İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/36 K.2024/322

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı dava dilekçesinde; şirketine ait ticari defterlerin 2019 yılı öncesi tüm ticari defterler ve belgelerin su basması nedeniyle zayi olduğunu, şirket yetkilileri şirkete ait defterleri basiretli bir tacir gibi özen yükümlülüğüne uygun olarak saklandığını, 2019 mali yılı itibariyle e-defter uygulamasına geçildiğini, şirketin bulunduğu eski ofis binasındaki depo odasında defterlerin depoya kaldırıldığını, bu depo, kontrolünde olmayıp, geçen süre içinde su basması sonucu defterlerin zayi olduğunu,

2019 yılı itibari ile firmaya ait belgelerin hali hazırda dijital ortamda ve gerekli olan diğer belgelerin de fiilen firmalarının elinde olduğunu, TTK 68 md. Uyarınca ticari defterlerin zayi yönünde belge verilmesinin talebi gerektiğini, 2019 yılı öncesi tüm ticari defterler ve belgelere ait ilişkin taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, şirket ticari defterleri hakkında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK md. 82/7 uyarınca bir tacirin saklamak ile yükümlü olduğu defterler ve belgeler bir afet veya hırsızlık sebebi ile zayii olur ise tacir bunu öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde mahkemeye başvurarak kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. TTK hükümleri uyarınca tacir ticari defter ve kayıtları korumak ve saklamak ile yükümlüdür.

Ticari defterlerin zayii olması sebebi ile kendisine belge verilmesini isteyen tacir bu belgeleri korumak ve saklamakta gereken dikkat ve özeni göstermek zorundadır. Tacirin kusuru ile ticari defter ve belgelerin zayii olması durumunda tacir, TTK madde 82/7 uyarınca başvuru yapamaz. ... BAM ... HD’nin 2023/... Esas ve 2023/...

Karar sayılı ilamında bu husus “Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.” şeklinde belirtilmiştir.

Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde, bu defterlerin ikincil örneklerinin Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da gerekle izinlere sahip kuruluş bünyesinde saklanması zorunludur. Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 7. maddesinde “e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Bu kapsamda e-defterlerin ve beratların zayi olduğunun kabul edilebilmesi için, bunların ikincil örneklerinin de temin edilememiş olması gerekmektedir. Yasal mevzuatta belirtildiği şekilde ikincil örneklerin usulüne göre saklanmaması halinde ise, tacirin basiretli bir şekilde davrandığı, gerekli dikkat ve özeni gösterdiği, saklama yükümlülüğünü yerine getirdiği ve gerekli tedbirleri aldığı söylenemez.

Talep eden, şirkete ait 2019 yılı tüm ticari defterlerin su basması sonucu zayi olduğunu beyan ederek 2019 yılı öncesi tüm ticari defterler için zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. HMK md. 119/1-e ve ğ maddesine göre, dava dilekçesinin içeriğinde bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri ile açık bir şekilde talep sonucunun bulunması gerekir. Talep eden, su basması olayına ilişkin açıklayıcı bir beyanda bulunmamış, olaya ilişkin herhangi bir delil sunmamıştır.

Bunun yanında talep eden 2019 yılı öncesi tüm ticari defterler şeklinde soyut bir talepte bulunarak; hangi yıla ait hangi ticari defterleri için zayi belgesi talep ettiğini tek tek, somut ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirtmemiştir. Bu husustaki eksikliğin tamamlanması için HMK md. 119 uyarınca talep edene tensip zaptı ile kesin süre verilmiş ve kesin süre sonucu ihtar edilmiştir. Ancak verilen kesin süre içinde eksikliğin giderilmediği anlaşılmıştır.

Verilen kesin süre ile birlikte tarafların ve hâkimin bağlı olduğu gözetilerek duruşma günü beklenmeksizin davanın açılmamış sayılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır