İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/312 K.2025/578

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ile iş ilişkisi içinde bulunan dava dışı ... tarafından keşide edilerek müvekkiline verilen çekin ve dava dışı başka çeklerin 31/12/2018 tarihinde çalındığını tespit etmekle ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...E.

Sayılı dosyasında çeklerin iptali için çek iptali davası açtıklarını, Söz konusu çekler arasında bulunan ... seri nolu ve 10.000 TL bedelli çekin müvekkilinin zilyetliğindeyken dava dışı ve hakkında ceza davası açılan ... isimli kişi tarafından ele geçirildiğini, müvekkilininin imzası taklit edilmek suretiyle ciro edilerek başkaca dava dışı kişilere devredildiği ve sonuç olarak geçersiz bir ciro silsilesi ile davalıya devredildiğinin anlaşıldığını, Davaya konu olan çek ile ilgili olarak 04.01.2019 tarihinde ödeme yasağı kararı alındığını, çek üzerindeki müvekkili şirket cirosu üzerindeki imzanın müvekkili şirkete ait olmadığını,

davalı iyi niyetli hamil olmayıp, iyi niyetli olsa dahi imzanın sahteliğinin kendisine karşı da ileri sürülebileceği düşüncesiyle davacının elinden rızası dışında çıkan çekin istirdadına ve müvekkilinin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle. Davacı şirketin çalınan çekler hakkında 02.01.2020 tarihinde ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... E. Sayılı dosyası ile çek iptali açtığını, çekin Müvekkili Şirkette olduğu bilgisi üzerine 04.01.2019 tarihinde yetkili hamil olan Müvekkil Şirket'e çek bedelini ödeyerek çeki geri aldığını ve ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

E. Sayılı dosyasına konu çek iptali davasından feragat ettiğini, huzurdaki davanın konusuz kaldığını, üvekkili şirketin bir faktoring şirketi olup dava dışı ...Tic.Ltd.Şti. (...) ile arasında Faktoring Sözleşmesi imzalandığını, dava konusu çekin de, bu faktoring sözleşmesi kapsamında ve ilgili mevzuata uygun şekilde davalı ...'ten tevdi alındığını ve çekin bedelinin de müvekkili tarafından müşterisine ödendiğini, müvekkilinin basiretli davranarak gereken her türlü araştırmayı yaptığını ve çeki tevdi aldığını, davacının iddialarının ise hayatın olağan akışına aykırı ve kötü niyetli olduğunu,

davanın reddine davacı aleyhinde %20’ den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. Sayılı uyap dosyası, ... 16. Asliye Ceza Mahkemesinin ... E sayılı uyap dosyası, taraf beyanları, tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davacı tarafından açılan dava, istirdat davasıdır. Taraflar arasındaki ihtilaf, Dava konusu çekin istirdatının gerekip gerekmediği, çekteki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olup olmadığı, davalı faktoring şirketinin çekin iktisabında kötü niyetli ya da ağır kusurlu olup olmadığı, davacı tarafça çek bedelinin davalı tarafa ödenerek çeki geri aldığı iddia edildiğinden bu hususunu doğru olup olmadığı, hukuki yarar itirazının yerinde olup olmadığı, davanın konusuz kalıp kalmadığı hususlarındadır. ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas - ... Karar sayılı dosyası ile 18/04/2019 tarihinde davaya konu edilen çekin iptaline karar verildiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı değerlendirilmekle.

TTK'nın 792. maddesi; ''Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haiz olup anılan kanunî hüküm bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır.

Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Aynı Kanunun 790.maddesinde ise "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır. Bu bilgilere göre davacı, dava konusu edilen çekin yetkili hamili iken hırsızlık olayı sebebiyle rızası dışında elinden çıktığını ve davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlamakla yükümlüdür.

Öte yandan, 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre, "Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez." düzenlemesi bulunmaktadır.

Maddenin 3.fıkrasında ise, "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesi bulunmaktadır.

... tarih ve ... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 8/1 madesinde ise "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dolayısıyla faktoring şirketlerinin devir aldığı alacak, bir kambiyo senedinden kaynaklanıyor olsa bile, alacağı doğuran temel ilişkiye ait fatura veya benzeri belgelerle bunu tevsik etmeleri gerekmektedir.

Somut olayda, dosyaya konu çek ,faktoring sözleşmesi ve fatura incelendiğinde çek bedelinin 10.000,00 TL olduğu, davalı faktoring şirketinin dava dışı çek üzerinde cirosu bulunan Isımet Mühendislik ile arasında faktoring sözleşmesi kurulduğu, sunulan alacak bildirim formunda çek bedeli olarak 27.500,00 TL ve 4 adet çek yazılı olduğu ,fatura toplamının 27.500,0 TL olduğu, alacak bildirim formunda yazılı çek bilgilerinin dava konusu çek ile uyumlu olduğu, fatura bedelleri ile çek bedellerinin aynı olduğu görülmekle faktoring sözleşmesi kapsamında faktoring şirketinin müşterisinden aldığı çeki fatura ile tevsik ettiği görülmüştür.

Sunulan belgelerde çekin faktoring şirketi tarafından iktisap tarihinin 03/01/2019 tarihi olduğu,ödeme yasağı veren ilk derece mahkemesinin tedbir kararının 18/04/2019 olduğu görülmekle çekin davalı faktoring şirketi tarafından zayi talebinden önce iktisap edildiği görülmüştür.

TTK m.792 uyarınca çeki ya da çekleri kötüniyetle veya ağır kusurla iktisap ettiğini ispatlamalıdır.

Somut olayda, faktoring işleminin Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, çekin ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davalının yetkili hamil olduğu, faktoring sözleşmesinin ve devir işleminin ödeme yasağı kararı alınmadan önce yapıldığı, faktoring şirketinin çek hakkında ödeme yasağı konulduğunu bilebilecek durumda olmadığı, davalının kötüniyetli olduğuna dair iddiaları teyit eder ispat faaliyeti gerçekleşmediği kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın çek istirdadı davası olduğu,menfi tespit talebinin bulunmadığı gözetilerek aleyhine çek istirdatı davası açılan hamilin ciro zincirinin şeklen düzgün olup olmadığını kontrolle yükümlü olduğu,imzaların sahte veya gerçek olup olmadığının çek istirdatı davasında değil menfi tespit davasında incelenebileceği gözetilerek imza incelemesi ara kararından rücu edilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır