İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/567 K.2023/639

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen MENFİ TESPİT davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin, eski eşi ... aleyhine ....

İcra Dairesinde 2022/... dosya numarası ile kambiyo takiplerine özgü icra takibi başlattığını, bu dosya üzerinden müvekkiline 09/04/2023 tarihli 1. Haciz ihbarnamesi, 02/05/2023 tarihli 2. Haciz ihbarnamesi, 31/05/2023 tarihli 3. Haciz ihbarnamesi gönderildiğini, bunun üzerine müvekkilinin dosyaya borçlu olarak eklendiğini ve banka hesaplarına, maaşına haciz konulduğunu, müvekkilinin söz konusu takip ve borçtan 11/08/2023 tarihinde haberi olduğunu ve icra dosyasına itiraz ettiğini, ancak icra müdürlüğünce itiraz kabul görülmediği için takibin devamına karar verildiğini,

müvekkiline gönderilen tebligatlar müvekkilin konuşmadığı kardeşleri tarafından teslim alındığı ve müvekkile bilgisi verilmediği, müvekkilinin söz konusu takipten maaş haciz yazısı ile haberdar olduğunu, müvekkilin kanunun emredici hükümlerine aykırı olacak şekilde asıl borçlunun kesinleşmiş boşanma kararı ile eski eşi olması sebebiyle haciz ihbarnamesi gönderilememesi ve söz konusu takipten kaynaklanan borçtan sorumluluğu bulunmaması sebebiyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile takibin müvekkili açısından iptaline karar verilmesini,

müvekkilinin maddi ve manevi olarak tarifi ve telafisi mümkün olmayan çok büyük zararlara uğramasının önüne geçilmesi için teminatsız olarak dava kararının kesinleşinceye kadar icra dosyasının müvekkili açısından durdurulmasına karar verilmesini ve teminatsız olarak dava kararının kesinleşinceye kadar icra dosyasına yatacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava; İİK m.89/3'ten kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlenmiş, anılan kanunun 5. maddesinde asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grupta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz, TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olmasını sağlamaz. Başka ifade ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Dava; İcra ve İflas Kanunun 89/ 3. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup; menfi tespit istemine ilişkindir. İş bu eldeki dava ticari dava değildir. Dava, İİK. nun 89. maddesine dayalı menfi tespit davasıdır. Görüldüğü üzere davanın tarafları arasında doğrudan bir hukuki ilişki bulunmamaktadır. Davalı alacaklı ile dava dışı takip borçlusu arasında bir ilişki bulunduğu anlaşılmaktadır.

İİK'nun 89/3 maddesi uyarınca açılan menfi tespit davasında davacı ile davalı takip alacaklısı arasında doğrudan ticari ilişki bulunmadığından TTK'nın 4.maddesinde belirtilen mutlak ya da nispi ticari davadan söz edilemeyecektir. Davacı ile davalı arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmamaktadır. Tarafların tacir olması da davayı ticari kılmamaktadır. Uyuşmazlık takip hukukundan kaynaklanmakta olup görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Yukarıda izah olunan ticari davalardan hiç bir kategoriye de girmediği, davanın ticari dava olmadığı da değerlendirilmiştir. Saptanan ve hukuksal durum bu olunca TTK nun 4 ve 5 maddeleri kapsamında "ticari dava" olarak nitelendirilemeyeceği ve davaya bakmanın Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevi kapsamında olduğu, kanaati ile aşağıdaki şekilde görevsizlik kararı vermek gerekmiştir.

(Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 12/04/2016 tarih, 2016/3568 Esas ve 2016/6425 Karar, 26/02/2016 tarih, 2015/15365 Esas ve 2016/3253 Karar sayılı kararları, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 2023/273 Esas, 2023/212 Karar sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 2023/989 Esas, 2023/780 Karar sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 2023/402 Esas, 2023/367 Karar sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 2021/1990 Esas, 2021/2070 Karar sayılı ilamı)

KATİP ... HAKİM ...