İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/14 K.2026/417

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilen dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin ... ile 2014/2015 yıllarını kapsayan bir ihale sözleşmesi akdettiğini, bu kapsamda davalı bankaya 12.12.2013 tanzim tarihli ... vadeli ... seri no'lu 78.600.00TL'lık teminat mektubu ve teminat senedi verildiğini, ancak söz konusu teminat mektubunun süreli olduğunu ve vadenin dolmasıyla bankanın sorumluluğunun hukuken sona erdiğini, davalı bankanın tanzim talebinin vade bitiminden çok sonra 11/08/2017 tarihinde yaptığını, bu nedenle hükümsüz kalan mektuba istinaden borçlandırma yapılamayacağını, takibe konu edilen senedin teminat vasfında olduğunu,

mektubun geçersiz olması kalmasıyla senedin de dayanaksız hale geldiğini, ayrıca banka lehine tesis edilmiş bir taşınmaz ipoteği bulunmasına rağmen senedin icraya konulmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, şahsi kefillerin kefaletlerinin TBK m. 584 gereğince geçersiz olduğunu beyan ederek izah edilen nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalması kaydı ile davanın kabulüne, ...

28. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasındaki takibin iptaline, müvekkillerinin borçlu olmadığının tespitine, yargılama süresince İstanbul 28. İcra Müdürlüğünün 2018/13766 esas sayılı dosyasındaki takibin teminatsız olarak durdurulmasına, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde teminatlı olarak durdurulmasına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ile talep etmiştir.

Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi ve tensip tutanağı tebliğ edilmiş olup, davalı tarafça ibraz edilen cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu teminat mektubunun tarafı olduğunu, 16/01/2017 vade tarihli teminat mektubuna dayanak olarak 12/12/2016 tanzim tarihinde bulunduğunu, vadesinde yapılan tazmin talebi nedeniyle borçlular aleyhine icra takibi başlattıklarını, davacıların zamanaşımı itirazlarının yersiz olduğunu, zira muhatap tarafından yapılan tanzim talebinin 12/12/2016 tarihinde gerçekleştirildiğini, davacılara gönderilen bir ihtarnamede bu tarihin sehven yanlış yazılmış olmasının maddi bir hatadan ibaret olduğunu,

söz konusu teminat mektubunun şartlı olmayıp ilk talepte ödeme kaydı içerdiğini, bu tür mektuplarda bankanın rizikonun gerçekleştirip gerçekleştirmediğini araştırma yükümlülüğü bulunmadığını, bankanın usulüne uygun tazmin talebi üzerine yaptığı ödemenin yerinde olduğu ve lehtara rücu hakkının doğduğunu, kefaletlerin geçersizliği iddiasına karşı ise davacı kefillerin ticaret siciline kayıtlı ticari işletme ortakları oldukları TBK m. 584/3 hükmündeki istisna gereğince bu kapsamda verilen kefaletlerde eş rızasının aranmadığı ve sözleşmenin kurulduğu tarih itibari ile kefaletlerin hukuken geçerli olduğu,

davacıların daha önce İcra Hukuk Mahkemesinde açtıkları borca itiraz davasının reddedildiğini beyan ederek izah edilen nedenlerle ...

22. İcra Hukuk Mahkemesi ...esas sayılı dosyası kapsamında verilen red kararı esas alınarak davacı tarafın takibin durdurulmasına yönelik tedbir taleplerinin reddine, davacı- borçlunun takibin iptaline ve borçlu olunmadığının tespitine yönelik davanın esastan reddine, davacılar aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava ; ...tarih ve ... seri nolu 78.600,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun davalı tarafından paraya çevrilmesi nedeniyle ödenen bedelin rücuen tahsiline yönelik ... 28. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra takibi nedeniyle davacıların borçlu olmadıklarının tespiti ve icra takibinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkememiz dosyasına Bankacı bilirkişi ... tarafından sunulan bilirkişi raporunda özetle; dosya kapsamında yer alan tüm belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda; Davalının davacıdan 06.04.2018 takip tarihi itibariyle tahsil tekerrür olmamak kaydı ile; davalının davacılardan 81.120.43TL depo talebinde bulunabileceği, davalının davacılardarı mektup bedeli ödendiğinde bu tarihten itibaren avans faizi talep edilebileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Mahkememizce alınan bilirkişi ek raporunda özetle; dosya kapsamındaki tüm kayıtları ... içerikleri ve kurumlar arası yazışmaların incelemesi sonucunda; davacı tarafın "mektubun vadesi geçtikten sonra tanzim edildiği" yönündeki asıl iddiasınına karşılık muhatap ...

Kurumu tarafından 12/12/2016 tarihinde firmanın yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle mektubun nakde çevrilmesi talebinin usulüne uygun şekilde yapıldığı, banka kayıtlarındaki 11/08/2017 ibarenin bir "maddi hata" olduğu, asıl tazmin iradesinin vade dolmadan önce ortaya konulduğu ve bu durumun lehtarın sorumluluğunu devam ettirdiği, Genel Kredi Sözleşmesinin 34.2.1 maddesi uyarınca davacıların mektup bedelinden bankaya karşı sorumlu oldukları, bankanın muhatabın tazmin talebi üzerine rizikonun gerçekleşip gerçekleşmediğini araştırma yükümlülüğü bulunmaksızın ödeme yapmakla mükellef olduğu,

davalı bankanın talep edebileceği toplam alacak miktarının takip tarihine kadar hesaplanan avans faizi ile birlikte toplam 82.142,47 TL olduğu sonucuna varılmıştır.

... 1. ATM...Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davacılardan ... LTD. ŞTİ. Tarafından...A.Ş. Aleyhine, işbu dosyamıza da konu edilen banka teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespiti istemi ile dava açıldığı, mahkemece davacının iddiasının haklı ve yerinde olduğu kanaatine varılarak davacı/yüklenici tarafından davalı/idareye teslim edilen ... tarih ve ... seri nolu 78.600,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespiti ile iadesine karar verilmiş, ka rarın istinaf edilmesi üzerine Ankara B.A.M. 23. Hukuk Dairesi tarafından ... Esas ve... Karar sayılı ilam ile istinaf isteminin reddine karar verildiği, kararın böylece 02/10/2025 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Dava, miktar itibari ile basit yargılama usulüne tabi davalardandır. HMK'nın 320/4 maddesinde "Basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır." düzenlemesine yer verilmiştir. Dosya incelendiğinde davacı ... ŞTİ. Tarafından geçerli bir mazeretleri olmaksızın 11/01/2022 tarihli duruşmaya katılmadıkları, bunun üzerine dosyanın işbu davacı yönünden HMK. 150 md. gereğince işlemden kaldırıldığı, davacı tarafın sonradan yenileme talep ettiği, ancak dosyanın 04/05/2026 tarihli duruşmada 2. Kez müracaata bırakıldığı anlaşılmakla davanın işbu davacı yönünden HMK'nın 150 ve 320. maddeleri uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Davacılar ... ve ... yönünden yapılan incelemede; tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacılardan ...LTD.

ŞTİ.'nin Makine Kimya Endüstrisi ile 2014/2015 yıllarını kapsayan bir ihale sözleşmesi akdettiği, bu kapsamda davalı bankaya ... tanzim tarihli ... vadeli ... seri no'lu 78.600.00TL'lık teminat mektubu ve teminat senedi verildiği, davalı bankanın 11/08/2017 tarihinde dava dışı Makine Kimya Endüstrisi'ne ödeme yaptığı, akabinde ödenen bedelin rücuen davacılardan tahsiline yönelik ...

28. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına icra takibine geçildiği, davacı tarafça teminat mektubunun vadesi dolduktan sonra ödendiği ve teminat mektubunun verilmesine dayanak teşkil eden temel ilişkide de teminat mektubunun hükümsüz olduğunun tespitine yönelik dava bulunduğu iddiaları ile işbu menfi tespit davasının ikame edildiği,

icra takibinde esasen teminat mektubunun paraya çevrilmesi nedeniyle ödenen bedelin tahsilinin istendiği işbu davada tarafların iddia ve savunmalarından anlaşılmış ise de, takip dosyasının incelenmesinde takibin dayanağı olarak 1.000.000 TL bedelli, 18 /11/2013 tanzim tarihli, 20/03/2018 vade tarihli senedin gösterildiği,

söz konusu senette davacılar ... ve ...'ın avalist olarak senedi imzaladıkları, senedin taraflarca sebebe bağlanması nedeniyle ...vadeli ... seri no'lu 78.600.00TL'lık teminat mektubunun paraya çevrilmesi nedeniyle rücu koşullarının oluşup oluşmama durumuna göre senede dayalı olarak alacağın tahsili koşullarının değerlendirilmesi gerektiği, icra dosyası incelendiğinde 09/07/2019 tarihinde davacılardan ...LTD. ŞTİ.

Tarafından icra dosyasına konu borcun ödendiği, böylece davacılar ... ve ... yönünden davanın konusuz kaldığının anlaşıldığı, konusuz kalan davada işbu davacılar yönünden karar verilmesine yer olmadığı kararı vermek gerekmiş ise de, yargılama giderleri yönünden davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tartışılması gerektiği, her ne kadar davacılar tarafından 16/01/2017 vade tarihli teminat mektubunun vadesinden sonra ödenediği iddiasına dayanılmış ise de, söz konusu teminat mektubunun vadesinden evvel 12/12/2016 tanzim tarihinde dava dışı ... tarafından tahsil talebinde bulunulduğu görülmüş,

banka tarafından kesin ve şarta bağlı kılınmayan teminat mektubunun paraya çevrilmesi talep edildiğinde mektubun lehtarı ile davacının arasındaki temel ilişkinin araştırılması zorunluluğu olmadan mektubun paraya çevrilmesinde davalı bankaya kusur izafe edilemeyeceği, takibe konu senedin teminat senedi olduğu iddiasının da senet metninden anlaşılamadığı , kaldı ki bir an için teminat senedi olduğu kabul edilecek olsa dahi senet bedeli 1.000.000 TL değil, teminat mektubu uyarınca banka tarafından ödenen bedelin tahsili için senedin takibe konu edilmesi karşısında davacıların iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğu,

böylece davanın açıldığı tarihte davacı tarafın haklılığı ispat edemediği anlaşılmakla yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.

04/05/2026 Katip · E-imzalıdır Hakim · E-imzalıdır