İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/154 K.2025/849

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen MENFİ TESPİT davasının mahkememizde yapılan yargılaması neticesinde verilen 10/07/2020 tarih ve ...E. ... K.sayılı kararın İstinafı üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 05/02/2024 tarih ve ...E...K.sayılı kararı ile hükmün kaldırılarak dosyanın iadesi üzerine yeniden yapılan açık yargılama sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin ...

Bankası ... şubesine ait ... seri numaralı 30.05.2016 keşide tarihli 32.000,00 TL. bedelli çekte keşideci konumunda bulunduğunu, müvekkili çekte keşideci olarak görünmekte ise de çekteki imzanın müvekkili şirket yetkililerine ait olmadığını, çekteki imzanın müvekkil şirket yetkililerine ait olmadığı gibi müvekkilinin davalılara ne bu çek dolayısıyla ne de başka türden herhangi bir borcunun olmadığını, müvekkilinin çekte lehdar konumunda bulunan ....

Şti. ile iş bu çekin verilmesine neden olacak herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığını belirterek tüm bu nedenlerle, öncelikle İIK' nun 72/2 maddesi gereğince tedbir taleplerinin kabulüne, dava konusu çek nedeniyle müvekkilinin davalılara borçlu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkememizin yetkisiz olduğunu, davanın Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesinde açılması gerektiğini, esas yönünden de dava konusu çeki imzalayan kişinin davacı şirket yetkilisinin babası olan ... olduğu ve öğrenci olan davacı şirket yetkilisi kızının verdiği vekaletnameyle şirketin tüm işlerini yürüttüğü ve çekler düzenlediğini, kendisini davacı şirket sahibi olarak tanıttığını, muhatap bankadan bu kişinin davacı şirket adına imzaladığı ve ödenmiş çek bilgilerinin getirtilmesi gerektiği,

dava konusu çekin diğer davalı lehdar ...Ltd.Şti'nden ticari ilişki kapsamında ciro yoluyla devralındığını ve factoring sözleşmesi imzalanan diğer davalı ...'e temlik edilen faturalı alacağıyla birlikte devredildiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...AŞ. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin faktoring sözleşmesi ile diğer davalı ....Ltd.Şti'den teslim alındığını, çek bedeli muhatap bankaca ödenmeyince müvekkilinin çeki ...Ltd Şti'ye iade ettiğini ve o şirket tarafından takip konusu edildiğini, müvekkilinin takip dosyasında taraf olmadığını ve bu nedenle husumet yönetilemeyeceğini, müvekkilin çeki iktisap etmekte kötü niyetli olduğunun davacı tarafça ispatlanması gerektiğini, müvekkilin faktoring prosüdürü gereğince gereken tüm işlemleri yaparak çeki teslim aldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istenmiştir. Davalı ....Şti. usule uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Uyuşmazlık; dava konusu çekteki imzanın sahte olduğu iddiasına dayalı olarak, davalı ile aralarında hiç bir ticari ilişki bulunmadığından borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin, İİK.nun 72/2.maddesine göre açılmış Menfi Tespit davasıdır.

2004 sayılı İİK’nın 72.maddesi gereğince; Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.

Taraflar arasında üzerinde uzlaşılan bir husus bulunmamaktadır.

Çözümlenmesi gereken sorun, dava konusu çekteki imzanın davacı şirket temsilcisine ait olup olmadığı, dava konusu çeki imzalayan kişinin davacı şirket yetkilisinin babası olan ... olup olmadığı, öyle ise hukuki durumunun ne olduğu noktasında toplanmaktadır.

Mahkememizce yapılan yargılama sonunda verilen 10/07/2020 tarih ve ... E. ... K.sayılı karar ile "...Muhatap bankadan getirtilen vekaletname incelendiğinde, davacı şirket yetkilisi tarafından dava dışı ...'na her türlü banka işlemlerini yapmak, ihale makamlarıyla yazışmalar dahil her türlü işlemlerini gerçekleştirmek konusunda yetkiler verildiği, ancak kambiyo evrakı keşide etme yetkisinin tanınmadığı görülmüştür. Bu vekaletnamede vekaletname alan ...'nun da imzası bulunmakta olup, dava konusu çek keşideci imzasının şirket yetkilisi yerine bu kişi tarafından imzalanmış olduğu karşılaştırılan imza görüntülerinden anlaşılmaktadır.

Anılan vekaletname içeriği incelendiğinde, dava dışı (çeki imzaladığı görüntü itibariyle anlaşılan) ...'na tanınan yetkilerin banka ve ihale işlemleriyle sınırlı olduğu, her türlü kurum ve idareyle her türlü işlem-yazışma-sözleşme akdetme-kambiyo evrakı düzenleme yetkilerinin verilmemiş olduğu, dolayısıyla bu vekaletnamenin anılan kişiye davacı şirketin "ticari temsilcisi" sıfatı kazandıracak kadar geniş yetkiler içermediği görülmüştür. Yargıtay 12. HD'nin ... E ... K sayılı, Yargıtay 19.HD'nin ... E ... K sayılı,... E ...K sayılı emsal kararları da aynı hususlara vurgu yapmaktadır.

Muhatap bankadan getirtilen ve davacı şirketçe önceki tarihlerde keşide edilip ibraz edilen çek görüntülerinden bir kısmında da dava dışı bu kişinin (...) imzasının bulunduğu görülmüşse de, bu durumun tek başına, davacı şirketçe dava konusu çekin de benimsendiği ve çek konusu borcun ikrar edildiği anlamına gelmeyeceği, yetkisiz vekil tarafından imzalandığı anlaşılan çekle ilgili davacı şirketin icazetinin bulunduğunun (mahkememizde menfi tespit davası açıldığı açık olmakla) kabulünün mümkün olmadığı, nitekim davacı şirket ilgili yıl ticari defter ve kayıtlarında da dava konusu çekin kaydının bulunmadığı,

her ne kadar dava dilekçesinde lehdar şirketle aralarında ticari ilişki olmadığı beyan edilmişse de ticari ilişki bulunduğunun mali bilirkişi raporuyla tespit edildiği ancak çek keşide tarihi itibariyle lehdar görünen davalı şirkete borcu değil alacağının bulunduğu,

çeki imzalayan yetkisiz vekilin vekaletnamesinin içeriğine göre, TBK md 547'de düzenlenen ve kambiyo evrakı keşidesi için özel yetki verilmesine ihtiyaç bulunmayan ticari temsilci sayılamayacağı, imza inkarı mutlak def'i olmakla herkese karşı dermeyan edilebileceği, çek sahibinin imzalamadığı ve keşide etmediği bir kambiyo evrakından dolayı yasal müracaat hakkından bahsedilemeyeceği hususları hep birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdaki şekilde davanın kabulüyle davacının dava konusu çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir" gerekçesi ile davanın kabulüne ve davacının 30/05/2016 keşide tarihli,

32.000,00-TL bedelli, ... Bankası ... Şubesine ait, ... seri numaralı çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Hükmün davalılar ...Ltd.Şti ve ... şirketi vekillerince istinafı üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi 05/02/2024 tarih ve...E. ...K.sayılı kararı ile "...Davalılardan ...

Ltd Şti istinaf dilekçesinde, davacı şirketin ticari hayatında kullandığı çeklere şirket yetkilisi ...'nun babası ...' nun imza attığını, ileride alacaklılara keşide edip verdikleri çekler ile ilgili icra takibi veya dava açıldığında imza itirazında bulunup kendilerine hukuki bir kalkan oluşturduklarını, çeklerdeki imzaların ...'na ait olduğunun tespit edildiğini, davacı şirketin çeklerdeki imzaların yetkisiz kişi tarafından atıldığını iddia eden hiçbir şikayet veya davası bulunmadığını ileri sürmüştür.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de, ...'nın 20/12/2019 tarihli müzekkere cevabı ekinde gönderilen 2015-2016 yılına ait davacı şirket adına ödenen çekler ve takas aracılığı ile ibraz edilen çeklere yönelik gerekçeye yer verilmediği, eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmış, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, yazı cevabı ekinde gönderilen çek örnekleri incelenerek, davalı savunması üzerinde durularak sonucuna göre karar verilmesi..." gerekçesi ile davalılar vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ...

2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/07/2020 tarih,... E. ...K. sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Dava devam ederken davacı vekili müvekkili şirketin ticaret sicilinden terkin edildiğini beyan ederek Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nin ... tarih ve ... sayılı nüshasının 599.sayfasını dilekçesi ekinde sunmuştur. Gazete ilanının incelenmesinde davacı şirketin ... 25.Noterliğinin ....tarih ve ... sayı ile tasdikle 20.10.2023 tarih ve 1 sayılı Genel Kurul Kararı ile terkin edildiği anlaşılmıştır.

Terkine ilişkin belgeler ticaret sicilinden istenmiş, gelen belgelerin incelenmesinde; Davacı şirketin tek ortaklı olduğu, sahibinin ... olduğu, şirketin 20.10.2022 tarih ve 2022/03 sayılı Yönetim Kurulu kararıyla tasfiye sürecinin başlatıldığı, tasfiye memuru olarak ...'nun atandığı, kararın 24.04.2023 tarihinde tescil edildiği, şirketin 25.10.2023 tarihinde tasfiyesinin sonlandırılarak ticaret sicil kaydının terkin edildiği anlaşılmıştır.

Davacı şirketin ticaret sicilinden silinmiş (terkin edilmiş) olduğu, böylece tüzel kişiliğin sona erdiği anlaşılmaktadır. Tüzel kişinin, tüzel kişiliğinin sona ermesi halinde, o tüzel kişinin taraf (husumet) ehliyeti de sona erer. Ancak, tüzel kişiliği sona eren davacı şirketin yeniden ihyası ile sicile kaydedilmesi halinde o tüzel kişi hakkında dava görülebilir. Bu nedenle davacı şirketin ihyası için taraflara süre verilmiştir (Emsal:Yargıtay 11. HD.nin 30.11.2022 tarih ve ... E. ... K.). Yapılan tebligatlara rağmen tasfiye memuru ve davacı şirketin tasfiye memuru ile davalı ...firması davacı şirketin ihyası için girişimde bulunmamışlar, diğer davalılar ... ve ... vekilleri ihya davası açmayacaklarını bildirmişlerdir.

6100 sayılı HMK.nun "Dava Şartları" başlıklı 114/1-d.maddesi gereğince; Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması dava şartıdır. Dava şartları yargılamanın başlangıcından sonuna kadar bulunması gerekmektedir. Davada davacının aktif husumet ehliyetinin dava sürerken son bulduğu ve tarafların davacı şirketin ihyası için dava açmadıkları anlaşılmıştır. Bu nedenle davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KATİP - HAKİM -

¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır