İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/778 K.2025/614

Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... marka elektrikli binek tipi otomobili (Şaşe No: ... Motor No: ...) satın aldığını, müvekkilinin satın almış olduğu bu aracın ...

Bayi çıkışlı olduğunu, davaya konu olan aracın, dava dışı ilk malik tarafından 27.09.2021 tarihinde ...Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından satın alındığını, akabinde aracın müvekkili tarafından da 29.06.2022 tarihinde alındığını, müvekkilinin davaya konu arabayı ilk alan kişinin halefi sıfatına haiz olduğunu, müvekkilinin aldığı aracın direksiyon kısmında zaman içerisinde soyulmalar meydana geldiğini, 29.06.2022 tarihinde tescil edilen aracın 27.000 km civarı yol yaptığını, aracın direksiyonunda olan bu soyulmaların ürünün ayıplı olmasından kaynaklı olduğunu,

normal kullanıma bağlı olarak bu şekilde yıpranmaların bu denli kısa sürede ortaya çıkması alınan üründe ki niteliklere aykırılık teşkil ettiğini, ... yer alan bir SUV olan ... ... marka araç kendi segmentinde olan diğer muadillerine göre iç dizayn ve kaliteyi daha ön planda tutmasına rağmen bu tarz sorunlarla karşılaşılmasının müvekkilini oldukça şaşırttığını, bu nedenle müvekkilinin aracındaki gizli ayıbın bilirkişiler aracılığı ile tespiti için .... Sulh Hukuk Mahkemesi...

Değişik İş Dosyası ile tespitinin istendiğini, 14.11.2023 tarihli bilirkişi raporunda direksiyondaki soyulmaların ayıptan kaynaklandığına dair rapor hazırlandığını, kusurun tamamen davalılarda olduğunu beyanla; davanın kabulüne, direksiyon kutusu ve simidindeki değişim bedeli olan ayıplı malın ücretini HMK 107. maddesi uyarınca alacağın bilirkişi marifetiyle tam ve kesin olarak belirlendiği aşamada talebi artırmak kaydıyla şimdilik araçta oluşan 300,00-TL'lik zararın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, eğer bu mümkün değilse ayıplı olan direksiyonunun ayıpsız olanı ile değişimine,

yargılama giderleri, noter masrafı, değişik iş dosya masrafları ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ayıp iddiasına yönelik usulüne uygun bildirim olmadığını, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini, dava konusu aracın ikinci el ticari bir satış olduğunu, müvekkilinin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin dava konusu satış işlemine bir dahiliyeti olmadığını, müvekkilinin kusuru bulunmadığını, davanın pasif husumet yokluğunu nedeniyle reddine, davanın zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden reddine, herhalde davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Davalı ... ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazları olduğunu, aracın müvekkilinden alınmadığını, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davacının ayıp ihbarına uymadığını, dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını, davacının talep sonucunun belli olmadığını, dava konusu araçta herhangi bir ayıp yada üretim hatası bulunmadığını, aracın ilk alıcısına ayıpsız olarak teslim edildiğini, direksiyondaki soyulmanın kullanıcı hatası olduğunu, aracın yasal garanti süresinin sona erdiğini, satım ve üretim kaynaklı bir sorumlulukları olmadığını beyanla; davanın usulden ve esastan reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Araç satış sözleşmeleri örneği, noter satış sözleşmeleri örneği, ruhsat ve trafik kayıtları örneği, .... Sulh Hukuk Mahkemesi... Değişik İş dosya örneği, arabuluculuk son tutanak örneğinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

.... Sulh Hukuk Mahkemesi... Değişik İş sayılı dosyası kapsamında düzenlenen 14/11/2023 tarihli raporda sonuç ve özet olarak;

"Uyuşmazlık konusu olan ... plaka sayılı, ... Marka, 2021 model, ... Tipi, elektrikli otomobilin 07.10.2023 tarihinde ... İlçesi, ... Caddesi, ... ... Otobüs Durağına getirilerek araç üzerinde yapılan delil tespitine müteakiben tevdi edilen dava dosyasında mübrez her türlü bilgi, belge, doküman ve resmi evrakların incelenmesi sonucunda görüş ve kanaatinin aşağıda açıklandığı biçimde oluştuğuna,

a) Uyuşmazlık konusu olan ... plaka sayılı aracın direksiyon simidinin kaplamasında meydana gelen hasarın (soyulmanın) normal kullanım sebebiyle oluşmadığı gerekçesiyle ayıplı mal statüsünde olduğu,

b) Aracın direksiyon simidinin deri kaplamasındaki soyulmanın malzeme kalitesi /imalat tekniği vb. sebepler nedeniyle meydana geldiği öngörülerek kusurun karşı taraf ... ... A.Ş.'de ve ... Tic. A.Ş.'de olduğunu,

c) Direksiyon simidinde oluşan kaplamanın soyulması sebebiyle araçta direksiyon simidi ve diğer aksesuarla birlikte değiştirmesi bedeli dışında araçta değer kaybının meydana gelmeyeceğine,

d) Direksiyon simidinde meydana gelen hasar sebebiyle direksiyon kutusu ve simidindeki değişimin bedelinin 55.000 TL (Elli Beş Bin ... Lirası) olabileceğine" ilişkin görüş ve kanaat bildirdiği görülmüştür.

Mahkememizin 03/04/2024 tarihli celsesinin 5 nolu ara kararı gereğince dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, bilirkişi heyeti 02/12/2024 tarihinde sunmuş oldukları raporunda sonuç ve özet olarak;

"Davacının taraf olduğu satış sözleşmesinin taraflarının davalılar olmadığı, sözleşmenin nispiliği ilkesi gereğince davacının davalılardan talepte bulunamayacağı,

Garanti sorumluluğu açısından 2 yılllık sürenin dolduğu, buna bağlı olarak davacının talepte bulunamayacağı" yönünde rapor tanzim ettikleri görülmüştür.

Mahkememizin 22/01/2025 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince taraf vekillerinin bilirkişi raporuna beyan ve itirazları ile davaya konu ayıbın niteliği ve ayıbın niteliğine göre davalıların ayıptan sorumluluğu, ayıp ihbar süresine uyulup uyulmadığı hususlarında bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 12/05/2025 tarihinde sunmuş oldukları raporunda sonuç ve özet olarak; "Davacının taraf olduğu satış sözleşmesinin taraflarının davalılar olmadığı, sözleşmenin nispiliği ilkesi gereğince davacının davalılardan talepte bulunamayacağı,

Garanti sorumluluğu açısından 2 yılllık sürenin dolduğuna ilişkin kök raporda ortaya konan görüş bakımından;

a. Ayıbın garanti süresi içinde ortaya çıktığı,

b. Ayıbın tespitine yönelik başvurunun iki yıllık süre içinde yapıldığı,

c. Başvuru sonrası alınan tespit raporunun garanti süresinden sonra oluştuğu ve tebliğ edildiği,

Sorumluluk bulunduğu kabul edilirse, bunun ücretsiz tamir hakkını varlığı olarak belirlenmesinin uygun olacağı, yapılmazsa 55.000 TL zararın dava tarihi itibariyle istenebileceği, ücretsiz değişim hakkının kullanılmasının işin niteliğine uygun olmayacağı" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; ayıplı mal nedeniyle oluşan zararın tahsili talebine ilişkindir.

Somut olayda. 29/06/2022 tarihinde davacı tarafından ikinci sahibi olarak satın almış olduğu ... plaka sayılı, ... Marka, 2021 model, ... Tipi, elektrikli otomobilin direksiyon simidindeki soyulmalar nedeniyle ayıplı malın ücretinin talep edildiği, .... Sulh Hukuk Mahkemesinin...

D.iş sayılı dosyasında yapılan yerinde inceleme ile "Uyuşmazlık konusu olan ... plaka sayılı aracın direksiyon simidinin kaplamasında meydana gelen hasarın (soyulmanın) normal kullanım sebebiyle oluşmadığı gerekçesiyle ayıplı mal statüsünde olduğu, aracın direksiyon simidinin deri kaplamasındaki soyulmanın malzeme kalitesi /imalat tekniği vb. sebepler nedeniyle meydana geldiği öngörülerek kusurun karşı taraf ... ... A.Ş.'de ve ... Tic.

A.Ş.'de olduğunun değerlendirildiği, direksiyon simidinde oluşan kaplamanın soyulması sebebiyle direksiyon simidi ve diğer aksesuarla birlikte değiştirmesi bedeli dışında araçta değer kaybının meydana gelmeyeceği, direksiyon simidinde meydana gelen hasar sebebiyle direksiyon kutusu ve simidindeki değişimin bedelinin 55.000 TL olabileceği" şeklinde rapor tanzim edildiği görülmüş olup;

6098 sayılı TBK’nın 227. maddesi uyarınca satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hallerde alıcı: “1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme. 2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme. 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme. 4. İmkan varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme” seçimlik haklarından birini kullanabilir. Alıcının genel hükümlere göre uğradığı diğer zararlar için tazminat isteme hakkı saklıdır.

6102 sayılı ... Ticaret Kanunu(TTK)'nun 23/1-c maddesi; "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, ... Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

6098 sayılı ... Borçlar Kanunu(TBK)'nun 223/2. Maddesine göre ise, alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.

Öğretide ayıp satılanda, vaat edilen niteliklerin bir diğer ifade ile bulunması gereken bir özelliğin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bir kusurun ya da eksikliğin bulunması ya da dürüstlük kuralı gereğince ondan beklenen lüzumlu vasıfları taşımaması hali olarak tanımlanmakta ve maddi, hukuki ya da ekonomik ayıp şeklinde sınıflandırılmaktadır. Maddi ayıp bir malda madden hata bulunmasıdır (örneğin malın yırtık, kırık, bozuk, lekeli olması gibi). Hukuki ayıp malın kullanımının hukuken sınırlandırılmış olmasıdır (malın üzerinde rehin, haciz, intifa hakkı gibi kısıtlamalar bulunması gibi). Ekonomik ayıp ise malın iktisadi vasıflarında eksiklik olmasıdır (Yargıtay HGK'nın 24.05.2017 tarih, 2017/19-1633 E.- 2017/1013 K. Sayılı kararı).

Satıcının ayıba karşı tekeffül borcunun doğabilmesi için ayıbın sözleşmenin kurulduğu anda mevcut olması, ayıbın önemli olması, alıcının sözleşmenin kurulduğu anda ayıbın varlığından haberdar olmaması ve en nihayetinden alıcının kendisine düşen muayene ve ihbar yükümlülüklerini yerine getirmiş olması gerekir. Aksi halde satılan, alıcı tarafından mevcut haliyle kabul edilmiş sayılır.

6098 sayılı TBK 231. Maddesi "Satıcı daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Alıcının satılanın kendisine devrinden başlayarak iki yıl içinde bildirdiği ayıptan doğan def’i hakkı, bu sürenin geçmiş olmasıyla ortadan kalkmaz. Satıcı, satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz." düzenlemesini içermektedir.

Davalı ... ... A.Ş. yönünden yapılan değerlendirmede; halefiyet kanun ve akdi (iradi) olarak ikiye ayrılmakla birlikte TBK'da sadece kanuni halefiyet düzenlenmiştir. 6098 sayılı TBK 62, 85, 127, 168, 596 maddelerindeki düzenlemeler kanuni halefiyete örnek olarak sayılabilecek düzenlemelerdir. Ancak sözleşme özgürlüğü kapsamında akdi halefiyet sözleşmenin devri yolu (TBK 205 vd.) ile mümkündür.

Sözleşmenin devri ile birlikte defi hakları ve tüm alacak, borç ve yenilik doğurucu hakları devralana geçer. Davacı ile davalı satıcı ... ... A.Ş. arasında bir satış sözleşmesi bulunmadığı gibi davacının dava dışı olan aracın ilk alıcısının ... ... A.Ş.'den olan haklarına halef olmasını gerektirir sözleşmenin devri ya da TBK veya diğer yasal düzenlemelerde yer alan alacaklıya halef olmasını gerektirir bir hukuki ilişki söz konusu değildir.

Sözleşmenin nispiliği ilkesi gereği davacı aracın ayıplı olmasından doğan haklarını kendisinin yaptığı satım akdinin tarafı olan satıcısına karşı ileri sürebilir. Bu durumda davalı ... ... A.Ş. yönünden davanın pasif husumet nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı ... ... A.Ş. yönünden yapılan değerlendirmede; alıcı olan davacının ayıptan doğan seçimlik haklarını ancak kendi sözleşmesinin tarafı olan satıcıya karşı kullanabileceği, davalı ... ... A.Ş.'nin aracın satıcısı değil üretici/ithalatçısı olduğu, tüketici işlemi niteliğinde olmayan satımlarda ithalatçı ile satıcı arasında müteselsil sorumluluk bulunmadığı, sözleşmenin nispiliği ilkesi gereği davacının ayıba karşı teminat borcu kapsamında davalı ... ...

A.Ş.'den talepte bulunması mümkün değilse de; davacının, davalıdan garanti sorumluluğu kapsamında talepte bulunması mümkün olup, ruhsat belgesinden ilk tescil tarihinin 28/09/2021 olduğu, davacının .... Sulh Hukuk Mahkemesinin...

D.iş sayılı dosyasına delil tespiti için başvuru tarihinin 25/09/2023 olduğu, ayıbın hangi tarihte ortaya çıktığı bilinmese de ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğundan ayıbın ortaya çıkmasının ardından derhal bildirimde bulunulması gerektiği kabul edilmekle; ayıp ihbarının süresinde yapıldığının kabul edildiği, ayıbın garanti süresi içinde ortaya çıktığı anlaşıldığından davanın davalı ...

Anonim Şirketi yönünden davanın kabulü ile, taleple bağlı kalınarak 300,00 TL ayıplı maldan kaynaklanan değişim bedelinin dava tarihi olan 20/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

YARGILAMA GİDERLERİ HARÇ BEYANI

269,85 TL BAŞVURMA HARCI 269,85 TL PEŞİN HARÇ 269,85 TL PEŞİN HARÇ + 345,55 TL EKSİK HARÇ 125,90 TL VEKALET HARCI 615,40 TL KARAR VE İLAM HARCI 649,00TL TEBLİGAT ÜCRETİ

+ 8.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ

9.314,60 TL TOPLAM