İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/619 K.2025/662

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı ile müvekkili şirket arasında devam eden ticari ilişki kapsamında davalının müvekkili şirketten satın aldığı ürünlerin bedelini eksik ödediğini, müvekkili şirket lehine doğan kur farkı alacağını ödemediği için de müvekkili şirket tarafından davalı aleyhine ....

İcra Müdürlüğü' nün 2024/... sayılı dosyası ile takip başlattığını, davalının ise bu takibe haksız yere itiraz ettiği için önce arabulucuya başvurulduğunu, arabulucu sürecinde de uzlaşma sağlanmaması sebebiyle işbu davanın açılması zaruretinin hasıl olduğunu, müvekkili şirket ile davalı arasında bir süredir devam eden ticari ilişki nedeniyle davalının, müvekkili şirketten ...

(SAP) kodlu ve sair ürünlerini satın aldığını, taraflar arasındaki anlaşmanın bedelin döviz cinsinden belirlenmiş olup ödemelerin de bu anlaşmaya uygun yapılması gerektiği hususunda da mutabakat sağlandığını, bu sebeple de müvekkili şirket tarafından davalıya döviz cinsinden fatura kesildiğini, hem faturaların USD cinsinden olması hem de her bir fatura üzerinde faturanın USD olarak tahsil edileceğinin yazılı olması,

ödemelerin döviz cinsinden ve dövize endeksli olacağının kuşkuya yer bırakmayacak şekilde kararlaştırıldığını kanıtladığını, davalının 06.12.2022 tarihinden bu yana kesilen faturaları vadesinde ödemediği gibi vade zamanında ve ödeme zamanındaki döviz karşılığını ödemeyerek kur farkı borcunu ifadan kaçındığını, oysa faturaların döviz cinsinden olmasının muhtemel kur farkının da eksiksiz şekilde ifasını zorunlu kıldığını, davalının hesap mutabakatı ve ekstrelerini imzaladığı halde, gereğini yerine getirmediğini,

davalının mevcut deliller çerçevesinde müvekkili şirkete geç ödemeden ve döviz kurundaki farktan kaynaklı olarak kur farkı borcu bulunduğunu, bu nedenle haklı davalarının kabulünü ve takibin iptalini talep ettiklerini, alacak tutarının likit olduğunu ve itirazın haksız olduğu için de davalının %20 icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesini talep ettiklerini, davalı, takibin, yetkisiz icra dairesinde başlatıldığı yönünde itirazda bulunmuşsa da bu itirazın da haksız olduğunu, zira işbu dava konusu alacağın para alacağı olup müvekkilinin alacaklı sıfatıyla ikametgâhının olduğu yerde takip başlatmasının hukuka uygun olduğunu beyanla ....

İcra Müdürlüğü'nün 2024/... sayılı dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın tamamen iptaline, takibin devamına, davalının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine ve bu tazminatın müvekkile ödenmesine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından müvekkili şirkete karşı ....İcra Müdürlüğü'nün 2024/... sayılı dosyası ile başlatılmış olan ilamsız icra takibine yasal süresi içinde yapmış oldukları itirazda borca itiraz ile birlikte icra dairesinin yetkisine de itiraz edildiğini, taraflar arasında sözleşme bulunmadığından olayda sözleşmeden doğan davalardaki özel yetki kuralının uygulanmasının mümkün olmadığını,

itirazın iptali davalarında geçerli bir icra takibinin bulunması dava şartı olduğundan ve icra takibi yetkisiz icra dairesinde yapıldığından HMK.114/2 ve 115/2 uyarınca davanın esasa girilmeksizin dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini,taraflar arasındaki ticari ilişkinin yabancı para cinsinden kurulmadığını, Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 13.03.2019 tarih, 2018/1227 E., 2019/5447 K. Sayılı kararı uyarınca "kur farkı talep edilebilmesi için akdi ilişkinin yabancı para cinsinden kurulduğunun ispatı gerekir." denildiğini,

dava dilekçesinde her ne kadar taraflar arasındaki ticari ilişkinin döviz cinsinden belirlendiği ve ödemelerin de döviz cinsinden yapılacağı konusunda mutabakat sağlanmış olduğu belirtilmişse de taraflar arasında ticari ilişkinin döviz cinsinden belirlendiği ve ödemelerin de döviz cinsinden yapılacağına ilişkin hiçbir mutabakat bulunmadığını, davacı tarafça da böyle bir mutabakat sunulamadığını, davacı tarafça ; hesap mutabakatlarında cari hesabın döviz cinsinden olduğunun ikrar edildiği ileri sürülmüşse de davacı tarafından dosyaya sunulan mutabakatlarda açıkça görüldüğü gibi taraflar arasındaki cari hesabın hem TL.

Hem USD cinsinden miktarlarının belirtilmiş olup USD cinsinden ödeme yapılacağına ilişkin hiçbir ikrar yer almadığını, taraflar arasıdan, fatura bedellerinin USD olarak ödeneceği konusunda hiçbir ticari anlaşma ve mutabakat bulunmadığını ve davacı tarafça da bu durumun aksini ispat eder hiçbir delil sunulmadığını, bu nedenle davacı tarafın kur farkı talebinin haksız olduğundan davanın ve icra inkar tazminatı taleplerinin reddine, takibin iptaline ve davacı tarafın %20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesine,

aksi kanaat halinde dahi temerrüt ihtarnamesi olmadığından temerrüt faizine ve icra inkar tazminatına hükmedilmemesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dosya kapsamındaki dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçesi, sunulan tüm beyan dilekçeleri, bilirkişi raporu, celp edilen dosyalar ve dosyanın tümü hep birlikte incelenmiştir.

Davacı vekilinin dava dilekçesi ekinde; faturalar ve hesap mutabakatı ve cari hesap ekstresi fotokopileri sunulmuştur.

.... İcra Müdürlüğü'nün 2024//... Esas sayılı takip dosyası ile dosyamız davacısı ... ... ... Anonim Şirketi tarafından ... ... Anonim Şirketi aleyhine 103.473,56 USD toplam alacak üzerinden icra takibi yapıldığı, borçlu tarafından yapılan itiraz ile takibin durduğu anlaşılmıştır.

15/05/2025 tarihli celsede, .... İcra Dairesi'nin 2024/... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptali şartlarının oluşup oluşmadığı, davacı tarafın kur farkı alacağı bulunup bulunmadığı hususlarında bilirkişi heyetinden rapor alınmasına karar verilmiş, MM ...'nin, Sözleşmeler Alanında Uzman Doç. Dr. ... tarafından düzenlenen bilirkişi heyeti raporunda neticeten;

Netice ve Kanaat;

Davacı ... ... ... A.Ş.'nin şirketin 2022-2023-2024 yıllarına ait ibraz ettiği ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırılmış olduğu, defterlerin birbirini teyit eder şekilde tutulduğu, kayıtların düzenli ve yasalara uygun tutulduğu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu,

Davalı ... ... A.Ş.'nin 2023-2024-2025 yıllarına ait ibraz ettiği ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırılmış olduğu, defterlerin birbirini teyit eder şekilde tutulduğu, kayıtların düzenli ve yasalara uygun tutulduğu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uvarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu,

Davacı ... ... ... A.Ş.'nin sahibi lehine delil niteliğine haiz ticari defterlerinde Davalıdan 21.10.2024 icra takip tarihi itibari ile 103.473,56 USD karşılığı 3.542.934 TL alacaklı olduğu,

Davalı ... ... şirketinin sahibi lehine delil niteliğine haiz ticari defterlerinde Davacı ... ... ... şirketinden 212.403,54 TL tutarında Alacaklı olduğu,

Taraflar arasındaki cari hesap farklılığının davacı şirketin dövizli düzenlediği faturalara yönelik Davalı şirketin 31.12.2023 tarihinde kadar cari hesabın dövizli olduğu yönünde mutabakat sağladığı, 31.03.2024 tarihli mutabakatta ise Türk Lirası cinsinden bakiye bildirilerek mutabık olunmadığının bildirildiği,

Davalı vekilinin itiraz dilekçesinde “taraflar arasında ticari ilişkinin yabancı para cinsinden kurulmadığı, USD ödeme konusunda herhangi bir mutabakatın bulunmadığı” iddiasına karşılık döviz bazlı mutabakat mektuplarının mevcut olduğu, cari hesaptaki faturaların döviz karşılığı düzenlendiği ve faturalara itiraz olmaksızın Davalı defterlerinde kayıtlı olduğu,

Davacının alacak bakiyesini oluşturan faturaların açıklamasında faturanın USD olarak tahsil edileceğinin açıkça yer aldığı, Mali yönden yapılan tespitler neticesinde Davacı ... ... şirketinin Davalı ... ... şirketinden 21.10.2024 icra takip tarihi itibari ile 103.473,56 USD karşılığı 3.542.934 TL alacaklı olduğu,

Heyetimiz mali üyesince tespit edildiği üzere davalının itiraz dilekçesinde “taraflar arasında ticari ilişkinin yabancı para cinsinden kurulmadığı, USD ödeme konusunda herhangi bir mutabakatın bulunmadığı” iddiasına karşılık döviz bazlı mutabakat mektuplarının mevcut olduğu, cari hesaptaki faturaların döviz karşılığı düzenlendiği ve faturalara itiraz olmaksızın davalı defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının alacak bakiyesini oluşturan faturaların açıklamasında faturanın USD olarak tahsil edileceğinin yazdığının görüldüğü; bu durumda davalının kur farkı alacaklı olabileceğinin ifade edilebileceği..." yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmişti. Davacı vekilince 18/09/2025 tarihli dilekçe ile bilirkişi raporuna karşı beyanda bulunulmuştur. Davalı vekili tarafından da 24/09/2025 tarihli dilekçe ile bilirkişi raporuna itirazda bulunulmuştur.

Taraflar arasındaki ihtilafın; .... İcra Dairesi'nin 2024/... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptali şartlarının oluşup oluşmadığı, davacı tarafın kur farkı alacağı bulunup bulunmadığı, takibin yetkili icra dairesinde başlatılıp başlatılmadığı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf iddiaları, sunulan deliller, alınan bilirkişi heyeti raporu ile tüm dosya içeriğine göre; açılan dava, kur farkı alacağının tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.

Alanında uzman bilirkişi heyetinden alınan rapor içeriğindeki mali müşavir bilirkişi tespitine göre.

Taraf şirketlerin incelemeye esas dönemdeki ibraz ettikleri ticari defterlerinin ayrı ayrı yapılan incelemelerinde; açılış tasdiklerinin zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırılmış olduğu, defterlerin birbirini teyit eder şekilde tutulduğu, kayıtların düzenli ve yasalara uygun tutulduğu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahipleri lehine delil vasfını haiz olduğu, davacı ... ... ...

A.Ş.'nin sahibi lehine delil niteliğini haiz ticari defterlerinde davalıdan 21.10.2024 icra takip tarihi itibari ile 103.473,56 USD karşılığı 3.542.934 TL alacaklı olduğu, davalı ... ... şirketinin sahibi lehine delil niteliğini haiz ticari defterlerinde davacı ... ... ... şirketinden 212.403,54 TL tutarında alacaklı olduğu, taraflar arasındaki cari hesap farklılığının davacı şirketin dövizli düzenlediği faturalara yönelik Davalı şirketin 31.12.2023 tarihinde kadar cari hesabın dövizli olduğu yönünde mutabakat sağladığı,

31.03.2024 tarihli mutabakatta ise Türk Lirası cinsinden bakiye bildirilerek mutabık olunmadığının bildirildiği yönünde görüş bildirildiği anlaşılmıştır. Objektif, bilimsel verilere dayanan bilirkişi raporu içeriğine mahkememizce aynen itibar olunmuştur.

Kur farkı alacağının talep edilebilmesi için taraflar arasında akdedilen sözleşmede hüküm bulunması veya faturaya konu malların döviz karşılığı satımının yapılmış olması gerekir.

Davalı vekilinin aşamalarda sunulan yazılı ve sözlü dilekçelerinde “taraflar arasında ticari ilişkinin yabancı para cinsinden kurulmadığı, USD ödeme konusunda herhangi bir mutabakatın bulunmadığı” iddiasında bulunduğu görülmüş ise de. 6098 sayılı TBK'nın 99. maddesi. "Konusu para olan borç ülke parasıyla ödenir.

Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parasıyla da ödenebilir.

Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağını aynen veya vade ya da fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden ödenmesini isteyebilir." hükmünü haizdir. Anılan yasa hükmüne göre taraflarca aynen ödeme kararlaştırılmadıkça vadesinde ödenen borçta seçim hakkı borçludadır. Dilerse yabancı para borcunu aynen, dilerse TL karşılığını öder.

Vadede ödeme yapılmaması halinde ise seçim hakkı alacaklıya geçmektedir. Yine uyuşmazlık konusu davacı faturalarının tamamı yabancı para birimi üzerinden düzenlenmiş olup, bu durum alacağın döviz cinsinden olduğunu ispata yeterlidir. ( İstanbul BAM 12. HD 2025/1445, 2025/1592 karar sayılı ilamı) Somut olayda, taraflar arasında akdedilmiş olan ve kur farkının talep edilebileceği doğrultusunda bir açıklamanın yer aldığı herhangi bir bilgi ya da belgeye rastlanılmamıştır.

Taraflar arasında kur farkı talep edilebileceğine ilişkin ayrı bir sözleşmeye de rastlanmamıştır. Mali müşavir bilirkişi raporuna göre döviz bazlı mutabakat mektuplarının mevcut olduğu, cari hesaptaki faturaların döviz karşılığı düzenlendiği ve faturalara itiraz olmaksızın davalı defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının alacak bakiyesini oluşturan faturaların açıklamasında faturanın USD olarak tahsil edileceğinin yazdığı görülmektedir.

Bu durumda davalının kur farkı alacağından dolayı sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır. Mali inceleme neticesinde davacının, davalıdan 21.10.2024 icra takip tarihi itibari ile 103.473,56 USD alacaklı olduğu tespit edilmekle davacının davasının kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmektedir.

Her ne kadar davalı- borçlu vekilince icra dairesinin yetkisine de itiraz edildiği görülmüş ise de; 6098 sayılı TBK' nun 89. Maddesi gereğince yapılan itirazın reddine karar vermek gerekmiştir. HUAK 18/A-(13) ve (14). Fıkrası hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No: 2024/... sayılı dosyasından arabulucu olarak atanan ...ekte sunulan 3.600,00.-TL tarife bedeli üzerinden kesilen Serbest Meslek Makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilerek, davanın kabulüne karar verildiği de dikkate alınarak davalı aleyhine arabulucuk giderlerinin de yükletilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır