İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/419 K.2025/328

Mahkememizde görülmekte olan tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının sözleşmeden doğan tüm borçlarını yerine getirdiği halde, davalı tarafından sözleşmeden doğan borçlar ifa edilmediğinden müvekkilinin maddi zarara uğradığını, davalının Sözleşme’nin 4,A,i maddesinde düzenlenen “Nargile sunum hizmetine ayrılan alanda, nargile satış ve sunumu yapılabilmesi için gerekli her türlü iznin, ruhsatın ve Nargilelik Tütün Mamulü Sunum Uygunluk Belgesi’nin alınmasından ... sorumludur.” hükmüne aykırı davranıldığını, yani davalı tarafından gerekli izin,

ruhsat ve Nargilelik Tütün Mamulü Sunum Uygunluk Belgesi’nin alınmaması nedeniyle müvekkilinin nargile sunum hizmeti veremediğini, müvekkilinin işbu hizmeti verebilmek için sıfır ürünler satın aldığını, yine müvekkilinin davalı şirkete güvenerek başkaca hiçbir firma ile nargile sunum sözleşmesi imzalamadığını ve halen daha bu alanda hizmet vermediğini, müvekkilinin sırf bu sözleşmeye güvenerek yukarıda sayılan masraf kalemlerine yönelik harcama yaptığını, müvekkili başka bir yerde hizmet vermediğinden sayılan ürünlerin kullanımının mümkün olmadığını,

davacının sözleşmeden doğan borçlarını yerine getirmesine rağmen davalının sezon ortasına gelmesine rağmen yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle davalıya ihtarname keşide edildiğini buna rağmen davalı firmanın sebep olunan zararları karşılanmaktan imtina ettiğini, bu nedenle davanın kabulüne, davacının sözleşme gereği uğradığı tüm zararı ve muhtemel kazanç kaybı tespit edilerek fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak üzere şimdilik 100-TL, maddi tazminatın sözleşmede kararlaştırılan 1.06.2022 tarihinden itibaren ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan Nargile Sunum Hizmetleri Sözleşmesi " Sözleşme" (Ek-1) madde 7/A ile yetkili mahkeme olarak İstanbul Merkez Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili kılındığını, davacının tacir olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 18/2 uyarınca basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğünün bulunduğunu, davacının müvekkili şirketine güvenerek masraf yaptığını ve bunların müvekkili şirket tarafından ödenmesi gerektiği yönündeki iddiasının kabul edilemeyeceğini, davacının müvekkili şirkete güvenerek yaptığı masrafları talep etmesinin hukuka aykırı olacağını,

davacı şirketin 2019 yılında kurulmuş ve faaliyet konusu içerisinde nargile salonu işletmek olan bir anonim şirket olup, müvekkili şirket ile imzaladığı sözleşme hükümlerinin bağlayıcı olduğunun bilincinde olması gerektiğini, müvekkili şirkete güvenerek aldığını iddia ettiği ürünleri başka ticari faaliyetlerinde de kullanacağı için bu talebin davacının müvekkili şirket üzerinden haksız kazanç elde etme yönündeki kötü niyetini açıkça gösterdiğini, ayrıca basiretli bir tacir olarak devlet idareleri tarafından verilen izne bağlı bir iş yaptığının,

bu iznin idare tarafından verilmediği bir durumda madde 7/c mücbir sebebe dayanılarak sözleşmenin feshedilebileceğinin bilincinde olması gerektiğini, somut olayda da sözleşme’nin ifasının müvekkili şirket açısından imkansızlaşmasına neden olan gerekli izin, ruhsat ve Nargilelik Tütün Mamulü Sunum Uygunluk Belgesi’nin alınması hususu davacının faaliyet alanı ile ilgili olduğu için bu konu özelinde de doğabilecek risklerden davacının da haberdar olması ve basiretli bir tacir olarak bunu öngörmesi gerektiğinin kabulünün gerektiğini,

davacının kendi zilyetliğinde bulunan ekipmanın masraflarını müvekkili şirketten talep etmesinin hukuka aykırı ve tamamen kötü niyetli olduğunu, davacının müvekkili şirkete güvenerek bu harcamaları yaptığının iddiasının kabul edilebilir olmadığını, ...

11. Noterliği 20.07.2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarda belirttikleri üzere; davacının oturma gruplarının, şemsiye ve aparatlarının, tütün ve nakliye ücretlerinin ödenmesi talebinin kabul edilemez olduğunu, otelde bulunan tüm taşınırların davacıya hasarsız teslim olunduğunu, davacı ile müvekkili şirket arasında hizmet sözleşmesi imzalandığını, davacının personeline yaptığı harcamaları müvekkili şirketten talep etmesinin hem sözleşmeye, hem kanuna hem ticari örf ve adetlere aykırı olduğunu,

taraflar arasında imzalanan nargile sunum hizmetleri sözleşmesinin müvekkili şirket tarafından madde 7/c mücbir sebepler maddesi uyarınca feshedilmiş olup, müvekkili şirketin hiçbir kusuru olmayan mücbir sebeplerden kaynaklanan bir fesih durumunda davacının işbu dava açısından taleplerinde kötü niyetli olduğunu, müvekkili şirket tarafından anılan sözleşme keyfi biçimde sona erdirilmediğini, zira sözleşme’nin ifası için gerekli izin, ruhsat ve nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi’nin alınması şirketilerine yüklenemeyecek sebepler neticesinde imkansızlaştığını,

nitekim idareden alınması gerekli izinlerin müvekkili şirketin tüm başvurularına rağmen alınamadığını ve bu sebeple sözleşmenin objektif bir biçimde ifa edilemez hale geldiğini, objektif olarak imkansızlaşan sözleşmede borcun sona ereceğinin açık olduğunu, bu kapsamda, şirketlerince ödenmesi gereken bir tutarın bulunmadığını, tüm açıklanan nedenlerle yetki itirazının kabulü ile dosyanın yetkili mahkeme olan İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, haksız ve kötü niyetli bir şekilde açılan davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Nargile Sunum Hizmetleri Sözleşmesi, masraf makbuz örnekleri, .... Noterliğinin 08/07/2022 tarihli ... numaralı ihtarname örneği, arabuluculuk son tutanak örneği, ... 11. Noterliğinin 23/06/2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname örneği, ... Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün 07/06/2022 tarihli Uygunluk Görüş örneği, TAPDK Toptan Satış Belgesi için aranan evrak listesi, yazışmaların dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

... Ticaret Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak; davacı ... GIDA TURİZM VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ'nin -VKN ... ve ... ŞİRKETİ'nin - VKN ... ticaret sicil kayıtlarının gönderilmesinin istenildiği, yazı cevabı ile; şirket bilgilerinin gönderildiği görülmüştür.

... Vergi Dairesine müzekkere yazılarak; davacı ... GIDA TURİZM VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ'nin - VKN: ... - 2021 ve 2022 yıllarına ait gelir vergi beyannamelerinin gönderilmesinin istenildiği, yazı cevabı ile; dairelerinde ... vergi numarasında kayıtlı mükellefi ... GIDA TURİZM VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİnin 27/02/219 tarihinden itibaren "Belirli Bir Mla Tahsis Edilmiş Mağazalarda Pipo,Nargile, Sigara Ağızlığı v.b. Perakende Ticareti faaliyetine ilişkin mükellefiyet kaydının devam ettiğinin anlaşıldığının bildirildiği, 2021 dönemi kurumlar vergisi ve 2022/3. Dönem geçici vergi beyannamelerinin gönderildiği görülmüştür.

Mahkememizin 29/11/2023 tarihli celsesinin 6 nolu ara kararı gereğince dosya üzerinde bilirkişi heyeti marifetiyle inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 10/07/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin “4.A.i.” maddesinde yer alan “Nargile sunum hizmetine ayrılan alanda, nargile satış ve sunumu yapılabilmesi için gerekli her türlü iznin, ruhsatın ve Nargilelik Tütün Mamulü Sunum Uygunluk Belgesi'nin alınmasından otel sorumludur.” hükmü uyarınca sözleşmeye konu nargile sunum hizmetinin gerçekleşebilmesi için temin edilmesi gereken idari iznin, davalı otelin yükümlülükleri kapsamında olduğu,

Nargile satışının yapılabilmesi için idareden alınması gereken izinlerin verilmediği hususunda taraflar arasında bir ihtilaf olmadığı,

Dosya kapsamında söz konusu iznin alınabilmesi için yapılan iş ve işlemler ile başvuru belgeleri, idare tarafından verilen kararlar ve gerekçelerine dair herhangi bir belge yer almadığı,

Ayrıca, belirtilen iznin alınabilmesi için gereken şartlar ve bu şartların yerine getirilip getirilmediği, idarenin izin vermeme sebebinin davalının kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı; bu iznin alınmasının artık imkansızlaşıp imkansızlaşmadığı hususlarını değerlendirebilecek uzmanlığa haiz bir bilirkişinin heyette yer almadığı,

Belirtilen iznin alın(a)mamasında davalının üzerine düşen edimleri muteber biçimde yerine getirip getirmediği, bu bakımdan davalının sözleşmeye aykırı davranıp davranmadığı ve bu sebeple tazminat sorumluluğunun doğup doğmadığı; iznin alınmasının objektif olarak imkansızlaşıp imkansızlaşmadığı, idarenin verdiği kararın sözleşmenin “7/C” maddesinde yer alan “mücbir sebep” kapsamına girip girmediği; sözleşmenin objektif ifa imkansızlığı sebebiyle mi, mücbir sebepten ötürü mü, yoksa tarafların sözleşmeyi feshetmesiyle mi sona erdiği hususlarında bir sonuca ulaşmanın bu aşamada mümkün olmadığı" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

Mahkememizin 20/11/2024 tarihli celsesinin 3 nolu ara kararı gereğince ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 14/01/2025 tarihli ek raporunda sonuç ve özet olarak;

"Sözleşmenin feshi için davalı tarafından davacıya en az 15 günlük sürenin verilmediği ve fesih ihtarnamesinin keşide tarihi itibariyle (derhal) fesih iradesi göz önünde bulundurulduğunda, davaya konu sözleşmenin feshinin, sözleşmenin 6.C. maddesine uygun şekilde gerçekleşmediği, dolayısıyla sözleşmenin davalı tarafından 6.C. maddesine uygun şekilde bu madde kapsamında feshedilmediği,

Yabancı ülke vatandaşının adli sicil kaydının alınabilmesi hukuken mümkün ise, Türkiye'de faaliyet gösteren davalı anonim şirket yetkilisi tacirin sırf o an Kazakistan'da olmasının tek başına imkansızlığa sebebiyet vermeyeceği, dolayısıyla somut olayda imkansızlık veya mücbir sebep teşkil eden bir durum olmadığı,

Şayet bir Kazakistan vatandaşının adli sicil kaydını temin etmesi hukuken imkansız ise bu takdirde imkansızlık kapsamında değerlendirme yapmak gerekeceği" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; sözleşmeden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkememizin 12/03/2025 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince davacı vekiline dosyanın esasına ilişkin beyanda bulunmak üzere süre verildiği, davacı vekilinin 26/03/2025 tarihli dilekçesi ile müvekkilinin Nargile Sunum Hizmetleri Sözleşmesinin imzalanmasından sonra nargile sunum hizmeti verebilmek için.

Oturma gruplarına 75.000-TL, Şemsiye ve aparatlarına 25.084,75-TL, Tütün ve nakliyesine 9.960-TL, Marangoz işçiliğine 5.000-TL, Personel Kıyafetlerine 2.139,90-TL, Lojman Kirası ve Komisyon ücreti olarak 80.000-TL, Haziran ve Temmuz aylarında 3 personel maaşı ve sgk ödemesi için 19.736,43-TL, Nakliye için 944-TL harcama yaptığını, Oturma grupları ve şemsiye ve aparatları davalı şirketin talebi gibi alındığını, bu nedenle de müvekkilinin başkaca bir işte kullanmasının imkansız olduğunu, hali hazırda depoda muhafaza edildiğini, davalı tarafa iadeye hazır olduğunu, ayrıca müvekkilinin,

işbu sözleşme sonrasında başkaca Nargile Sunum Hizmeti sözleşmesi imzalamadığını, bu nedenle bu sektörde faaliyet sürdürmediğini beyanla; maddi tazminatın sözleşmede kararlaştırılan 1.06.2022 tarihinden itibaren ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf iddia ve savunmaları, alınan bilirkişi raporu ile dosya kapsamındaki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 6/E maddesi, "İşbu sözleşmenin otel tarafından sözleşmeye aykırı fiil, karar ve benzeri hukuki olgular kapsamında, haklı veya geçerli nedenlerle; derhal veya bildirimli bir şekilde feshedilmesi halinde, HİZMET VEREN, işbu sözleşmeye konu hizmetlerin bir başka kişi ve/veya kuruluşa verilmesinden kaynaklanacak tüm zarar ve ziyanı karşılayacaktır.

Diğer yandan işbu sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde hizmet veren, sözleşmenin ifası için yapmış olduğu yatırım ekipman masraf ve benzeri olgular için otelden herhangi bir talepte bulunmayacağını kabul, beyan ve taahhüt eder." şeklinde düzenlenmiştir.

Sözleşme serbestisi ilkesi çerçevesinde taraflar arasında akdedilen sözleşmenin ilgili maddesi gereğince davacının, sözleşmenin feshedilmesi sebebiyle sözleşmenin ifası için yapmış olduğu yatırım, ekipman, masraf ve benzeri olgular için davalıdan talepte bulunmayacağı, sözleşmenin tarafları bağladığı kanaatine varıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.

İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14).

Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No:2022/... sayılı dosyasından arabulucuya 1.560,00-TL tarife bedeli üzerinden serbest meslek makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilmiş,

davanın reddine karar verildiği gözetilerek davacı aleyhine arabuluculuk giderine hükmedilmesi gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza