştür.

İlan süresi içerisinde dava konusu yapılmış olan 6961116 seri numaralı 02.10.2019 keşide tarihli 21.870,00 TL bedelli çek bakımından bankadan gelen müzekkere cevabında çekin dava dışı ... Sanayi ticaret Limited Şirketi tarafından ibraz edildiği ancak karşılığının bulunmaması sebebiyle ödeme yapılmadığı mahkememize bildirilmiştir.

Dava konusu yapılan 6961116 seri numaralı 02.10.2019 keşide tarihli 21.870,00 TL bedelli çek bakımından çeki elinde bulunduran kişinin yargılama esnasında ortaya çıkması sebebiyle mahkememizin 04.07.2023 tarihli 1 nolu celsesinde kurulan "Davacı vekiline ...

Bankasının 29.03.2023 tarihli müzekkere cevabı uyarınca davaya konu 6961116 seri numaralı çek bakımından dava dışı hamile karşı çek istirdatı davası açmak ve açıldığına ilişkin tevzi formunu mahkememize ibraz etmek üzere işbu duruşma zaptının tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık kesin süre verilmesine,

süresi içerisinde dava açılarak açıldığına ilişkin tevzi formunun mahkememize ibraz edilmemesi halinde ... seri numaralı çek bakımından davanın reddedileceğinin davacı vekiline ihtarına (İş bu duruşma zaptının tebliği ile)," şeklindeki ara karar ile davacı vekiline istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş olup, duruşma zaptı davacı vekiline tebliğ edilmiş ise de davacı vekili tarafından dava açıldığına yönelik mahkememize beyanda bulunulmamış olduğu görülmekle UYAP sisteminden yapılan kontrolde davacı adına açılmış başkaca bir davanın da bulunmadığı görülmüştür.

Mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette olan ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2022/... Esas, 2022/...

Karar Sayılı, 29/12/2022 Tarihli "Çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Yasa'nın 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir (Yargıtay 11. HD 31.10.2016 tarihli 2015/11662- 2016/8538 E.K;

aynı Dairenin 23.05.2016 tarihli 2015/10802- 2016/5494 E.K sayı ilamları)." şeklindeki ilamı da göz önünde bulundurulduğunda eldeki davada dava konusu yapılmış olan ... seri numaralı 02.10.2019 keşide tarihli 21.870,00 TL bedelli çek bakımından davanın reddine karar vermek gerekmiş; dava konusu yapılmış olan 26.11.2019 keşide tarihli, ... çek numaralı, keşidecisi ...

Tekstil - ... ... olan 12.970,00 TL bedelli çek bakımından ise yasal süresi içerisinde mahkememize başvuran kimsenin olmadığı görüldüğünden zayi nedeniyle çekin iptaline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.