İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/314 K.2024/245

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının işletme hakkı müvekkili şirkette bulunan otoyoldan ücretsiz kaçak geçiş yaptığını, ödenmeyen toplamda 37.484,35-TL geçiş ücretinin tahsili amacı ile ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalının haksız olarak takibe itiraz ettiğini, davalının itirazının iptaline takibin devamına, davalının % 20 den az olmamak şartı ile tazminat ile cezalandırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından başlatılan icra takibinin ve davanın yetkisiz mahkemede açılmış olması sebebiyle davanın usulden reddine, ayrıca müvekkilinin davacıya borcu bulunmadığını, alacağın % 20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, her türlü yargılama gideri ve vekalet ücretinin de davacı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini savunmuştur.

DELİLLER

Mahkememizden verilen 04/04/2022 tarih ve 2021/664 esas 2022/309 sayılı kararı; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi' nin 129/03/2023 tarih ve 2022/1970 esas 2023/525 karar sayılı ilamıyla kaldırıldığı anlaşıldı.

Karayolları Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ... 20/09/2016 - 18/11/2017 tarihlerinde ve devamındaki 15 günlük tarih aralığında tüm gün boyu herhangi bir sistem arızasının bulunup bulunmadığı hususunun araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiştir.

...Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Davalıya ait ... - ... - ... - ...- ... - ... - ... ve ... plakalı araçların HGS kartının 20/09/2016 - 18/11/2017 tarihi ve devamındaki 15 günlük tarih aralığında hesap bakiye hareketlerini gösterir evraklar ile HGS geçiş ücreti tahsilatlarına ilişkin herhangi bir bankaya verilmiş otomatik ödeme talimatı verilip verilmediği verildi ise ilgili banka bilgilerinin Mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... 5. Genel İcra Dairesi'ne müzekkere yazılarak...esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden bir örneğinin Mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

15/02/2024 tarihinde Mali Müşavir bilirkişisi vasıtası ile bilirkişi raporu alınmıştır.

Tarafların ticaret sicil kayıtları incelenmiştir.

Tarafların sunmuş olduğu dilekçeler ve ekindeki deliller incelenmiştir.

GEREKÇE

Dava, ihlalli geçiş sebebiyle başlatılan takipte itirazın iptali istemine ilişkindir.

İcra İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.

İtirazın iptali davalarında dava konusu farklı sebeplere dayanabileceği için görev ve yetki hususu, dava konusunun niteliğine göre HMK ve özel kanunlar çerçevesinde gözetilmesi gerekir.

İtirazın iptali davaları, icra takibine bağlı davalar olup, takibe dayanak belgelere bağlı olarak yargılama yapılır. Yargıtay HGK’nun 11/02/2020 tarih, 2017/19-2076 E. ve 2020/117 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere itirazın iptali davaları icra takibine bağlı davalardır. Alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlanması imkânı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir.

Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamaz. Bu davaların konusu, icra takibine konu alacağın varlığıdır. Bu yönüyle itirazın iptali davalarının alacak davalarından farklı bir yönü bulunmamaktadır.

Davacı alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması gerekir. Alacağın likit olmasından kasıt, alacağın belirlenebilir olmasıdır. Bunun yanında davalı borçlu yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının takibinde haksız olması ve kötü niyetli olması gerekir.

Somut olayda takip sebebi ihlalli geçişe dayanmaktadır. Ücretli otoyollardan geçiş sözleşme sorumluluğu doğurmaktadır. Davalı borçlu, ücretli otoyoldan geçerek geçiş ücretini ödeme borcunu yüklenmiş olur.

6001 sayılı Kanun’un 30/5. maddesi “4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.

Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir.

Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir. Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir.” şeklindedir.

Aynı maddenin 7. fıkrasına göre geçiş tarihinden itibaren 15 gün içinde geçiş ücretini ödeyen kişiler hakkında ceza uygulanmaz.

İhlalli geçişlere ilişkin açılan davalar hizmet sözleşmesine dayalı bir para alacağına ilişkin olması sebebiyle TBK md. 89 ve HMK md. 10 hükümleri uyarınca yetkili mahkeme belirlenir.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca ücretli otoyollardan geçiş yapan kişiler, geçiş ücretini ödemekle yükümlü olup, ödemenin yapılıp yapılmadığını takip etmek zorundadır. İstanbul BAM 17. HD 2019/105 Esas ve 2022/389 Karar sayılı ilamında “Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya HGS veya OGS sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır.” şeklinde karar vererek geçiş yapanların ödeme yapmadığını bildiğini kabul etmiştir.

İcra inkâr tazminatına ilişkin olarak ise Yargıtay 3. HD 2022/3213 Esas ve 2022/5927 Karar sayılı ilamında “…bu nedenle davacı şirketin 6001 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca geçiş ücreti ile kesinleşmiş olan dört katı tutarındaki cezadan ibaret olan alacağını takibe konu ettiği, alacak miktarının belirlenebilir (likit) nitelikte olduğu gözetilerek, alacak miktarının tamamı üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken…” şeklinde karar vererek, geçiş ücreti ile cezai bedelin likit olduğunu içtihat etmiştir.

Dava konusu takip dosyasının incelenmesinde, takibin usul ve yasaya uygun olduğu, takipte yapılan itirazın ve açılan işbu davanın süresinde olduğu görülmüştür. Davacı şirket, davalıya ait ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...ve ... plakalı araçların işletmesindeki otoyoldan ücret ödemeden geçişler yaptığını iddia etmiştir. İddia edilen araçların plaka kayıtları incelendiğinde 20/09/2016-18/11/2017 tarihleri arasında davalı adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Araçların HGS ürünü bulunup bulunmadığı hususunda yapılan araştırma sonucu bir kısım araçların HGS ürününün bulunmadığı, bir kısım araçların ise HGS bakiyesinin yetersiz olduğu tespit edilmiştir.

Alanında uzman bilirkişi tarafından hazırlanan 15/02/2024 tarihli bilirkişi raporu uyarınca, davalı adına kayıtlı araçların 20/09/2016-18/11/2017 tarihleri arasında 300 kez ücret ödemeden geçiş yaptığı, bu geçişler sebebiyle davacının 36.107,05 TL geçiş ücreti ve ceza bedeli, 1.222,36 TL işlemiş faiz ve 220,02 TL KDV alacağı bulunduğu tespit edilmiştir. Bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu kanaatiyle, rapor hükümde esas alınmıştır. Her ne kadar davacının toplam 37.549,43 TL alacağı olduğu hesaplanmışsa da davacı, dava dilekçesinde 36.057,45 TL geçiş ve ceza bedeli, 1.209,23 TL işlemiş faiz ve 217,66 TL KDV olmak üzere toplam 37.484,34 TL talep etmiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, davalının adına kayıtlı 8 adet araç ile davacının işletmesinde bulunan otoyoldan 20/09/2016-18/11/2017 tarihleri arasında 300 kez ücret ödemeden geçiş yaptığı anlaşılmış olup, taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne karar verilmiş, alacak miktarı likit olduğundan %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmiştir

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır