İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/371 K.2024/279

Mahkememizde açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; müvekkil ...'ın eşi ve ...'ın babası olan ...'ın 22.09.2019 tarihinde geçirdiği trafik kazası sonucu hayatını kaybettiğini, ölümü ardından bir kısım taşınmazlar ve menkul değerlerin miras olarak kaldığını, müvekkillerine kalan 9 adet çek ve 1 adet senedin 22.10.2019 tarihinde müteveffa ...'ın ... Bankası ...

Şubesi'nde bulunan özel kasasında bulunduğunu, icra dosyasına sunulan takip dayanağı çekler davalı ... tarafından aval sıfatı ile imzalandığını, çeklerin ön yüzünde diğer davalı ve keşideci ...

A.Ş.'nin imzası bulunduğunu, anılan kambiyo evraklarından olan 1 adet bononun ... tarafından vadesinde ödendiğini, 29.11.2019 ve 20.12.2019 vadeli ... ve ... seri numaralı toplam 5.000.000-TL bedelli çeklerin müvekkilleri tarafından yasal süresi içinde bankaya ibraz edildiğini ve yine ödemelerin davalılar tarafından gerçekleştirildiğini, ... seri nolu 2.300.000-TL meblağlı 18.01.2020 vadeli ve ... seri nolu 2.000.000-TL meblağlı 31.01.2020 vadeli çekler için borçlular aleyhine ...

37. İcra Müdürlüğü'nün... esas ve...esas sayılı dosyalarından kambiyo senetlerine mahsus takip yoluyla icra takibine geçildiğini ve anılan borcun herhangi bir dava ya da itiraza konu olmaksızın davalılar tarafından müvekkillerine ödendiğini, sayılan belgeler dışında kalan çekler için ...

18. İcra Dairesi'nin ...esas sayılı dosyası kapsamında davalı borçlulara karşı müvekkilleri tarafından 23.03.2021 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin borçlulara 06.07.2021 tarihinde tebliğ edildiğini, takibe 07.07.2021 tarihinde borçlular tarafından itiraz edildiğini, borçluların icra takibine haksız itirazları doğrultusunda takibin durduğunu belirterek davanın kabulü ile itirazın iptali ile takibin devamına, davalıların dava değerinin %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; davaya konu evrakın çek vasfını yitirdiğini, davanın 1 yıllık zaman aşımı süresinden sonra ikame edildiğini, zamanaşımı itirazları kapsamında davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, T.T.K.'nun 732. maddesinde düzenlenmiş bulunan sebepsiz zenginleşme davasının "Kambiyo Hukukuna Özgü" bir dava çeşidi olduğunu, dava dilekçesinde anılan ödemelerin, kambiyo vasfını yitirmemiş olan çekler sebebi ile müvekkillerinin itibarlarının zedelenmesine sebebiyet vermemek için bir kısmı da icra baskısı ile mecbur kalınarak ödendiğini,

ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, kambiyo senedi vasfını yitiren evrak için ödeme tarihinden itibaren faiz işletilemeyeceğini, davacının sebepsiz zenginleşme iddialarının hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddi ile davacıların %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

Dava, ... 18. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı takip dosyasına konu 5 adet çekten kaynaklı olarak davacının alacak talebinin haklı olup olmadığının, TTK md. 732 uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında takibe itirazın iptali koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin, davalı tarafın husumet itirazının ve zaman aşımı def'inin yerinde olup olmadığının tespiti talebine ilişkindir.

Mahkememizce ... 18. İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı dosyası getirtilmiş olup incelenmesinde; alacaklı ...

Ve ... tarafından borçlular ...Şirketi ve ... aleyhine 2.750.000,00-₺ çek bedeli, 5.400.000,00-₺ çek bedeli, 3.250.000,00-₺ çek bedeli, 2.100.000,00-₺ çek bedeli, 2.100.000,00-₺ çek bedeli, 609.859,59-₺ işlemiş faiz 1.291.857,54-₺, 749.125,00-₺ işlemiş faiz, 458.375,34-₺ işlemiş faiz, 446.149,31-₺ işlemiş faiz olmak üzere toplam 19.155.366,78-₺'nin 26.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek %18,25 oranında temerrüt faizi ile tahsili talebi ile 26.03.2021 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, yasal süresinde borçlular vekilinin borca ve fer'ilerine itiraz ettiği, itiraz sonucunda icra takibinin durduğu,

iş bu itirazın iptali davasının mahkememize İİK 67. maddesi uyarınca 1 yıllık yasal süresi içerisinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İtirazın iptali" başlıklı 67. maddesi şöyledir:

"Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.

Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.

Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır."

Toplanan deliller ve dosya kapsamına göre; davacılar ... ve ...'ın müteveffa ...'ın yasal mirasçıları oldukları ve aşağıdaki çekler yönünden davalılar aleyhine genel haciz yoluyla takip başlattıkları görülmektedir:

1.-...bank ... Şubesi ... seri nolu 5.400.000-TL meblağlı 30.09.2019 vadeli,

2.-...bank ... Şubesi ... seri nolu 3.250.000-TL meblağlı 15.10.2019 vadeli,

3.-...bank ... Şubesi ... seri nolu 2.750.000-TL meblağlı 30.10.2019 vadeli,

4.-...bank ... Şubesi ... seri nolu 2.100.000-TL meblağlı 05.11.2019 vadeli,

5.-...bank ... Şubesi ... seri nolu 2.100.000-TL meblağlı 15.11.2019 vadeli,

Çekler üzerinde yapılan incelemede, keşidecisinin ... Şirketi olduğu, diğer davalı ...'in ise avalist sıfatı ile çekleri imzaladığı, çeklerin kanuni ibraz süresi içinde bankaya sunulmadığı ve karşılıksızdır işleminin yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Kural olarak çek yasal süresi içerisinde bankaya ibraz edilmediği takdirde TTK'nun 808.maddesi uyarınca hamil kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeder. Kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını yitirmiş olan hamilin alacağına kavuşabilmesi için aralarında temel ilişki bulunan keşideci yada cirantaya karşı çeke delil başlangıcı olarak dayanarak dava açması yada TTK'nun 818. yollamasıyla çeklerde uygulanması gereken 732.madde uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde keşideciden alacağını talep etmesi gerekmektedir. Nitekim davacılar tarafından, bu gerekçeyle kambiyo senetlerine mahsus takip yoluna gidilmediği, sebepsiz zenginleşme nedeniyle alacak isteminde bulunulduğu görülmektedir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "başvuru hakkının düşmesi" başlıklı 730. maddesi şöyledir:

(1) Hamil;

a) Görüldüğünde veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi şart olan poliçeyi ibraz,

b) Kabul etmeme veya ödememe protestosunu düzenleme,

c) “Gidersiz iade olunacaktır” kaydının bulunması hâlinde, poliçeyi ödeme amacıyla ibraz,

için belirli süreleri geçirirse, kabul eden kişi hariç olmak üzere, cirantalara, düzenleyene ve diğer borçlulara karşı sahip olduğu hakları kaybeder.

(2) Hamil, kabul amacıyla ibraz edilmesi için düzenleyenin verdiği süreye uymazsa, kabul etmeme ve ödememe sebebiyle başvuru haklarını kaybeder; meğerki, düzenleyicinin yalnız kabule ait sorumluluğu istisna etmek istediği kayıttan anlaşılsın.

(3) Ciroda ibraz için bir süre şart kılınmışsa ancak ciranta bu süreyi ileri sürebilir.

6102 sayılı TTK'nin "sebepsiz zenginleşme" başlıklı 732. maddesi şöyledir:

(1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.

(2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir.

(3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez.

(4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir.

6102 sayılı TTK'nin "zamanaşımı" başlıklı 814. maddesi şöyledir:

(1) Hamilin, cirantalarla düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

(2) Çek borçlularından birinin diğerine karşı sahip olduğu başvurma hakları, bu çek borçlusunun çeki ödediği veya çekin dava yolu ile kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Davacılar tarafından, miras bırakanın 22.09.2019 tarihinde vefat etmesini takiben banka kasasında bulunduğunu tespit ettikleri yukarıda dökümleri bulunan çekler yönünden 23.03.2021 tarihinde işlem başlatıldığı, çeklerin keşide tarihlerinin 2019 yılı olduğu ve ibraz sürelerinin geçtiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, TTK'nın 730. maddesi uyarınca davacıların kambiyo hükümlerinden yararlanma haklarının ortadan kalktığı, keşideci dışında diğer borçlulara karşı talep haklarını yitirdikleri, ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre başvuruda bulunabilecekleri tartışmasızdır. Bu bilgiler ışığında, davalılardan ...'e karşı davacıların talep haklarının bulunmadığının kabulü gerekmiş ve bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Öte yandan, keşideci şirket bakımından davalılar, TTK'nın 732. maddesinde öngörülen sebepsiz zenginleşme hükümlerinden davacıların yararlanamayacağı, bu hükme ancak zamanaşımı süresi içinde dayanılabileceği, bu sürenin bir yıl olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

Yukarıda açık mevzuat hükmüne yer verildiği üzere, TTK'nın 814. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca zamanaşımı süresi çekin ibraz süresinin dolduğu tarihten itibaren başlamak üzere üç yıl olarak düzenlenmiştir.

Somut olayda, her ne kadar davalı çekin ibraz edilmemesi nedeniyle kambiyo vasfını yitirdiği ve TTK'nın 732. maddesinde belirlenen sürenin ibraz tarihinin bitiminden itibaren başlaması gerektiğini savunmuş ise de, anılan husus kambiyo hukukundan kaynaklanan hakların kullanılması ve ciranta ile diğer borçluların sorumluluğuna gidilmesine ilişkindir.

Kambiyo senedinin süresinde ibraz edilmemiş olması, üç yıllık kanuni zamanaşımını sınırlandıran sebepler arasında sayılmamış olup, huzurdaki davanın ve icra takibinin zamanaşımı süresi içinde açıldığının kabulü gerekmiştir. Bu kabul karşısında, davalının söz konusu çeklerin bedelini ödediğini ve sebepsiz zenginleşmediğini yazılı delille ispatlayamamış olması karşısında davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

İİK 67/2 maddesi uyarınca icra takibine konu alacağın likit ve hesaplanabilir olması karşısında hüküm altına alınan alacak miktarının %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmiştir.

HÜKÜM / Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı ... aleyhine açılan davanın reddine,

2-Davalı ...Şirketi aleyhine açılan davanın kabulü ile ... 18. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin takip talebindeki şartlarla devamına,

Hüküm altına alınan alacak miktarının %20'si üzerinden hesaplanan 3.831.073,34-₺ icra inkar tazminatının davalı ...Şirketi'nden tahsili ile davacıya verilmesine,

2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 1.308.503,10-₺ harçtan peşin alınan 327.125,78-₺ harcın mahsubu ile bakiye 981.377,32-₺ karar harcının davalı ... Şirketi'nden tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan 207,50-₺ tebligat posta masrafı ile ile 327.285,78-₺ harç gideri olmak üzere toplam 327.493,28-₺ yargılama giderinin davalı ... Şirketi'nden tahsili ile davacıya verilmesine,

4-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden davacı vekili lehine hesaplanan 495.553,67-₺ nispi vekalet ücretinin davalı ... Şirketi'nden tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen dava değeri üzerinden davalı ... vekili lehine hesaplanan 17.900-₺ vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ...'e verilmesine,

6-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26. Maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-₺ arabuluculuk ücretinin davalı ... Şirketi'nden tahsili ile hazineye gelir kaydına,

7-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,

Başkan · e-imza · Üye · e-imza · Üye · e-imza · Katip · e-imza