İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/768 K.2025/904

Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin davacı şirketin eski bayiisi olduğunu, taraflar arasında Bayilik Sözleşmesi ve eki Çerçeve Protokolü imzalandığını, sözleşme uyarınca davacının akaryakıt ürünlerini ikmal edecek, davalı şirketin de sözleşme şartlarınca davacıdan aldığı ürünleri kendi istasyonunda satacağını, sözleşmenin 02/03/2022 tarihinde kendiliğinden sona erdiğini, davalı şirketin sözleşme süresi sonunda davacı şirket tarafından kendisine teslim edilen ariyetleri kusursuz şekilde söküm ve nakliye masrafları kendisine ait olmak üzere davacıya iade edeceğini kabul ve taahhüt ettiğini,

fakat ariyetlerin bir kısmının davacıya teslim edilmediğini, davalının bir kısım ariyeti tümüyle iade etmesi gerekirken sadece üstlerini kapatarak logonun altındaki davacı şirketçe imal edilip davalıya verilen yapıların teslim edilmediğini, şifahi görüşmelerin sonuç verememesi üzerine ....

Noterliği'nin 31/05/2022 tarih ... yev.numaralı ihtarnamenin davalıya keşide edilerek ariyetleri iade etmesi, iadenin geciktiği gün başına 3.000-TL cezai şart ödemek zorunda olduğu, 155.364-TL cezai şartı ödemesinin ihtar edildiği,

davalı şirketin malzemeler üzerindeki logoyu sökerek "Eses" logosu yazdırıp kullanmaya devam ettiğini, arabuluculuk görüşmelerinde de anlaşma sağlanamadığını beyan ederek davalıya ariyet olarak verilen logoların yerlerinden sökülerek teminatsız olarak tedbiren muhafaza altına alınması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, arıyetler yerinde bulunmadığı takdirde İİK 24 gereği bedellerinin ticari temerrüt faizi ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla teslimde gecikilen gün başına 3.000,00 TL cezai şarttan kaynaklı şimdilik 10.000,00 TL'nin ticari temerrüt faizi ile beraber davacıya ödenmesine,

tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ariyetlerim bir kısmını teslim etmediğini beyan ederek cezai şart talep etse de şirketin ariyetleri telsim etmemesi söz konusu olmadığını, Davacı tarafından müvekkili şirkete tek ariyet kurumsal kimliktir ve sözleşme sona ermesi ile davacı tarafın görevlendirdiği firma gelerek kurumsal kimliği teslim aldığını, davacı taraf dilekçe ekinde tutanak sunduğunu, ancak ilgili tutanakta şirket yetkilisinin imzası bulunmadığını, ilgili tutanakta yazan husus müvekkilinin panellerin götürülmesine izin verilmediği değil panellerin söküm yapanlarca bırakıldığına ilişkin olduğunu,

müvekkili şirketin ariyetlerini teslimi konusunda temerrüde düşmesinin söz konusu olmadığını, davacının haksız ve kötü niyetli zenginleşme çabası söz konusu olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin karşı tarafa bırakılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Bayilik Sözleşmesi ve Çerçeve Protokol örneği, 02/11/2020 tarihli Ariyet Demirbaş Belge örneği, 16/04/2022 tarihli Söküm Tutanağı örneği, 31/05/2022 tarihli noter ihtarname örneği, fotoğraflar ve arabuluculuk son tutanak örneğinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

Mahkememizin 13/12/2022 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği, kararın davacı vekili tarafından istinaf edildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin 2023/98 Esas 2023/117 Karar numaralı 20/01/2023 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun reddine dair karar verildiği görülmüştür.

Mahkememizce verilen ara karar gereğince ... Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak, keşfen inceleme yapılmak suretiyle rapor aldırılmasına karar verildiği, bilirkişi heyetinin 21/09/2023 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"Davalının ticari defterinin 06.02.2023 tarihinde yaşanan deprem nedeni ile zayi olduğu ve ilgili kurumlara zayi başvurusunun olduğu bu nedenle incelenmek üzere tarafıma ibrazının mümkün olmadığı, ibrazı mümkün olmayan ticari defterlere ilişkin fiili herhangi bir tespitin yapılamadığı ancak davalı mali müşaviri tarafından tarafıma elektronik ortamda iletilen ( davalı şirketin 2020, 2021 ve 2022 yılı açılış kapanış fişleri, 253 makine tesis ve cihazlar ile 255 demirbaş hesapları) verilerinde de davacı tarafında davalıya verilen ariyetlere ilişkin herhangi bir bilgi ya da fatura edildiğine dair satış bilgisine ulaşılamadığı,

Keşif mahallinde yapmış olduğumuz incelemeler neticesinde aşağıda yer alan malların istasyonda bulunduğu,

1. Fiyat panosu …………..1 adet

2. Yakıt pompaları üzerinde devam eden sundurma şeklinde olan tüm kanopi ve bağlı muhtelif tüm panolar, dik indirmeli ( dosya muhteviyatında yer alan fotoğraflarda yer alan tüm kanopi grubu aynen keşif mahallinde yapılan incelemelerimizde aynı şekilde durmakta idi)1 Takım

3. Tanker boşaltma yön levhası…………………………………1 adet

4. 4 gruptan oluşan yakıt pompalarının bulunduğu kanopi altında 3 adet yakıt dolum ünitesinin her birinde arkalı önlü 8 tabancalı yakıt dolum istasyonu olduğu, bir adette LPG 2 tabancalı LPG dolum,

Davacının davalıya teslim ettiği malzemelerin istasyonda mevcut olduğu aynen iadesinin mümkün olduğu" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

Mahkememizin 31/01/2024 tarihli celsesinin 2 nolu ara kararı gereğince rapora itirazları ve cezai şart hususunda ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinin kök rapordaki görüşlerini yinelediği görülmüştür.

Mahkememizin 09/07/2024 tarihli ara kararı ile ceza-i şart alacağı ve ceza-i şart alacağı isteminin davalının mahvına sebebiyet verip vermeyeceği hususunda rapor aldırılmak üzere yeniden bilirkişilere tevdi edildiği, bilirkişi heyeti 2. ek raporunda sonuç ve özet olarak;

"Cezai Şart bedeli DAVALI TARAFINDAN ÖDENMESİ HALİNDE davalının öz kaynak toplamının sermayenin 2/3’ünü karşılayamayacağı ve böylelikle şirketin mahvına neden olacağı" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

Mahkememizin 05/02/2025 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince; davacının iddialarının - davalının savunmalarının haklı olup olmadığı, davacının davalıdan ariyet teslimi ve cezai şart talebinde bulunup bulunamayacağı, bulunabilecekse miktarı ve bunun davalının mahvına sebep olup olmayacağı hususları, davalı yönünden temerrüt olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ile birlikte değerlendirilmek suretiyle uzman bilirkişiden rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi 18/04/2025 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"Taraflar arasında akdedilen Bayilik Sözleşmesi ve Çerçeve Protokol gereğince 02.03.2022 tarihine sürenin dolması ile sona eren sözleşmenin 6 ve protokolün 9. maddesine aykırı davalının davacıya 1.431.505,32 Türk İirası cezai şart bedeli ödemesi koşullarının gerçekleştiği ancak Yüksek Mahkeme'nin içtihatları doğrultusunda cezai şart bedelinden indirim yapılması kabulünün Mahkeme'nin takdirinde bulunduğu" yönünde görüş ve kanaat bildirdiği görülmüştür.

Mahkememizin 21/05/2025 tarihli celsesinin 2 nolu ara kararı gereğince davalı vekilinin itirazları ile davacı vekilinin beyanları doğrultusunda; ariyetlerin teslimi, ariyetlerin dava tarihindeki bedelleri, davacı şirketin defterlerinde ariyetlerin ve bedellerinin işlenmiş olup olmadığı, cezai şart talebi, bunun davalının mahvına sebep olup olmayacağı yönünden ek rapor aldırılmasına, bilirkişinin yanına SMMM bilirkişisinin dahil edilmesine karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 08/08/2025 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"Davacı tarafından davalı tarafa teslim edilen ariyetlerin faturaları mevcut olup, davacı kanuni defterlerinde kayda alınmış olduğu, davalı tarafında davaya konu edilen ariyetleri teslim tutanağı ile teslim aldığı,

Davalı uhdesindeki ARİYEYETLER'in davalıdan sökülüp, davacının istediği noktaya taşınması için sözleşme gereğince davalının yapması gereken masrafları davacı tarafından yapıldığı, davacının bu iş için 04.05.2022 tarihinde anapara olarak 7.250,00 TL ödeme yaptığı,

Davalı tarafından, davacı tarafa birtakım ariyetleri teslim ettiği, bir kısmını sökerek istasyonunda davacı yetkililerinin bıraktığı, bir kısımını da hiç sökemedikleri 16.04.2022 tarihli tutanakta yer verilmiş olup, davalı uhdesinde kalan ariyetlerin değerinin 30.000.- TL olacağı,

Davacı tarafın ariyetlerin teslim edilmemesinden kaynaklı sözleşmeye istinaden günlük talep ettiği cezai şart tutarının sözleşme bitiş tarihi 02.03.2022 ile dava tarihi 09.12.2022 tarihi arasında 1.139.917,19 TL olacağı, davacının dava değeri 10.000.- TL'dan talep ettiği faizin 1.332,74 TL olacağı,

Davalı şirketin Toplam 200.000-TL tutarın ekonomik mahvına sebebiyet vermeyecek tutarda olacağı" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; taraflar arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesi'nin bitimi itibariyle davalının davacıya teslim etmesi gereken ariyetlerin davacıya teslimi, ariyetlerin yerinde bulunmadığı takdirde bedellerinin ve cezai şartın davacıya ödenmesi talebine ilişkindir.

Taraflar arasında akdedilen 02.11.2020 tarihli bayilik sözleşmesi ve aynı tarihli çerçeve protokol 02.03.2022 tarihine kadar süreli olarak düzenlenmiştir.

Bayilik sözleşmesinin 6/1 ve protokolün 9. maddeleri gereğince sözleşme süresi sonunda davalı, istasyonda bulunan "..." marka ve logosunu taşıyan tüm malzeme, teçhizat, kurumsal kimlik giydirmeleri ve ariyet olarak verilmiş ekipmanı ehil ve yetkili kişiler vasıtasıyla her türlü söküm ve nakliye masrafları ... uhdesinde katmak kaydıyla sökerek ...'e iade etmeyi, istasyonu ... görünümünden çıkarmayı kabul ve taahhüt etmiştir.

Sözleşmenin 6/2. maddesi uyarınca davalı madde 6/1. maddeye aykırı hareket eder ve kurumsal kimlik giydirmeleri ile ariyetli demirbaşları ...'e iade etmez ise geç teslim ettiği her gün ...'e 3.000 TL ödemeyi kabul etmiştir. Geç teslim bedeli, her sözleşme yılında bir önceki yılın TÜFE endeksi oranında artılacaktır.

Davacı tarafından davalı tarafa teslim edilen ariyetlerin faturaları mevcut olup, davacı kanuni defterlerinde kayda alınmış olduğu, davalı tarafından davaya konu edilen ariyetleri teslim tutanağı ile teslim aldığı, davalı uhdesindeki ariyetlerin davalıdan sökülüp, davacının istediği noktaya taşınması için sözleşme gereğince davalının yapması gereken masrafların davacı tarafından yapıldığı, davacının bu iş için 04.05.2022 tarihinde anapara olarak 7.250,00 TL ödeme yaptığı,

Davalı tarafın davacı tarafa birtakım ariyetleri teslim ettiği, bir kısmını sökerek istasyonunda davacı yetkililerinin bıraktığı, bir kısımını da hiç sökemedikleri hususuna 16.04.2022 tarihli tutanakta yer verilmiş olup, davalı uhdesinde kalan ariyetlerin değerinin 30.000 TL olacağı,

Davacı tarafın ariyetlerin teslim edilmemesinden kaynaklı sözleşmeye istinaden günlük talep ettiği cezai şart tutarının sözleşme bitiş tarihi 02.03.2022 ile dava tarihi 09.12.2022 tarihi arasında 1.139.917,19 TL olacağı, davalı şirketin toplam 200.000 TL tutarın ekonomik mahvına sebebiyet vermeyecek tutarda olacağı mali bilirkişi tarafından tespit edilmekle.

08/08/2025 tarihli bilirkişi raporunun bilimsel, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu değerlendirilmiş, alınan talimat raporları ve 08/08/2025 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda, davanın kabulü ile davalıya ariyet olarak teslim edilen "KURUMSAL KİMLİK EKİPMANLARI ve FİYAT PANOSU"nun davalıdan alınarak davacıya aynen iadesine, aynen iade mümkün olmadığı takdirde İİK 24. maddesinin uygulanması ile İİK 24. maddesi uyarınca 30.000 TL ariyet bedelinin 10/11/2025 olan ıslah tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine;

davacıya ait ariyetlerin teslim edilmemesi sebebiyle 10.000 TL ariyet cezai şart bedeline 09/12/2022 olan dava tarihinden itibaren ve 190.000 TL ariyet cezai şart bedeline ise 10/11/2025 olan ıslah tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte toplam 200.000 TL ariyet cezai şart bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.

İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14).

Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No:2022/18772 sayılı dosyasından arabulucuya 3.120,00-TL tarife bedeli üzerinden kesilen serbest meslek makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı ve davanın kabulüne karar verildiği gözetilerek davalı aleyhine arabuluculuk giderinin yükletilmesi gerektiği

anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

YARGILAMA GİDERLERİ HARÇ BEYANI

80,70 TL BAŞVURMA HARCI 170,78 TL PEŞİN HARÇ 170,78 TL PEŞİN HARÇ 3.757,05 TL ISLAH HARCI 3.757,05 TL ISLAH HARCI +11.783,47 TL EKSİK HARÇ 11,50 TL VEKALET HARCI 15.711,30 TL KARAR VE İLAM HARCI 14.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ 687,50 TL TEBLİGAT ÜCRETİ 1.912,35 TL KEŞİF HARCI

+ 500,00 TL KEŞİF YOL ÜCRETİ

21.119,88 TL TOPLAM