İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/171 K.2025/225

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkilinin 2012 yılından bu yana Türkiye'de medikal sektöründe üretici olarak faaliyet göstermekte olduğunu, özellikle yüz bölgesi estetik medikal malzemeleri alanında üretim yaparak ve gelişmeleri yakından takip ederek üretim çeşitliliğini ve standartlarını sürekli olarak geliştirdiğini, 2021 yılında ise burun estetiği alanında ihtiyaç olduğunu fark ettiği ve araştırma yaptığında dünya üzerinde birçok üreticisi bulunan, Türkiye'de de online pazar yerlerinde satılan burun şekillendiriciyi üretmeye karar verdiğini,

bu ürünün ilk üretici tasarımını yapan ilk kişinin müvekkili olmadığını ancak bu ürünün ilk üreticisi ve tasarımını yapan kişinin davalı yanın olmasının da mümkün olmadığını, zira davalının kuruluş tarihinin 12/10/2020 yılı olduğunu, davalının 21/12/2023 tarihinde başvuruda bulunup 02/05/2024 tarihinde bu ürünün tasarım tescilini aldığını, dava konusu ürün ve tasarımın dünyada yaygın olarak kullanıldığı için müvekkili tarafından tescil ettirilmeye gerek duyulmadığını, ancak davalının bu tasarımı farklı isimle (burun deliği tutucusu) tescil ettirerek müvekkilinin tedarikçi olduğu Şirkette tasarım ihlali gerekçesiyle tespit yaptırdığını,

müvekkilinin dava konusu tasarımın bulunduğu ürünü 21/12/2021 tarihinde T.C.

Sağlık Bakanlığı'nın ürün takip sistemine kayıt ettirerek satışa başladığını, bu tarihin de davalının başvurusundan çok önce olduğunu, Müvekkilinin ürünü ile bile karşılaştırıldığında davalının yeni bir ürün veya tasarım ortaya koymadığı ya da tasarıma yenilik ve ayırt edici bir özellik katmadığının görülebileceğini, bu ürün ve tasarımın dünyada ve Türkiye'de davalının kuruluş tarihinden çok daha önce yaygın olarak satıldığını, bu konunun internet üzerinden basit bir araştırma ile de görülebileceğini, ekte ..., ... gibi şirketlerinin internet sayfasının ilgili bölümlerinin fotoğraflarının bulunduğunu,

davalı her ne kadar bu ürünü 24/01/2024 tarihli 429 sayılı Resmi Tasarımlar Bülteninde yayımlanan ... ...

Şirketi adına 2023/... başvuru numarası ile TPE nezdinde tescil ettirmiş ise de bu ürünlerin tasarım başvuru tarihinden önce, çok eski yıllardan beri Türkiye'de ve Dünya medikal sektöründe çok yaygın olarak kullanılmakta olduğunu, yeni ve ayırt edici hiçbir biçimsel işlevsel özellik taşımayan tasarımın yeni ve özgün olmaması, harcıalem olması nedeniyle davalı adına tescilli 2023/... sayılı endüstriyel tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin tasarlamış olduğu burun deliği şekillendiricisi (..) ürününün burun ameliyatlarından sonra kullanılmak üzere tasarlanmış olup müvekkilinin tasarladığı "burun deliği şekillendiricini (tutucu)" tescil ettirmek üzere Türk Patent ve Marka Kurumuna 28.11.2023 tarihinde başvurduğunu, tasarım sahibi olan müvekkilinin başvurusu kabul edilmiş olup burun şekillendirici-tutucusu tasarımının ... tescil numarası ile 28.11.2023 tarihinde tescil edildiğini,

davacının dilekçesinde belirttiği gibi müvekkilinin burun deliği şekillendiricinin (...) ilk üreticisi olmayıp burun deliği şekillendiricinin farklı tasarımlar ile birçok farklı medikal firması tarafından dünyada ve ülkemizde yıllardır üretilmekte ve burun ameliyatları sonrası kullanıcılar tarafından kullanılmakta olduğunu, dünyada bilinen ismi ile "...", Türkiye'deki kullanılan farklı isimleri "burun deliği şekillendirici", "burun deliği tutucu" vb.. isimdeki ürünün müvekkili tarafından bulunmamış, icat edilmemiş olduğunu, müvekkilinin bu noktada böyle bir iddiasının da bugüne kadar olmadığını, davacının,

müvekkilinin hak sahibi olduğu tescilli tasarım ürünlerinin aynısını üretmekte tescilsiz ürünleri 3. kişi olan "... Taş. San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. aracılığı ile piyasada satmakta olduğunu, bu hususun tespit edilmesi üzerine .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... D.

İş sayılı dosyasında tespit yapılmış olup davacının ürettiği ürünün, müvekkilinin tasarladığı ürünün aynısı olduğunun Bilirkişi raporu doğrultusunda tespit edildiğini, müvekkiline ait tescilli tasarım ürününün Dünya'da ve Türkiye'de ilk ve kendine özgü tek tasarım olup diğer tüm burun deliği şekillendiricilerinden farklı olduğu için burun şekillendirici-tutucusu tasarımının ... tescil numarası ile 28.11.2023 tarihinde tescil edildiğini, müvekkiline ait tasarımın piyasadaki diğer tüm tasarımlardan ayırt edici özelliklerinin şunlar olduğunu;

müvekkiline ait tasarımın üst tepe noktası açılı bir şekilde tasarlanmış olması ve bu sayede ürünün burun içerisine yerleştirilmesi için önce iki bacağından tutularak dışa doğru açılması olduğunu, müvekkiline ait tasarımın diğer tüm tasarımlardan ayrıt edici başka özelliği ise piyasada üretilen diğer ... ürünleri burun alt gövdesine 90 derecelik açıyla oturacak şekilde tasarlandığını, müvekkilinin ise bu açıyı 27 derece kabul ederek ürününü bu açı değerine göre tasarladığını, müvekkiline ait tasarımın diğer bir ayırt edici özelliği ise,

piyasadaki diğer bütün burun deliği şekillendirici ürünlerde ürünün ayaklarını tutan orta gövde düz bir şekilde tasarlanırken müvekkilinin ortopedik tasarlama yaptığını, müvekkile ait tasarımın piyasadaki diğer tüm ürünlerden yine diğer bir ayırt edici özelliğinin diğer ürünlerde burun içine giren kollar standart yuvarlak olarak yapılmış olup müvekkilinin tasarımında ise yarım ay tasarımlı burun deliği şekillendirici olarak ürün tasarlandığını, sonuç olarak;

müvekkiline ait tasarımın belirtilen 4 ayrı ayırt edici özellik doğrultusunda bir değil birçok yönü ile özgün bir ürün olduğunu, kullanıcılarına ekstra faydalar sağladığını, kendisinden önce üretilmiş hiçbir ürün ile benzerlik göstermediğini, nitekim bu nedenledir ki, ürün için tasarım tescil başvurusunun kabul edilmiş ve tasarım tescil edilerek bültende yayınlanmış olduğunu,

davacının dilekçesine ek olarak sunduğu tüm yabancı firmalara ait ürün görsellerine bakıldığında ve müvekkiline ait tescilli tasarım ürünü ile karşılaştırıldığında müvekkilinin tescilli ürününün Türk Patent Kurumunun uzmanları tarafından tescil edilmesinin sebebinin çok yönüyle yeni bir ürün ve tamamen kendine özgü bir tasarım olması olduğu,

davacı firmanın 2021 yılında ilk ürettiği ekte Ürün Künyesi alarak sunduğu ürünün piyasada satılan diğer ürünler ile aynı olduğunu, 2024 yılından sonra ise müvekkili olan firmanın tescilli ürünün üretmeye başladığı gayet açık olduğunu, her ne kadar, müvekkiline ait tasarım tescilli ürün ile eklenen bu yabancı firma ürünlerinin farklılığı izah edilmeye çalışılmış ise de, davacının hiçbir somut dayanağı olmayan bu delillerinin kabulünün mümkün olmadığını, davacının Sınai Mülkiyet Kanunu'na aykırı, haksız ve hiçbir hukuki dayanağı olmayan davasının reddini talep ve beyan etmiştir.

Dosya kapsamında tarafların bildirmiş oldukları deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları dosya arasına alınmıştır.

Mahkememizin 04/04/2025 tarihli bilirkişi raporunda; "..hükümsüzlüğü istenen 2023 ... numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davalı yana ait dava konusu tasarımın hükümsüzlüğü koşullarının oluştuğunun değerlendirilebileceği" yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını belirtmişlerdir.

14/08/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda, tarafların kök rapora karşı itirazları değerlendirilmiş, kök rapordaki sonuç ve kanaatin değişmediği anlaşılmıştır.

Dava; endüstriyel tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğü ve sicilden terkini taleplerine ilişkindir.

Davacı taraf, davalı tarafından tescil ettirilen 2023 ... numaralı tasarım tescilinin SMK m.56 ve m.77/1-a uyarınca hükümsüz kılınmasını talep ve dava etmiştir.

Dava konusu 2023/... başvuru numaralı ... tescil sınıflı, 28.11.2023 başvuru ve tescil tarihli tasarımın davalı adına tescilli olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı yanın yenilik kırıcı olarak dosyaya sunduğu -https://... uzantılı site üzerinden bilirkişi heyeti tarafından da teyit edilen- ... sıra numaralı ürünün sisteme 2021 yılında kayıt edildiği, dava konusu yenilik ve ayırt edicilik yönünden karşılaştırılan tasarımların burun deliği tutucusu ürününe ait tasarımlar olduğu anlaşılmaktadır.

İçerisinde sektör ve tasarım bilirkişisinin de bulunduğu uzman heyet tarafından tasarımlar incelenmiş, tasarımların ; her ikisinin de, her iki burun deliğine girebilen tek parça bir üründen ibaret olduğu ve burun içerisine giren kısımları yarım daire kesitinde ve bu kısımların iki parçanın birleşim yüzeyine doğru genişlemekte olduğu, her iki tasarımda da iki parçanın birleşiminin genişleyen kısımları arasında plaka yapıda oldukları, ürünün tek parça kalıplama yöntemi ile silikon malzemeden üretildiği,

hükümsüzlüğü istenen tasarımın burun dışında kalacak kısmındaki yüzeyinde yükselme bulunurken hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen üründe yüzey değişimi olmadığı, tasarımlar arasındaki farkların küçük ayrıntı olarak algılanmakta ve tasarımların genel görünümünü değiştirmemekte olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan değerlendirme sonucunda hükümsüzlüğü istenen 2023 ... numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı ve bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varılmış, bu çerçevede davacı yanın 2021 yılında kullanım konusu ettiği anlaşılan ürünün davalı yan adına tescilli olan tasarımın tescil müracaatına konu edildiği tarihte yeni ve ayırt edicilik kriterlerini kırdığı, davalı yana ait tasarımın SMK m. 56 ve m. 77/1-a çerçevesinde hükümsüzlüğü şartlarının oluştuğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.

Katip ... Hakim ...