İstanbul 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/201 K.2023/71

Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının radyo, televizyon, reklam gibi mecralarda kullanılmak üzere hazırlanmış olan “...” eserlerini ... adlı kataloğunda topladığını, davalının televizyonlara arzı, reklam, tanıtım filmi gibi programlar yapan bir yapım şirketi olduğunu, davalının müziklerini kullanmak üzere davacı ile 20.12.2018 tarihli “...” imza ettiğini, sözleşmeye aykırı olarak, kapsamını aşan fazladan müzik kullandığını ve kullanım bedelini ödemediğini, sözleşmenin maddelerinde sözleşmenin 1 yıl süre ile akdedildiğini, bitimine 1 ay kala fesih bildiriminde bulunmazsa aynı şartlarda yenileceğini, sözleşmenin imzalandığı,

20.12.2019 tarihinin akabinde 20.12.2020 tarihine kadar yenilendiğini, 01.01.2019 - 31.12.2019 tarihleri arasında davalının 1 yıl süre ile 25.000 saniye müzik kullanma hakkının olduğunu, davalının kullanmış olduğu müzikleri saniye üzerinden liste halinde davacıya bildirmekle yükümlü olduğunu, 25.000 saniyeden fazla müzik kullanımının sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğini, izinsiz kullanım statüsünde olacağını, davalının sunmuş olduğu listelerden yapılan süre hesaplaması uyarınca fazladan kullandığı sürenin 1.504.560 saniye kullanım bedelinin 13.000 TL olup davacının sözleşmeye göre 1 saniye kullanım bedelinin 0.52 TL belirlediğini,

bu durumda ödenmesi gereken bedelin 782.371,00 TL olduğu, davalıya 24.02.2020 tarihinde ihtarname çekildiğini, davalının 02.03.2020 tarihli noter ihtarı ile bedele itiraz ettiğini, davacının sulh girişiminde bulunmasına rağmen davalının süresinden önce sözleşmeyi feshettiğini belirterek davalının sözleşmede belirtilen süreden fazla olarak kullandığı müziklerin bedeli olan 782.371,00 TL bedelin şimdilik 50.000 TL’nin tahsilini FSEK m. 68 uyarınca haksız kullanım bedelinin 3 katı tutarında tazminatın temerrüt faizi ile tahsilini, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıya bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın reddini talep ettiğini, sözleşmenin feshini düzenleyen maddeler incelendiğinde, m. 5’de, yürürlük süresi dolan sözleşmenin “tüm şartların yerine getirilmiş olması” şartı ile taraflarca sözleşme bitiminden 30 gün önce feshedilebilmekte aksi halde sözleşmede yer alan bedelin %10’undan daha düşük artış olmayacak şekilde tüm şartlar aynı kalmak kaydıyla sözleşmenin 1 yıl uzayacağını, m. 10’da ise taraflardan her hangi birinin sözleşmeye aykırı davranması halinde diğer tarafın karşı tarafa yazılı bildirimde bulunması gerektiğini,

15 gün içinde aykırılık giderilmez ise bildirim yapan tarafın tek taraflı ve teminatsız olarak sözleşmeyi feshedeceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin davalıca m. 10’a göre haklı nedenle tazminatsız şekilde feshedildiğini, sözleşme maddeleri incelendiğinde fazla kullanıma ilişkin bir durumun varlığı halinde tarafların yükümlülüklerine ilişkin her hangi bir düzenleme yapılmadığının görüldüğünü belirterek davacının hukuka aykırı, kötü niyetli tüm iddia ve taleplerinin reddi ile davanın reddini ve yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Dosyada taraflarca bildirilen tüm deliler toplanmış, özel ve teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle bilirkişi raporu alınmıştır.

Mahkememize sunulan 11/07/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; davacı tarafça belirtilen ve davalı tarafça itiraz edilmeyen fazladan kullanım miktarı olan 1.504.560 saniye karşılığında davalı tarafça davacıya ödenmesi gereken bedelin 782.371,20- TL olacağı, her ne kadar davalı sözleşmeyi sözleşmenin 10 uncu maddesine göre haklı nedenle feshettiklerini bildirmiş ise de vaki fesih davalının sözleşmeyi feshinden önceki kullanımlara etkisinin olmayacağı,

davalının kullanımlarının sözleşmeyi fesih tarihi olan 24.01.2020 tarihinden önce olmakla ve davacının talebi de sözleşmede taraflarca kararlaştırılan saniye başına ücreti arttıran bir talep olmayıp sözleşmede yer alan saniye başına 0,52 TL'ye dayalı olmakla davacının fahiş bedeline ilişkin herhangi bir duruma rastlanmadığı görüş ve kanaatini bildirmiştir.

Mahkememize sunulan 23/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Taraflar arasında, “...” başlıklı bir sözleşmenin kurulmuş olduğunun ve bu sözleşmenin “Sözleşmenin Konusu” başlıklı 3. maddesinde, “Akdedilen karşılıklı sözleşmeler ile münhasıran Türkiye temsilcisi sıfatına haiz olan ...’in kullanım hakkına sahip olduğu müzik bankalarına ait compact disclerin ve internet sitelerindeki ESER’lerin çoğaltma (mekanik), işaret ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı kullanım hakkının (... ve ... hakları saklı kalmak kaydı ile) sözleşme süresince ...’a ait olmasına,

bu kapsamda tarafların hak ve yükümlülüklerinin sarih olarak belirlenmesine ve Sözleşmenin tatbik ve tefsirlerinden doğacak her türlü uyuşmazlıkların çözüm yollarına ilişkin sözleşmedir.” düzenlemesine yer verildiğinin görüldüğü, Sözleşmenin, “Ödemeler” başlıklı 5. maddesinde “Sözleşmenin 01.01.01.2019-31.12.2019 tarihlerini kapsayan 1 (BİR) sene için ...’a bir yıl için 25.000 (YİRMİBEŞ BİN) saniye sürelik eser kullanım hakkı tanınmıştır.” düzenlemesinin öngörülmüş olduğu,

Sözleşmenin, “Sözleşmenin Feshi” başlıklı 10. maddesinin “Taraflardan herhangi biri işbu Sözleşmeye aykırı davrandığı takdirde diğer taraf aykırılığın giderilmesini yazılı olarak karşı tarafa bildirecek, 15 ( on beş) gün içinde aykırılık giderilmediği takdirde ihtar eden taraf Sözleşmeyi tek taraflı ve tazminatsız olarak feshetme hakkına sahip olacaktır. İşbu Sözleşmenin feshi, uğranılan zararların tazmininin ve/veya cezai şart talebini engellemez.

Sözleşme hükümlerinden herhangi birine aykırılık veya ihlal halinde her türlü yasal yola başvurulacaktır. Fesih tarihi itibarı ile Eser kullanımına son verilecek olup fesihten itibaren 15 (Onbeş) iş günü içerisinde CD’ler ...’e iade edilecektir. ” şeklinde düzenlenmiş olduğu, Sözleşme hükümlerine bakıldığında, fazla kullanım halinde, bir bedel talep edilmeyeceği sonucunu doğuran bir düzenlemenin bulunmadığı, davacı ... A.Ş.nin davalı ...Ltd.

Şti.nin telif sözleşmesi dışında ... A.Ş.nin eserlerini izinsiz kullanımı dolayısıyla 13.000 TL piyasa koşulları çerçevesinde %100 artış uygulandığında 26.000 TL + KDV ödemesi gerektiği, FSEK m. 68 gereği 26.000 X 3 = 78.000 TL olduğu görüş ve kanaati bildirilmişlerdir.

Mahkememize sunulan 26/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; davanın konusu, sözleşmenin ayakta olduğu dönemde kullanım hakkını aşan fazladan kullanımın tazmini olduğu, bu kapsamda mali haklara tecavüz söz konusu olduğu ve FSEK mad.68 uygulanabileceği, sözleşme olsaydı istenebilecek tutar gerçek iradeyle ortada olduğu, saniyesine 13.000/25.000- 0,52-TL uygulancağı, ayrıca üç katı tazminata hükmedilmesinde takdirin Mahkemeye ait olacağı görüş ve kanaati bildirmişlerdir.

KANAAT VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık, FSEK md. 68 uyarınca mali haklara tecavüz ve buna bağlı tazminat istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık konusu husus, taraflar arasındaki 20.12.2018 tarihli sözleşme kapsamında davalının fazladan kullanımının olup olmadığı, davacının fazladan kullanıma ilişkin talebinin haklı olup olmadığı haklı ise bedelinin ne olduğu davalı tarafça sözleşmenin feshinin davacının talebine etkisinin olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Taraflar arasında akdedilen 20.12.2018 tarihli sözleşmenin incelenmesinde;

Madde 3- Sözleşmenin Konusu:

Akdedilen karşılıklı sözleşmeler ile münhasıran Türkiye temsilcisi sıfatına haiz olan ...'in kullanım hakkına sahip olduğu müzik bankalarına ait compact disklerin ve İnternet sitelerindeki ESER'lerin çoğaltma (mekanik), işaret ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı kullanım hakkının (... ve ... hakları saklı olmak kaydı ile) sözleşme süresince "...'a ait olmasına, bu kapsamda taraflar'ın hak ve yükümlülüklerinin sarih olarak belirlenmesine ve sözleşme'nin tatbik ve tefsirinden doğacak her türlü uyuşmazlıkların çözüm yollarına ilişkin sözleşmedir.

Madde 5 - Ödemeler:

İşbu sözleşme kapsamındaki tüm eser'lerin sözleşme süresince ve bu sözleşmedeki şartlar kapsamında kullanımına ilişkin çoğaltma (mekanik) telif hakkı bedeli için ...'un, ...'e sözleşme süresince yapacağı ödemeler aşağıdaki gibidir. Ödeme bedeli her dönem başında (sözleşme tarihi) faturalanır, fatura bedeli ...

TL hesabına fatura tarihinde veya en geç 1 hafta içerisinde yatırılacaktır. sözleşme'nin - 01.01.2019-31.12.2019 tarihlerini kapsayan 1 (bir) sene için ...'a bir yıl için 25.000 (yirmibeş bin) saniye sürelik eser kullanım hakkı tanınmıştır. sözleşme'nin 01.01.2019-31.12.2019 tarihlerini kapsayan dönemi için 25'000 saniye (yirmibeşbinsaniye) Süreli kullanım bedeli olarak...'e 13'000 TL (onüçbinlira) + KDV ödeyecektir. İşbu sözleşmenin yürürlük süresi 1 (bir) yıldır.

Ancak yürürlük süresi dolan sözleşmenin tüm şartları yerine getirilmiş olması şartı ile taraflar'ca sözleşmenin bitiminden 30 (otuz) gün önce yazılı olarak feshedilmediği takdirde yeni bedel, işbu sözleşmede yer alan bedelin %10'u oranından daha düşük artış olmayarak diğer tüm şartlar aynı kalmak şartı ile 1 (bir) yıl daha uzamış sayılacaktır. Devam eden seneler için de aynı husus geçerlidir.

... işbu sözleşme'de belirtilen ödeme yükümlülüklerini yukarıda belirtilen tarihlerde yerine getirmediği takdirde, hiçbir itiraza gerek kalmaksızın fatura tarihindeki fatura tutarları üzerinden günlük 960.8 vade farkı ve KDV ödemeyi kabul eder.

Madde 10:

Sözleşmenin taraflar'dan herhangi biri işbu sözleşme'ye aykırı davrandığı takdirde diğer taraf aykırılığın giderilmesini yazılı olarak karşı tarafa bildirecek, 15 (on beş) gün içinde aykırılık giderilmediği takdirde ihtar eden taraf sözleşme'yi tek taraflı ve tazminatsız olarak feshetme hakkına sahip olacaktır. İşbu sözleşme'nin feshi uğranılan zararların tazminini ve/veya cezai şart talebini engellemez. sözleşme hükümlerinden herhangi birine aykırılık veya ihlal halinde her türlü yasal yola başvurulacaktır. Fesih tarihi itibarı e eser kullanımına son verilecek olup fesihten İtibaren 15 (Onbeş) iş günü içerisinde CD'ler Muzıkotek'e iade edilecektir.

Madde 12- Sözleşmenin Süresi:

İşbu sözleşme 1 (bir) yıl süre ile yapılacaktır. İşbu 1 (bir) yıllık sürenin bitiminden 1 (bir) ay evvel taraflar sözleşmeyi uzatmak istemediklerini beyan etmedikleri takdirde, yürürlük süresi dolan sözleşmenin tüm şartları yerine getirilmiş olması şartı ile sözleşme süresi aynı şartlarla kendiliğinden 1 yıl daha uzar. Takip eden seneler için de aynı koşullar geçerlidir. İşbu sözleşme hükümlerinde yapılacak değişiklikler ancak tarafların imzası ile yürürlüğe girer.

Yukarıda belirtilen sözleşme hükümleri dikkate alındığında, Sözleşmenin 1 yıl süre ile akdedilmiş olduğu, sözleşme süresine 1 ay kala fesih bildiriminde bulunulmaması halinde, aynı şartlarla yenileneceğinin kararlaştırıldığı, bu sürede herhangi bir fesih bildirimi olmadığından sözleşmenin sonraki yıl için 20.12.2019 tarihine takip eden yıl için ise 20.12.2020 tarihine kadar yenilenmiş olduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafından dosyaya ibraz edilen flash bellekte yer alan listelerin davalı tarafça davacıya gönderilip gönderilmediğine ilişkin bir tespit yapılamamış ise de, dosya kapsamında davacının fazladan kullanım olarak belirttiği 1505,560 sn kullanım süresine davalı tarafın dosya kapsamında herhangi bir itirazı bulunmadığı görülmüştür.

Taraflar arasındaki sözleşmenin ödemeler başlıklı 5 inci maddesine göre; 01.01.2019-31.01.2019 tarihleri arasında davalı tarafın 1 yıl süre için toplamda 25.000 saniye süresince yapımlarda müzik kullanma hakkı mevcut olup, bu süre için ödenecek bedelin 13.000.-TL olarak kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Bu kararlaştırnaya göre kullanım bedeli saniye başına 0,52 TL olacaktır. Bu durumda davalının itiraz etmediği davacı tarafça belirtilen fazladan kullanım 1.504.560 saniye olmakla davalı tarafça davacıya ödenmesi gereken bedel 782.371,20.- TL olacaktır. Davacı taraf bu bedelin FSEK 68 gereğince 3 katı tutarını talep etmiş ise de taraflar arasında sözleşme ilişkisinin bulunması dikkate alındığında FSEK 68'e dayalı 3 katı tazminat talebinin koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar davalı sözleşmeyi, sözleşmenin 10 uncu maddesine göre haklı nedenle feshettiklerini bildirmiş ise de vaki feshin davalının sözleşmeyi feshinden önceki kullanımlara etkisinin olmayacağı değerlendirilmiştir. Davalının kullanımları sözleşmeyi fesih tarihi olan 24.01.2020 tarihinden önce olmakla ve davacının talebi de sözleşmede taraflarca kararlaştırılan saniye başına ücreti arttıran bir talep olmayıp sözleşmede yer alan saniye başına 0,52 TL'ye dayalı olmakla davacının fahiş bedeline ilişkin herhangi bir duruma rastlanmamıştır.

Her ne kadar itiraz üzerine alınan ikinci heyet raporunda rayiç bedel üzerinden FSEK md. 68 uyarınca bir hesaplama yapılmış ise de, ilk bilirkişi heyeti raporunda da ifade edildiği üzere taraflar arasında önceden imzalanan bir sözleşme olduğu, eserin umuma iletim hakkının sözleşme kapsamında davalıya verildiği dolayısı ile Yargıtay kararları ile de sabit olduğu üzere artık izinsiz kullanıma dayalı FSEK md. 68 uyarınca tazminata hükmedilmesinin doğru olmayacağı kanaati ile sözleşmede belirlenen süre ve tutarlar doğrultusunda sözleşmede belirlenen süreleri aşan haksız kullanımların tazmini yönünden karar verilmesinini isabetli olacağı değerlendirilmiş, ikinci heyet raporu denetime elverişli bulunmamıştır.

İtirazlar üzerine alınan farklı üçüncü heyet raporunda da bilirkişiler özetle, davanın konusunun sözleşmenin ayakta olduğu dönemde, kullanım hakkını aşan fazladan kullanımın tazmini olduğunu, fazladan kullanımın sözleşmenin ihlali olup, sözleşme içerisinde fiyatlandırılmadığı, bu nedenle, nihai takdir mahkemeye ait olmak üzere, FSEK m.68 hükmünün burada uygulama alanı bulması gerektiğine dair tespit ve değerlendirmede bulundukları görülmüştür.

FSEK 68'e dayalı tazminat istenebilmesi için eserin eser sahibinin izni olmadan basılıp, yayınlanmış olması gerekmektedir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2019/2396 Esas, 2021/215 Karar sayılı ilamında belirtildiği gibi, somut olayımızda da izinsiz kullanıma ilişkin bedel değil, sonraki kullanımlar sebebi ile davacıya ödenmesi gereken miktarlar ödenmediğinden uyuşmazlığın çözümü bu miktarın tespit ile mümkündür.

FSEK 68. maddesi izin alınmamış eser sahibinin sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya emsal veya rayiç bedel itibariyle uğradığı zararın en çok üç kat fazlasını isteyebileceği belirtilmekle ve somut olayımızda da, izinsiz kullanım söz konusu olmayıp, sadece sözleşmeyi aşan kullanımdan kaynaklanan bedelin ödenmemesi durumu söz konusu olduğundan, FSEK 68/1. Maddesinin somut olayda uygulama koşulları bulunmamaktadır.

Yine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/221 Esas, 2020/4164 Karar sayılı ilamında "Davacı eser sahipliğinden kaynaklanan çoğaltma hakkına dayalı olarak FSEK 68/1. maddesi uyarınca tazminat talebinde bulunmuş ise de, davaya konu iç mimari projenin taraflar arasındaki sözleşme görüşmeleri sırasında bizzat davacı tarafından davalı tarafa verildiği ve projenin de teklif verilen iş yeri için uygulandığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davalının iddiaya konu eseri hukuka uygun şekilde elde ederek şahsi menfaat temini için kullanması şeklinde gerçekleşen eylem yönünden 5846 sayılı FSEK 22. maddesi uyarınca izinsiz çoğaltma hakkının ihlal edildiği söylenemeyecek olup, tazminat olarak sadece FSEK 70/2. maddesi uyarınca yalnızca proje rayiç bedeline hükmedilmesi gerekirken" şeklinde karar verildiği somut olayımızda da taraflar arasında akdedilen 20.12.2018 tarihli sözleşme uyarınca davacı ...'in kullanım hakkına sahip olduğu müzik bankalarına ait compact disklerin ve İnternet sitelerindeki eserlerin çoğaltma (mekanik),

işaret ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı kullanım hakkının (... ve ... hakları saklı olmak kaydı ile) sözleşme süresince davalı ...'a vermiş olduğu, dolayısı ile davalının iddiaya konu eseri hukuka uygun şekilde elde ederek şahsi menfaat temini için kullanması şeklinde gerçekleşen eylem yönünden 5846 sayılı FSEK 22. maddesi uyarınca izinsiz çoğaltma hakkının ihlal edildiği söylenemeyecek olup, tazminat olarak sadece FSEK 70/2. maddesi uyarınca yalnızca sözleşme bedeli yönünden karar verilebileceği gerekçesi ile 23/06/2022 ve 26/12/2022 tarihli bilirkişi raporları hükme esas alınmamış,

anılan gerekçeler mucibince 11/07/2021 tarihli bilirkişi raporu denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır.

Tüm bu açıklamalar muvacehesinde toplanan deliller, taraflar arasında akdedilen 20.12.2018 tarihli sözleşme, 11/07/2021 tarihli bilirkişi raporu bir arada değerlendirildiğinde, davacı tarafça belirtilen ve davalı tarafça itiraz edilmeyen fazladan kullanım miktarı olan 1.504.560 saniye karşılığında davalı tarafça davacıya ödenmesi gereken bedelin 782.371,20.- TL olacağı,

davalının kullanımlarının sözleşmeyi fesih tarihi olan 24.01.2020 tarihinden önce olmakla ve davacının talebi de sözleşmede taraflarca kararlaştırılan saniye başına ücreti arttıran bir talep olmayıp sözleşmede yer alan saniye başına 0,52 TL'ye dayalı olmakla davacının fahiş bedeline ilişkin herhangi bir duruma rastlanmadığı, davalı tarafça gerçekleştirilen kullanımların izinsiz kullanım olmayıp, sözleşmeyi aşan kullanımdan kaynaklanan bedelin ödenmemesi durumu söz konusu olduğundan, FSEK 68/1.

Maddesinin somut olayda uygulama koşulları bulunmadığı, davacının tazminat olarak sadece FSEK 70/2. maddesi uyarınca yalnızca sözleşme bedelini talep edebileceği gözetilerek HMK md. 26 uyarınca talebe bağlı kalınarak talep edilen 50.000 TL tazminatın 02/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸