İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/185 K.2026/189

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan dosya üzerinden incelemesi sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili tarafından sunulan 04/03/2026 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili firma ve davalı arasında yapılan sözleşme uyarınca müvekkili firma tarafından davalı ... İmalat hizmeti verildiğini, 15.01.2024 tarihli, 40.000 Euro bedelli fatura keşide edilerek davalıya gönderildiğini, fatura bedeli davalı tarafından ödenmediğini, yapılan görüşmeler karşılığında da ödenmeyeceği bildirildiğini, fatura bedelinin ödenmemesi üzerine taraflarından ....

İcra Müdrlüğü'nün 2025/...

Esas sayılı dosyası ile icra ödeme emri gönderildiğini, iş bu icra emrine davalı tarafından itiraz edildiğini, ödeme emrine yapılan itiraz tarafına usulüne uygun şekilde tebliğ edilmediğini, 18.04.2025 tarihinde taraflarında dava şartı gereği arabuluculuk bürosuna başvurulduğunu ancak anlaşamama ile sonuçlandığını, davalı tarafından yapılan itirazın haksız olduğunu, taraflar sözleşme yaptığını ve davacı basiretli bir tacir olarak sözleşme karşılığı işi yerine getirip teslim ettiğini, yapılan işin eksik ya da hatalı olduğuna ilişkin hiç bir ihtar, bildirim yahut tespit mevcut olmadığını,

iş sonunda gönderilen faturaya karşı da davalı tarafından itiraz edilmediğini, fatura kabul edildiğini, davacı sözleşme sorumluluğunu yerine getirdiğini, fakat sözleşme ile taahhüt edilen ödemeyi alamadığını, davalının yaptığı itirazın iptalini ve icra dosyasının kaldığı yerden devamına karar verilmesini, tacirler arası sözleşmeye aykırılıktan alacağa en yüksek ticari faiz işletilmesini; yapılan itiraz sebebiyle alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini ve vekalet ücret ve yargılama giderlerinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava; İİK 67. Madde uyarınca itirazın iptali talebine ilişkindir.

....İcra Dairesi'nin 2025/... takip sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısı ... tarafından, borçlu ... Şirketi aleyhine 48.000,00-Euro asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren asıl alacağa yıllık faiz işletilmek kaydı ile tahsili talebi ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, yasal süresinde borçlu vekilinin borca ve fer'ilerine itiraz ettiği, itiraz sonucunda icra takibinin durduğu, iş bu itirazın iptali davasının mahkememize İİK.m.67 hükmü uyarınca 1 yıllık yasal süresi içerisinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.

Eldeki itirazın iptali davası açısından; öncelikle dava şartlarının mevcut olup olmadığının incelenmesi zorunludur. Bilindiği üzere, dava şartları, taraflarca ileri sürüleceği gibi, Mahkemece de yargılamanın her aşamasında (taraflarca ileri sürülmese dahi) resen nazara alınması gerekmektedir.

Yasal düzenlemeye bakıldığında:2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun "Takip Talebi ve Muhtevası" başlıklı 58. maddesinin 3. fıkrasında "Alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizi" nin takip talebinde gösterilmesi zorunludur.

2004 s. İcra ve İflas Kanunun "Ödeme Emri ve Muhtevası" başlıklı 60. maddesinin 1. fıkrasında "İcra müdürü takip talebinin bu Kanunda öngörülen şartları içerdiğine karar verirse ödeme emri düzenler. Talebin kabul edilmemesi halinde verilen karar tutanağa yazılır. Emir: 1. Alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58 inci maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtları" nın ödeme emrinde yazılı olması zorunludur" düzenlemesi yer almaktadır.

Yargısal yerleşik içtihatlara bakıldığında;

Y. HGK 12/05/1999 TARİH VE 1999/12-271 E. - 99/301 K.SAYILI İLAMINDA: "... O halde; alacaklı, yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığını takip talebinde göstermek zorunda olup, bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır..."

İSTANBUL BAM 12. HD. 2022/648 E. 2022/686 K. SAYILI İLAMINDA:"...İİK 58/3 maddesi ile; alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Yine aynı Kanunun 60.maddesinin birinci fıkrasının birinci bendinde; alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58.maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtların ödeme emrinde bulunması gerektiği belirtilmiştir.

Buna göre, alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını, takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır. Yargıtay 12 HD nin yerleşik kararaları gereği bu eksiklik süresiz şikayet yoluyla takibin iptali sebebidir.

Somut olayda; davacı tarafından davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğünün 2025/... takip sayılı dosyası ile 48.000,00-Euro alacak için ilamsız icra takibine başlandığı, hem takip talebinde hem de ödeme emrinde alacağın TL karşılığının ya da harca esas değerin gösterilmediği, takibin belirtilen şartları taşımadığı, itirazın iptali davasının görülebilmesi için geçerli bir icra takibinin bulunması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durumda geçerli bir icra takibi bulunmadığının kabulü gerekmiştir. yabancı para alacağının yanına TL karşılığının yazılması için ayrı bir buton olması gerekmediği anlaşılmaktadır.

İSTANBUL BAM 14. HD. 2022/2113 E. 2022/1788 K. SAYILI İLAMINDA:"... İİK'nın 58/3 maddesine göre, icra takibinde, alacağın Türk parası ile tutarının, alacak yabancı para ise hangi tarihteki kur üzerinden alacağın talep edildiğinin gösterilmesi gerekir. Ancak uygulamada yabancı para alacağını gösteren ve ayrıca Türk lirası karşılığını içeren takip talepleri de geçerli kabul edilmektedir.

Diğer bir anlatımla, Yargıtay, alacaklının yabancı para alacağını takip talebinde gösterdikten sonra tahsil tarihindeki kur üzerinden Türk lirası karşılığını talep etmesinin mümkün olduğu, harca esas miktarın belirlenmesi için takip talebinde Türk parası karşılığının gösterilmesi gerektiği görüşündedir. Görüldüğü gibi Yargıtay, yabancı para üzerinden takibin devamına karar verilebileceğini kabul etmektedir.

Ancak yabancı paranın aynen ödenmesini içeren ödeme emri İİK'nın 58/3 maddesine uygun olmadığından böyle bir takibin devamına karar verilmez (A. Değnekli, S. Kısa, İtirazın İptali Davaları, 2. Baskı, sh.165)

İİK'nın 58/3, BK'nın 83/son (6098 sayılı TBK m. 99/son) maddelerine aykırı şekilde yabancı para alacağı üzerinden takibin yapıldığı, ancak vade veya fiili ödeme günündeki TL karşılığının gösterilmemesi nedeniyle yasaya uygun takip yapılmadığının saptandığı gerekçeleriyle, yasaya uygun yapılmayan takip nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi isabetli olup aksi yöndeki davacı vekili istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir..."

İSTANBUL BAM 45. HD. 2022/1871 E. 2023/267 K. SAYILI İLAMINDA:"...TBK’nın “Ülke parası ile” başlıklı 99. maddesinde “Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir.

Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Bu hüküm uyarınca, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde, alacaklının bu alacağını aynen, vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebileceği kabul edilmiştir.

Ancak, İİK’nın 58/3. maddesi uyarınca, alacaklı tarafından yapılan icra takibinde alacağın yabancı para olması hâlinde, alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı yada harca esas Türk Lirası karşılığı takip talebinde gösterilmesi gerekmektedir. (YARGITAY 3. HD. 11/11/2021 TARİH 2021/761 ESAS 2021/11255 KARAR, YARGITAY 12. HD. 30/10/2015 TARİH 2015/19396 ESAS 2015/29887 KARAR, YARGITAY 19. HD. 06/10/2011 TARİH 2011/1648 ESAS 2011/12074 KARAR SAYILI İLAMLARI DA BU YÖNDEDİR.)..." şeklinde ifade edilmiştir.

Yasal düzenlemeler ve emsal içtihatlar uyarınca, yabancı para cinsinden yapılan icra takiplerinde mutlak suretle alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı ya da harca esas Türk Lirası karşılığının takip talebinde ve ödeme emrinde gösterilmesi zorunludur. Zira, anılan Yasa hükmü Devletin hükümranlık / egemenlik hakkı kapsamında olup, doğrudan kamu düzenine ilişkindir. Dolayısıyla, kamu düzeninden olan bu hususun yargılamanın her safhasında taraflarca ileri sürülmese dahi resen mahkememizce de nazara alınması zorunludur.

Somut olayda, davacı tarafından davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün 2025/... Esas sayılı takip dosyasında, takip talebinde ve ödeme emrinde 48.000,00-Euro asıl alacak talebiyle icra takibi başlatılmıştır.

.... İcra Müdürlüğünün 2025/... Esas sayılı takip dosyasının yukarıda yapılan incelemesinden görüleceği üzere; takip talebi ve ödeme emrinde, yabancı para alacağının hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı gösterilmediği gibi yabancı para alacağının harca esas Türk Lirası karşılığı da yazılmamıştır.

Anılan yasa hükümlerinin emredici nitelikte olduğu, takip talebinde ve ödeme emrinde, emredici yasa hükümlerine uyulmadığı anlaşılmakla, açıklanan nedenlerle 2004 s. İİK 58/3. maddesi hükmü uyarınca geçerli bir ilamsız bir icra takibi bulunmadığından özel dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 114/2. ve HMK 115.madde hükümleri uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, ayrıca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı