İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/250 K.2025/270

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı dava dilekçesinde özetle; ...Bankası, ... Şubesi ... numaralı hesabına ait ... seri numaralı ve ... numaralı hesabına ait ... numaralı çeklerin zayi olduğunu, banka şubesinde hesap kapanışı yapılmak istendiğinde söz konusu hesaplara ait iki adet çekin gözüktüğü bilgisi verildiğini, bahse konu çeklerin bulunamadığını, çeklerin akıbeti bilinemediğini, çeklerin tahsil edilmesini önlemek için ödeme yasağı taleplerini de içeren bir iptal davası açılması kaçınılmaz olduğunu, davanın kabul edilmesi halinde, üzerinde kayıtlı bulunan ve detayları yukarıda belirtilen çekin ödenmesini engellemek amacıyla ödeme yasağı konulmasına ve ilgili çekterin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

Dava, 6102 sayılı TTK m. 818(1)-s atfıyla aynı Kanun'un m. 757(1) hükmü gereğince zayi nedeniyle ...olarak açılan çek iptali istemine ilişkindir.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında 6102 sayılı TTK m. 651 ve 652’de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

Davacı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan banka kayıtları uyarınca, davaya konu çeklerin hesap sahibinin / keşidecisinin davacı ... olduğu tespit edilmiştir.

Nitekim, davacı dava dilekçesinde "... numaralı hesabıma ait ... seri numaralı, ... numaralı hesabıma ait ... seri numaralı çekler..." şeklindeki anlatımı ile, dava konusu edilen çeklerin hesap sahibinin kendisi olduğunu, hasılı keşidecisi bulunduğu çekler olduğu beyan ve ikrar etmiştir.

Muhatap banka kayıtları ile dava dilekçesindeki anlatımlardan sabit olduğu üzere, çeklerin keşidecisinin / hesap sahibinin davacı olduğu noktasında tartışma bulunmamaktadır.

Bu takdirde, davacının hesap sahibi ve keşidecisi olduğu çeklerin iptalini isteyip isteyemeyeceği yönünde bir inceleme yapılmalıdır.

TTK.757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m)

Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Ancak, keşideci çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca menfi tespit davası açma imkanı bulunmaktadır. HMK.114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır.Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin ...Esas, ...Karar sayılı ilamı)

Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti yoktur. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin... Esas, ... Karar; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin... Esas,... Karar).

Çek iptali davalarının hamil veya lehdar tarafından açılabileceğinden keşidecinin dava açma hakkı bulunmamaktadır. (Yargıtay 11. HD. ... Esas ...Karar)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s bendi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak olan Türk Ticaret Kanunu'nun 651, 757 ve 765.maddeleri gereğince zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda çek üzerinde hak sahibi olan kişiye ait olduğu (651/2.madde), yani çekte hamil olan kişinin ancak zayi nedeniyle çekin iptaline karar verilmesini isteyebileceği, dava dilekçesindeki anlatımlardan ve muhatap banka kayıtlarından da açıkça görüleceği üzere davacının çek hesabı sahibi ve keşideci olduğu, keşidecinin zayi nedeni ile iptal davası açma hakkı ve yetkisi olmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır