İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/157 K.2024/254

Mahkememizde görülmekte bulunan FSEK (Eser Sahipliği), Marka (Hükümsüzlük) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkilinin e-ticaret sitesi olan ... sitesinin kurucusu ve sahibi olduğunu, bu internet sitesi üzerinden 3 farklı satış biçimi olan rezervasyonlu satış, hibrit satış ve "..." imkanlarının tamamını sağlandığını, müvekkilinin eserini/fikri haklarını korumak amacıyla kendi adına 28.04.2021 tarihinde, ... sitesinden, ... numaralı zaman damgası seri numarasıyla koruma altına aldığını, müvekkilinin 28.04.2021 tarihinde geliştirmiş olduğu internet sitesini ve bu sitede arz ettiği satış yöntemlerini kendi adına tescil ettirdiğini,

davalı şirketin ilk olarak müvekkili tarafından geliştirilen "..." modelini kendi internet sitesinde "..." ismi altında kullanmakta olduğunu,bu durumun davalı şirketin ... bağlantısından da görüldüğünü,uygulamanın "...""...""..." şeklindeki başlıklar altında modellendiğini, yapılan tespitler sonucunda müvekkili tarafından tescil ettirilen "..." modeli ile davalının "..." modeli birebir aynı olduğunun ortaya çıkacağını, davalı şirketin söz konusu modeli "..." marka ismi ile tescil ettirmek amacıyla Türk Patent Enstitüsüne 22.10.2021 tarihinde başvuruda bulunduğunu ve başvurunun kabulüne karar verildiğini,

marka başvuru isminden ve başvuru tarihinden de anlaşılacağı üzere davalının açıkça kötü niyetli ve haksız davrandığını, uygulamanın kapatılması için davalı şirkete ihtar da gönderildiğini ancak taleplerinin kabul edilmediğini belirterek dava konusu "..." satış uygulamasının müvekkiline ait olduğunun TESPİTİNE ve davalı şirketin internet sitesinden "..." satış uygulamasının durdurulmasına/kaldırılmasına,

hükmün gazetede ilanına, davalının TPE nezdinde ... başvuru numaralı "... ..." marka tescilinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, davalı şirketin dava konusu satış uygulamasından elde etmiş olduğu net kazanç nedeniyle şimdilik 1.000,00 TL'nin ihtar tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, davacı müvekkilinin uğramış olduğu manevi zarardan dolayı 50.000,00 TL manevi tazminatın ihtar tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı müvekkile ödenmesine, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, Türkiye'nin halka açık gıda ve elektronik dışı en büyük perakende grubu ... Grup'un en önemli üyesi ve Türkiye'nin lider mağaza zinciri konumunda olan müvekkili ...

A.Ş.'nin ("...”), 1981'de 'Çarşı' tabelasıyla Bakırköy'de açılan mağazasıyla faaliyetlerine başladığını, alışveriş dünyasını yeniliklerle tanıştırarak sürekli büyümesini sürdürdüğünü, 2003 yılında bayilik sistemi ile büyümeye başlayan müvekkilinin Diyarbakır, Trabzon, Mersin, Denizli ve Konya'da İlk bayilerini açtığını, 2004 yılındaki Değişim Programı çerçevesinde ismini Çarşı'dan ...'e değiştirdiğini, 2006 yılında kozmetik ile başlayan, 2007 yılında ev tekstili ve 2008 yılında spor giyim alanlarında devam ettiğini,

müvekkiline ait "...!" isimli projenin 03.05.2021 tarihinde geliştirilip 2021 yılının yaz aylarında "..." adı ile faaliyete geçtiğini, davacı tarafın kendisine ait ... alan adlı internet sitesinde uyguladığı ve “...” ismini vediği satış modelinin, müvekkili şirket'in “...” markası altında sunduğu satış modeli ile birebir aynı olduğu iddiasında bulunarak,

bu sebeple müvekkili şirketin davacının eserden doğan haklarını ihlal ettiğini ileri sürdüğünü, davacının eserden doğan haklarının ihlal edilebilmesi için kural gereği ortada mevcut bir eser bulunması ve davacı tarafın da bu eserin sahibi olması gerektiğini, davacının da dava dilekçesinde birçok defa belirttiği üzere, ne kendisine ait olduğunu iddia ettiği “...” uygulamasının ne de müvekkili Şirket'e ait '...” projesindeki satış uygulamasının bir “eser” değil, bir fikir ve satış modeli olduğunu,

davacının satış uygulamasını gördükten sonra müvekkili şirket'in kötü niyetli olarak aynı satış modelini kopyaladığı iddialarının da kabulü mümkün olmadığını, davacının internet sitesi incelendiğinde tarafların faaliyet alanlarının çok farklı olduğunu, davacı tarafın internet sitesinde ev & yaşam, yapı & market ve elektronik aletlerin satışını yapmakta olduğunu, her ne kadar davacının internet sitesinde “moda” başlıklı bir sekme bulunsa da bu alanda herhangi bir ürünü / satışı bulunmadığını, müvekkili Şirketin moda perakende sektöründe öncü bir firma olduğunu ve moda perakende alanında faaliyet gösterdiğini,

davacının internet sitesi incelendiğinde davacı tarafın yalnızca İstanbul içerisinde hizmet vermekte olduğunu, müvekkili şirketin “...” uygulamasını ... mağazaları olan her şehirde uygulamaya koymayı hedeflediğini, tarafların faaliyet ve etki alanlarının farklı olduğunu, müvekkili Şirket'in davacının internet sitesinden ve satış uygulamasından haberdar olması ve bunu “taklit” etmesinin mümkün olmadığını, müvekkili Şirket tarafından davacının eserden doğan haklarının ihlal edilmemesi,

davacı aleyhine haksız rekabete sebebiyet verilmemesi ve ... başvuru numaralı “... deneal” markasına ilişkin hükümsüzlük şartlarının oluşmamış olması sebebi ile, davacının haksız ve hukuka aykırı davasının reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya kapsamında tarafların bildirmiş olduğu delilleri toplanmış, tanıklar dinlenmiş, bilirkişi raporu alınmıştır.

Davacı tanığı ... ; " Davacı benim babamdır. Biz 2021 yılında babam ile birlikte bir elektronik ticaret sitesi oluşturmaya karar verdik. Bunun içerisinde gerek beyaz eşya gerekse de giyim vb. unsurları internet sitesi üzerinden alıcıların beğenisine sunduk. Sistemin işleme şekli alıcıların internet sitesi üzerinden uygulamamıza erişmesi ve bu erişim neticesinde bizim bölgesel yakınlık durumuna göre ürünü tedarik edip alıcılara göndermemiz şeklinde idi.

Süreç içerisinde biz bu durumu devam ettirirken davalı ...'in benzer bir uygulama olarak reklamlarda yeni bir uygulama geliştirdiğini gördük. Bunun üzerine davalıya ihtarat çektik. Ancak davalı kullanımlarını sonlandırmadı. Bizim uygulamamız "..." sitesi içerisindeki "..." uygulaması üzerinden yürütülmekteydi. Bunu babam ile ben kurduk. Biz uygulamada sorun yaşamamak için e-devlet üzerinden başvuruda bulunduk. Bu doğrultuda bildirimlerimizi yaptık.

Kıyafetlerin, ürünlerin alıcıya sunulmasındaki işleme ise 2 adet ayrı ürünü alıcıların beğenisine sunup gönderiyorduk. Alıcı da bize seçmemiş olduğu ürünü iade ediyordu. Bilgim bundan ibarettir" şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davalı tanığı .... "Ben davalı şirkette yönetici pozisyonunda çalışmaktaydı. Pandemi döneminde pandemi kurallarının da uygulanması sebebi ile şirket bünyesinde daha önceden konuşulan internet üzerinden hizmete konu dava konusu "..." uygulamasını geliştirmeye karar verdik. Bu doğrultuda 2021 yılının Mayıs ayında gerek şirket sahibi gerekse de yöneticiler ile uygulamanın geliştirilme sürecini başlattık. Uygulama yeni olacağı için ilk önce ...'da denemeye açtık.

Sistemin işleme şekli, alıcıların internet üzerinden alışveriş sepetine seçtikleri ürünlerin alıcıların evine götürülmesi sureti ile o aşamada alıcı tarafından denenen ürünün satın alınması şeklinde gelişmekteydi. Alıcı kapısına gelen ürünleri deneyerek seçtiği ürünün parasını ödemek sureti ile seçmediğini bize iade ediyordu. Biz bu uygulamayı halen kullanmaktayız. Gelinen aşamada 2022 yılının Ağustos ayında avukatlarımız bize işbu davadan bahsettiler.

2021 yılının Nisan ayında bu uygulamaya yönelik bir zaman damgası alındığı bilgisini verdiler. Ancak uygulama içeriği itibari ile herkesin sunabileceği niteliktedir. Aynı zamanda bizim zaman damgasının alındığını sürekli takip etmek gibi bir durumumuz söz konusu değildir. Daha önce biz davacının sitesinden haberdar değildik. Hatta girip baktığımızda sitenin işlemediğini gördük. Bilgim bundan ibarettir." şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davalı tanığı .... "Ben 2013 yılından beridir davalı şirkette avukat olarak görev yapmaktayım. Aynı zamanda hukuk kurulu başkanıyım. Davalı şirketin gerek sözleşmeleri gerekse de diğer hukuksal olarak yürüttüğü tüm işlerde bizzat bulunmaktayım. Davaya konu ... uygulaması esasen şirket içerisinde 2021 yılından önce de konuşulmaktaydı. 2021 yılındaki pandemi sürecinin neticelerinin gözetilerek bu uygulamanın fiiliyata geçirilmesi noktasında şirket bünyesinde kararlar alındı.

Bu doğrultuda ilk kez 2021 yılının mayıs ayında çalışmalar başladı. Biz aslında birden çok isim üzerinde bu uygulamanın versiyonlarını geliştirdik. Ancak ilk olarak ... adı ile ...'da uygulamayı neticelendirdik. Uygulamanın çalışma sistemi 90 dakika içerisinde ürünlerin alıcı ile buluşturulması üzerine kuruluydu. Alıcılar seçtikleri ürünleri 90 dakika içerisinde adreslerinde teslim alıyorlardı.

Bu doğrultuda satın almak istedikleri ürünleri satın alıp, istemedikleri ürünleri satın almıyorlardı. Bu hem alıcılar açısından zaman tasarrufu hem de maddi kaynağın kullanılması açısından onlara avantaj sağlamaktaydı. Davaya konu davacının uygulamasından hatırladığım kadarı ile biz 2022 yılının ağustos ayında tarafımıza gönderilen ihtarname ile haberdar olduk. Onun öncesinde davacının uygulamasına dair herhangi bir bilgimiz yoktu. Biz bu uygulamayı halen kullanmaktayız.

Ben karşı tarafın internet sitesini inceledim. Ancak site aktif görünmüyordu. Görünen kısmı kadarı ile yaptığım incelemede bizim uygulamamız ile herhangi bir benzerlik tespit edemedim" şeklinde beyanda bulunmuştur.

Mahkememizin 17/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı ... adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde yapılan incelemede, davacı adına herhangi bir marka başvurusu ya da tescilinin olmadığı, davalı ... A.Ş. adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde yapılan incelemede, davalı tarafından ... numaralı markaya 22.10.2021 tarihinde 09/35/39.

Sınıflarda başvuru yapıldığı, markanın belge ücreti ödenmediği için tescilsiz olduğu ve geçerli olmadığı, davacı, davalı markasının hangi nedenle hükümsüz kılınması gerektiği hususunu belirtmediği, söz konusu davacı adına başvurusu bulunan markanın tescilsiz olması sebebi ile hükümsüzlük talebinin bu nedenlerle incelenmediği, Fikirler, konseptler veyahut davadaki uyuşmazlıkta olduğu gibi iş modellerinin FSEK kapsamında korunmayacağı ancak bu fikirlerin ifade edildiği eserlerin korunabildiği,

heyette yer alan bilişim bilirkişisinin tespitleri doğrultusunda “...” internet alışveriş modeli ile ilgili sunulan bir görsel haricinde başka bir uygulama, özel arayüz veya benzersiz algoritmik akış içeren bir bilgiye rastlanmadığından davacının geliştirdiği iddia edilen fikrin bilgisayar programları, arayüzler, araişlerlikler olarak FSEK kapsamında korunup korunamayacağının tespit edilemediği, davacı tarafça, davaya konu iş modelinin davacıyla özdeşleşecek bir hizmet haline gelerek,

işletmesel kökene işaret eden bir ayırt edici işaret haline dönüştüğü, bunun yanı sıra davalı tarafın hizmetini sunduğu ürünler, davacının hizmetleri ile arasında işletmesel köken itibariyle karıştırılma ihtimalini önleyecek tedbirlerin alınıp alınmadığına yönelik delillerin taraflarca dosyaya sunulmadığı ve açıklanan nedenlerle, davalı eylemleri ile davacıya karşı haksız rekabet eylemlerinde bulunup bulunmadığı dosyada mevcut deliller kapsamında anlaşılamadığı, yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını belirtmişlerdir.

Uyuşmazlık, 5846 sayılı FSEK kapsamında "..." satış uygulamasının davacıya ait olduğunun tespiti ve "..." satış uygulamasının davalının internet sitesinden kaldırılması/durdurulması istemleri ile 6769 sayılı SMK kapsamında marka hükümsüzlüğü ve markanın sicilden terkini ile maddi - manevi tazminat taleplerine ilişkindir.

Davacının kurucusu ve sahibi olduğu ... isimli web sitesi üzerinden, satış, hibrit satış ve ... imkanlarını sağladığı ve bu doğrultuda hizmet verdiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar davacı, işbu imkanlardan "..." iş modelinin, davalı şirketin kendi internet sitesinde ... ismi altında kullandığını ve bu doğrultuda Fsek'ten kaynaklanan haklarının korunması gerektiğini belirterek dava açmış ise de, 5846 sayılı FSEK hükümleriyle eser sahibine sağlanan fikri hak korumasının fikrin bizatihi kendisine ait olmayıp onun ifade ediliş biçimine ilişkin olacağı, başka bir anlatımla ortaya çıkmış eserin bizzat kendisinin korunduğu, eserin ortaya çıkmasına esas olan fikrin korunmasının söz konusu olmadığı,

dosya kapsamında mevcut deliller ve bilirkişi raporuna göre "..." iş modelinin FSEK kapsamında eser olarak kabul edilemeyeceği, yine her ne kadar davacı taraf dijital ortamda gerçekleşen işlemlerin ve fikri mülkiyet haklarının kaydedilmesi amacıyla iş modeli hakkında 28.04.2021 tarihinde zaman damgası oluşturmuş ise de, dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre davacıya ait iş modelinin davalı tarafından taklit olunduğunun kanıtlanamadığı,

zira duruşmada yeminli dinlenen davalı tanıklarının, "..." isimli uygulamanın 2021 yılında ve öncesinde de şirket bünyesinde projelendirilmesi durumunun değerlendirildiğini belirttikleri, yine davacı tanığının da davacıya ait "..." uygulamasının 2021 yılında oluşturulduğunu beyan ettiği, pandemi sonrası süreç ve günün ekonomik koşulları gözetildiğinde anılan yılda taraflarca kullanılan/oluşturulan iş modelinin harcıalem nitelikte kabul olunması gerektiği, ayrıca fikrin projelendirilmesinin de zaman alacağının kuşkusuz olduğu,

kaldı ki yukarıda da açıklandığı üzere anılan iş modelinin eser olarak kabul olunmayacağı, bu noktada davacının FSEK'e dayalı taleplerinin reddi gerektiği,dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre davalının ... başvuru numaralı marka başvurusunun tescilinin bulunmadığı, marka hükümsüzlük şartlarının da oluşmadığı anlaşılarak davanın tümden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır