İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/544 K.2024/574

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, kurulduğu 2022 yılından bu yana her türlü plastik ve geri dönüşüm işlerinde ticari faaliyetlerine son derece sağlıklı bir şekilde devam etmektedir ve Türkiye'de tanınır bir şirket olduğunu, müvekkili şirket tarafından keşideci şirkete yapılan satışın bedelleri için düzenlenen faturalara karşılık müşterileri ... LTD.

ŞTİ. tarafından aşağıda dökümü verilen çek keşide edilerek ve ciro edilerek Müvekkil Şirket'e teslim edildiğini, nitekim müşteri ile Müvekkil Şirket arasında ticari alışverişi gösteren cari hesap ekstreleri ile faturalar dilekçemiz ekinde sunulduğunu, her iki çekin yetkili hamili müvekkili şirket iken çekler 29.10.2023 tarihinde işyerinde yangın çıkması sebebiyle kaybolduğunu, ... Bankası A.Ş.- ...

Şubesi'ne Ait, ... seri numaralı, 25.09.2024 Tarihli, 10.000,00-TL Bedelli Çek müvekkile teslim edilerek Müvekkili uhdesinde iken ancak henüz ciro kaşesi vurulmadan önce kaybolmuştur. Ancak çekin karşılığı tüm faturaları işbu dilekçemiz ekinde sunduklarını bildirip, fazlaya İlişkin Hakları Saklı Kalmak Üzere, ... Bankası A.Ş.- ...

Şubesi'ne Ait, ... seri numaralı, 25.09.2024 Tarihli, 10.000,00-TL (onbintürklirası) Bedelli Çekin Üçüncü Kişilere Ödenmemesi Yönünde Öncelikle Teminatsız Olarak Aksi Kanaatte İse Uygun Görülecek Teminatlı Olarak, ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı karar verilmesini, iş bu Kararın ... Bankası A.Ş.'ye Müzekkere Yazılmak Suretiyle bildirilmesini sonuç olarak çekin bulunamaması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, kaybolan çek hakkında zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

Kıymetli evrakın ziyaı ve iptali TTK'nun 651 ve 652. maddelerinde düzenlenmiştir. Yasa hükümlerine göre kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Yargıtay içtihatlarına göre yiten, yırtılan, okunamayacak kadar tahrip olan, elden her hangi bir şekilde çıkan senetler zayi kavramı içinde değerlendirilir.

Senedin kimin elinde olduğu biliniyorsa o kişiye karşı istirdat davası açılması gerekir. Senedin kimin elinde olduğu bilinmiyorsa senedin iptali davası açılması gerekir.

TTK md. 757 hükmü “İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” şeklindedir. Bu hükme göre çek iptali davalarında yetkili mahkeme ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesidir. Yargıtay 5. HD’nin 2021/11037 Esas ve 2021/13519 Karar sayılı ilamında da “6102 sayılı TTK'nın 757. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebileceği hükme bağlanmıştır. Anılan düzenleme aynı Yasa'nın 818. maddesi uyarınca çek iptali taleplerinde de uygulanacaktır.” şeklinde yetkili mahkemenin belirlenmesinde karar verilmiştir.

Somut olayda zayi olan çeklerin fotokopisi sunulmamakla birlikte talep dilekçesinde çek bilgileri belirtilmiştir. Buna göre çekin bağlı bulunduğu banka şubesi, keşidecinin yerleşim yeri ve talep eden hamilin yerleşim yeri Silivri’dir. TTK md. 781/2’de yer alan “…muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır.” hükmü uyarınca keşidecinin ve muhatap bankanın yerleşim yeri olan Silivri’nin ödeme yeri olduğu kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle; çek görüntüsünün sunulmadığı da gözetilerek eldeki bilgiler uyarınca TTK md. 757’ye göre hamilin yerleşim yeri ve çekin ödeme yeri mahkememiz yetki sınırlarında bulunmadığından, Silivri Mahkemelerinin yetkili olduğunun tespiti ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

Katip ... Hakim ...